Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

21 lutego 2018

NR 23 (Styczeń 2018)

Zastosowanie Manualnego Torowania Głosek i Gestów Artykulacyjnych w pracy z dziećmi z autyzmem

0 87

Jednym z podstawowych objawów obserwowanych u dzieci ze spektrum autyzmu jest zaburzenie komunikacji, zarówno werbalnej, jak i pozawerbalnej. Wśród dzieci z autyzmem dużą grupę stanowią  te, u których nie uruchamia się naturalne odbieranie, rejestrowanie i odwzorowanie dźwięków mowy. Usłyszenie przez dziecko własnych realizacji artykulacyjnych daje możliwość ich wielokrotnego wypowiadania oraz znacząco poprawia rozumienie wypowiedzi językowych innych osób.

Przyczyn nieprawidłowości w rozwoju językowym może być wiele, przede wszystkim są to poważne problemy z naśladowaniem oraz brak planu ruchu artykulacyjnego (Cieszyńska-Rożek 2013). Wielu badaczy zwraca uwagę na znaczenie aktywności systemu neuronów zwierciadlanych podczas uczenia się oraz rozwoju komunikacji (Bauer 2015; Rostowski, Rostowska 2014). Dzięki lustrzanym neuronom dochodzi do nieuświadomionego i automatycznego naśladowania komunikacji międzyludzkiej. Funkcjonowanie neuronów jest zauważalne już w wieku prenatalnym (komunikacja między płodem a matką) (Rostowski, Rostowska 2014). Dzięki prawidłowej aktywności neuronów zwierciadlanych po urodzeniu u dziecka naśladownictwo komunikacji przebiega początkowo na poziomie niewerbalnym (mimika, gesty), a następnie – werbalnym. 

U dziecka z autyzmem najczęściej nie pojawia się spontaniczne naśladowanie wypowiedzi językowych (które u dzieci rozwijających się prawidłowo obserwujemy już ok. 6 m.ż.). Wywiera to znaczący wpływ na rozumienie mowy. Jagoda Cieszyńska-Rożek pisze, że według ruchowej teorii percepcji mowy „odbiór mowy uwarunkowany jest umiejętnością kory mózgowej, przekładania usłyszanych dźwięków na ruchy potrzebne do ich wypowiedzenia” (Cieszyńska-Rożek 2013). Zatem, aby dziecko usłyszało i zrozumiało mowę, musi mieć możliwość powtarzania. W sytuacji, kiedy tego nie robi, ośrodki percepcji mowy nie są aktywne, co przekłada się na jakość rozumienia języka. Pracując technikami Manualnego Torowania Głosek i (lub) Gestów Artykulacyjnych, terapeuta wywołuje samogłoski, sylaby oraz wyrazy, by umożliwić dziecku powtarzanie, a następnie samodzielne budowanie komunikatów językowych.

Bardzo często trudności artykulacyjne mają podłoże funkcjonalne. Aby nie doszło do utrwalenia się nieprawidłowych wzorców artykulacyjnych, ważne jest wczesne rozpoczęcie stymulacji. Dzieci niemówiące nie używają we właściwy sposób swoich narządów artykulacyjnych, co znacząco wpływa na ich funkcjonowanie. Dziecko prezentujące trudności w naśladowaniu pojedynczych oraz sekwencyjnych ruchów języka, warg i żuchwy nie może skutecznie uczyć się mówić. Brak naśladowania mowy uniemożliwia aktywowanie matryc ruchów artykulacyjnych. Jedną z przyczyn zaburzeń czynności mowy może być brak planu ruchu artykulacyjnego. Dzieci reprezentujące takie trudności nie są w stanie samodzielnie wypowiadać nawet samogłosek. Umiejętność mówienia uruchamia narządy artykulacyjne, tak by jednocześnie wpływać na ich prawidłową biomechanikę. Późne rozpoczęcie terapii oznacza oddziaływanie na nieaktywizowane do tej pory obszary mózgu. U niektórych dzieci dodatkowa trudność wynika z faktu utrwalonych w sposób patologiczny wzorców (na skutek realizacji dźwięków pozawerbalnych). W rezultacie powoduje to wydłużenie terapii praz zmniejsza jej efektywność. 

Pracując technikami Manualnego Torowania Głosek i (lub) Gestów Artykulacyjnych, terapeuta tworzy neurologiczne wzorce dla realizacji samogłosek, sylab oraz wyrazów, tak by umożliwić dziecku powtarzanie, a następnie samodzielne budowanie komunikatów językowych. Podczas zajęć dzieci uczą się używać własnego głosu, który wcześniej słyszały, najczęściej w formie krzyku lub pozasystemowych dźwięków mowy, jako narzędzia do komunikacji. 

Manualne Torowanie Głosek

Manualne Torowanie Głosek „polega na uruchomieniu ruchu artykulacyjnego głoski poprzez nacisk i trakcję, warg, języka i żuchwy” (Cieszyńska-Rożek 2013). Dzięki takiemu zabiegowi dziecko ma szansę usłyszeć własne realizacje, doświadczyć użycia języka oraz nauczyć się różnicować dźwięki mowy. Autorką Manualnego Torowania Głosek jest Elżbieta Wianecka, terapeutka z wieloletnim doświadczeniem oraz dużymi sukcesami w pracy terapeutycznej z dziećmi z różnymi zaburzeniami, w tym przede wszystkim z autyzmem. Terapeuta korzystający z techniki MTG powinien być wykwalifikowanym specjalistą i mieć wiedzę z zakresu fizjologii aparatu artykulacyjnego oraz fonetyki języka polskiego. Powinien też wykazywać dużą sprawność manualną, niezbędną przy szybkich, precyzyjnych układach dłoni, modelujących aparat artykulacyjny dziecka. 

Technika Manualnego Torowania Głosek opiera się również na założeniach medycyny manualnej (chiroterapii), w której terapeuta (fizjoterapeuta), wykorzystując odpowiednie chwyty i manipulacje, dokonuje diagnozy i leczenia zaburzeń w obrębie stawów, więzadeł, wzorców ruchowych i oddechowych (Szczygieł 2017). Szczególnie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy