Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening uwagi słuchowej metodą Tomatisa® w terapii osób ze zdiagnozowaną padaczką

Artykuły z czasopisma | 13 października 2017 | NR 19
396

Nowoczesna metoda terapii słuchu, nazwana od nazwiska jej twórcy metodą Tomatisa®, polega na treningu słuchowym w celu wspierania funkcji słuchowej. Autorki wskazują na możliwości zastosowania tej metody w terapii zaburzeń funkcji poznawczych osób cierpiących na padaczkę.

Deficyty funkcji poznawczych u dzieci z padaczką

U dzieci z rozpoznaną padaczką często obserwuje się zaburzenia funkcji poznawczych. Nasilenie tych deficytów może ulec zwiększeniu na skutek długiego czasu trwania choroby bądź wpływu stosowanych leków przeciwpadaczkowych (czy też nieskuteczności tych leków, która prowadzi do utrzymywania się napadów lekoopornych). Przyczyną może być także obraz kliniczny jednostki chorobowej (w tym rozpoznany zespół padaczkowy), w której przebiegu występują napady. Ogromne znaczenie mają również czynniki etiologiczne, w tym genetyczne, podatność rodzinna oraz czynniki środowiskowe, takie jak wykształcenie czy status społeczno-ekonomiczny rodziny. Nie bez znaczenie jest również wiek pojawienia się pierwszych napadów, rodzaj napadów, częstość ich występowania i nasilenie.

Deficyty obserwowane u dzieci z padaczką dotyczą nie tylko funkcjonowania intelektualnego, ale również problemów z koordynacją wzrokowo-ruchową czy nieprawidłowym rozwojem mowy. Klinicznie spektrum deficytów poznawczych może rozciągać się od ledwo zauważalnych, specyficznych trudności szkolnych aż do głębokiego stopnia niepełnosprawności intelektualnej u pacjentów z padaczką lekooporną. Problemy z pamięcią obserwuje się częściej w padaczkach ogniskowych i dotyczą głównie pamięci krótkoterminowej. Obserwuje się je u pacjentów w padaczce z ogniskiem zarówno w obrębie płata skroniowego, jak i w lokalizacji czołowej, w której deficyt uwagi oraz zaburzenia funkcji językowych wpływają również na funkcje pamięciowe. Upośledzenie uwagi obserwuje się w padaczkach o lokalizacji ogniska w okolicy czołowej i przedczołowej, ale także w przypadkach, gdzie dochodzi do rozprzestrzeniania się wyładowań padaczkowych na większe obszary kory mózgu. Funkcje, za które jest odpowiedzialny płat czołowy, rozwijają się głównie w okresie adolescencji. Wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie mogą pojawiać się z wiekiem, w miarę trwania choroby, niezależnie od przyczyny występowania napadów czy rodzaju zdiagnozowanego zespołu padaczkowego. Problemy językowe mogą przybrać różne formy: od trudności z doborem lub rozumieniem i odpowiednim posługiwaniem się słowami aż do całkowitej anomii.

Metoda Tomatisa® u dzieci ze zdiagnozowaną padaczką

W ostatnim 20-leciu obserwuje się intensywny rozwój terapii pedagogicznych opartych na zaawansowanej technologii. Można do nich zaliczyć m.in. metodę Tomatisa®. Jest ona stosowana z dużym powodzeniem w szkołach publicznych, placówkach specjalnych oraz różnego rodzaju placówkach niepublicznych oferujących usługi terapeutyczne dla dzieci. Terapia budzi jednak wiele wątpliwości w odniesieniu do dzieci ze zdiagnozowaną padaczką. Pytanie, które pojawia się najczęściej, brzmi: czy w padaczce możliwe jest zastosowanie stymulacji słuchowej w ramach terapii zaburzeń uwagi słuchowej? Brak obiektywnych badań naukowych w tym zakresie powoduje duże zróżnicowanie w podejściu terapeutycznym ze strony specjalistów zajmujących się treningiem uwagi słuchowej. Sytuacja ta jest mało komfortowa dla każdej ze stron. Należy również mieć na uwadze fakt, że opisywana terapia potencjalnie niesie ryzyko niekorzystnych skutków ubocznych, co także wymaga weryfikacji.

Słyszenie a słuchanie

Kiedy mówimy o zaburzeniach słuchu, mamy na myśli funkcję recepcji dźwięków, która – całkowicie uwarunkowana prawidłowym funkcjonowaniem narządu słuchu –jest procesem biernym. W latach 50. ubiegłego wieku Alfred Tomatis, otolaryngolog francuski, wprowadził rozróżnienie między procesem słyszenia a słuchaniem. O ile słyszenie ma związek z bodźcami zewnętrznymi, o tyle słuchanie jest uwarunkowane procesami psychicznymi: świadomym odbieraniem bodźców dźwiękowych, umiejętnością ich przetwarzania, modyfikowania, interpretowania oraz czerpania z nich informacji o świecie zewnętrznym. Funkcje recepcji oraz analizy i percepcji dźwięków mają duży wpływ na ogólne funkcjonowanie człowieka, jakość głosu, kompetencje językowe, funkcje poznawcze oraz rozwój emocjonalny.

Na czym polega trening słuchu?

Zdaniem Tomatisa, w procesie terapeutycznym szczególną rolę odgrywają wysokoczęstotliwościowe dźwięki harmoniczne. Na potrzeby terapii stosuje się muzykę Wolfganga Amadeusza Mozarta, chorały gregoriańskie, głos matki oraz głos pacjenta.

Do niedawna metoda Tomatisa® była metodą typowo gabinetową. Specjalistyczny sprzęt, zwany „elektronicznym uchem”, działa na zasadzie bramkowania, czyli kontrastu percepcyjnego poprzez przełączanie pomiędzy dwoma kanała...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy