Terapia jąkania u dzieci poniżej 7. r.ż. stanowi znaczne wyzwanie dla wielu logopedów. Wymaga wiedzy specjalistycznej, zdolności udzielania pomocy zgodnie z najnowszymi wynikami badań nad jąkaniem, umiejętności wyboru podejścia dostosowanego do wieku dziecka oraz umiejętności współpracy z jego rodzicami i środowiskiem.

W programie Palin PCI logopeda za każdym razem dostosowuje terapię do indywidualnych potrzeb dziecka i rodziny. Jest to dla logopedy niezwykła przygoda terapeutyczna, w której uczy się, jak słuchać, towarzyszyć i wspierać rodzinę, aby uruchomiła swoje siły i ponownie odnalazła równowagę i harmonię.

Specjalista pracujący z dzieckiem, które się jąka, musi znać różne podejścia terapeutyczne i stosować je w praktyce. Na logopedzie specjalizującym się w terapii jąkania spoczywa odpowiedzialność, by – mając na uwadze wrażliwość dziecka, poziom lęku i obaw rodziców oraz możliwości poznawcze dziecka – odpowiednio dobrał i zastosował adekwatne podejście terapeutyczne (Millard, Nicholas, Cook 2008).

Objawy jąkania pojawiają się u części małych dzieci w okresie intensywnego  rozwoju mowy i języka. Niepłynność może ustąpić samoistnie lub utrwalać się i nasilać. Kluczowa  do prawidłowego zdiagnozowania  jest odpowiedź na  pytanie: czy objawy  występujące u dziecka to zwykła niepłynność mowy, czy jąkanie?

Rozmowa z przedstawicielami czterech popularnych na świecie podejść terapeutycznych stosowanych w jąkaniu wczesnodziecięcym: dr Sheryl R. Gottwald (DCM), Elaine Kelman (Palin PCI), dr Markiem Onslowem (Lidcombe Program), Peterem Schneiderem (Mini-KIDS).

Założenia praktyki opartej na dowodach (ang. evidence-based practice, EBP) zwracają uwagę na to, że działania terapeutyczne podejmowane przez logopedę powinny być jasne, oparte na wynikach rzetelnie przeprowadzonych badań naukowych, skonfrontowane ze zdobytym zawodowym i osobistym doświadczeniem, a nadto powinny uwzględniać wartości i opinie klienta. 

Złożone patomechanizmy zaburzeń mowy oraz ich różnorodne objawy sprawiają, że terapia nigdy nie jest prosta. Pacjenci z problemami logopedycznymi stanowią duże wyzwanie dla psychologów, którzy zwykle dysponują jedynie podstawową wiedzą z tego zakresu. Tymczasem wiele metod terapii psychologicznej może się przydać w pracy nad problemami logopedycznymi. Autorka wybrała sposoby, które sprawdziły się w jej pracy z dziećmi. Ilustruje je opisami przypadków, które dowodzą, że współpraca na linii psycholog-logopeda jest korzystna, a wręcz niezbędna.

W logopedii polskiej przeważa językoznawcze podejście do diagnozy i terapii mowy. Nie zawsze jest ono wystarczające. Ważne jest, aby zwracać uwagę także na biologiczne uwarunkowanie rozwoju i zaburzeń mowy. Jest nim między innymi niedojrzałość motoryczna, wywodząca się z 1. r.ż. dziecka, która warunkuje dalszy jego rozwój.

Logopeda w swojej pracy spotyka się z różnymi przypadkami. Często wymagają one konsultacji psychologicznej. Z uwagi na rosnącą grupę dzieci z zaburzeniami mowy i zachowania logopedzi coraz częściej sięgają po pomoc innych specjalistów, w tym psychologów. Aby osiągnąć satysfakcjonujące rezultaty terapeutyczne, konieczna jest współpraca na linii nie tylko logopeda – rodzic, ale również logopeda – psycholog.

Istnieje wiele metod i technik stosowanych w terapii logopedycznej. Nie wszystkie okazują się skuteczne w pracy z każdym pacjentem. Co zrobić, gdy dana osoba wydaje się oporna na oddziaływanie klasycznej logopedii? Warto zwrócić uwagę na inne metody, którymi można wzbogacać czy uzupełniać pracę specjalisty.

W obecnej sytuacji logopeda ma słabą pozycję w dziedzinie diagnozy, choć dysponuje niezbędnymi kompetencjami i narzędziami. W skrajnie niekorzystnej sytuacji psychologowie, psychiatrzy i neurolodzy przejmą wiodącą rolę w procesie rozpoznawania większości zaburzeń mowy, pozostawiając logopedom terapię. Taki czarny scenariusz jest możliwy przy biernym zachowaniu się logopedów lub organizacji ich reprezentujących. Tymczasem warto walczyć o wizerunek logopedy jako diagnosty, a tym samym o podniesienie jego prestiżu zawodowego i społecznego.

Niezmiernie duże znaczenie w pracy diagnostycznej, klinicznej oraz terapeutycznej mają obserwacje i badania przeprowadzone blisko 70 lat temu przez francuskiego otolaryngologa Alfreda Tomatisa. Efektem jego pracy była próba kompleksowego wyjaśnienia funkcjonowania człowieka ze zwróceniem szczególnej uwagi na system słuchowy.