Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

6 marca 2018

NR 21 (Wrzesień 2017)

Stowarzyszenie jako forma wsparcia rodziców w terapii dzieci z wadą słuchu

0 303

W pracy z dziećmi z uszkodzonym słuchem ważna jest nie tylko profesjonalna terapia. Mały pacjent wymaga wielorakiego wsparcia, także ze strony rodziny, nauczycieli i środowiska. Chodzi o to, by w przyszłości mógł podjąć samodzielne i niezależne życie w społeczeństwie słyszącym. Wsparcie jest również niezbędne rodzinie dziecka, by w sposób kompetentny stymulowała dziecko i wspomagała terapię. Jakie zalety może przynieść praca stowarzyszenia na rzecz dzieci z wadą słuchu?

 

Specyfika i cel terapii dziecka z wadą słuchu

Żyjemy w świecie języka – opowiadamy sobie nawzajem przeżycia, emocje, różne zdarzenia. Pomimo że często marzymy o ciszy, trudno nam wyobrazić sobie sytuację, w której bylibyśmy pozbawieni możliwości słyszenia tego, co przekazują nam inni.
Obecnie ponad 90% dzieci rehabilitowanych metodami słuchowo-werbalnymi, nawet z głębokim uszkodzeniem słuchu, dzięki nowoczesnym aparatom słuchowym i rozpowszechnieniu wszczepu implantu ślimakowego, jest w stanie rozwijać mowę i uczęszcza do szkół ogólnodostępnych. Warunkami sukcesu są jednak: wczesna diagnoza, prawidłowe wzmocnienie słuchu (aparatowanie lub implantowanie) oraz intensywna i systematyczna rehabilitacja. W tej grupie zakładanym wyznacznikiem sukcesu jest osiągnięcie takiego poziomu sprawności słuchowej, językowej i intelektualnej, która pozwoli na rozpoczęcie nauki w szkole ogólnodostępnej, a dzięki późniejszemu stałemu wsparciu terapeutycznemu – osiągnięcie satysfakcjonującego poziomu samodzielności społecznej. Aby było to możliwe, konieczne są nie tylko wczesna diagnoza i szybki wszczep implantu, lecz także indywidualnie dostosowane tempo przejścia przez wszystkie etapy treningu słuchowego i nauki języka. Wieloletni proces rehabilitacji musi być konsekwentnie zaplanowany i prowadzony przez terapeutę, który bierze pod uwagę nie tylko indywidualne możliwości dziecka (w tym możliwości słyszenia w wolnym polu słuchowym), lecz także szeroko pojęte możliwości i predyspozycje danej rodziny. Rodzina bowiem (rodzice, rodzeństwo i inni członkowie) stanowi podstawowe środowisko, w którym rozwijane są umiejętności komunikacyjne i językowe.

Istotny element prowadzonej w holistycznym rozumieniu terapii surdologopedycznej stanowią wsparcie i edukacja rodziny. Istnieją różne formy wsparcia edukacyjnego i terapeutycznego, np. spotkania indywidualne terapeuty (psychologa) z rodzicami, formalne i nieformalne grupy wsparcia, indywidualna wymiana doświadczeń czy inne formy wsparcia stosowane podczas turnusu rehabilitacyjnego.

W Polsce pomoc organizacyjną i terapeutyczną można otrzymać w ośrodkach wczesnej interwencji, specjalistycznych ośrodkach Polskiego Związku Głuchych czy ośrodkach opieki medycznej finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Szerokim spektrum pomocy zajmują się także tworzone przez rodziców lub terapeutów stowarzyszenia i fundacje działające często w sektorze organizacji pożytku publicznego. Coraz częściej spotykanym rozwiązaniem jest także odpłatna pomoc udzielana w prywatnych gabinetach logopedycznych.

Działalność Stowarzyszenia Rodziców i Przyjaciół Dzieci z Wadą Słuchu w Krośnie

Jedną z form działalności organizacji pozarządowych w Polsce są stowarzyszenia, w tym te stowarzyszenia funkcjonujące na rzecz dzieci z wadą słuchu. Jednym z nich jest Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Dzieci z Wadą Słuchu w Krośnie, założone w 1992 r. przez grupę rodziców dzieci z wadą słuchu, które nie miały szansy na specjalistyczną terapię i edukację w rodzinnym mieście ani w najbliższej okolicy. Wspólne działanie rodziców, terapeutów, dzieci i coraz liczniejszych przyjaciół pozwoliło na realizowanie głównego celu stowarzyszenia, jakim jest rozwój umiejętności komunikacyjnych i językowych dzieci oraz integracja ze środowiskiem, w którym żyją tak, aby w przyszłości mogły stać się samodzielnymi dorosłymi ludźmi, funkcjonującymi w społeczeństwie osób słyszących.

Działalność stowarzyszenia Rodziców i przyjaciół Dzieci z Wadą Słuchu w Krośnie skupia się głównie  na prowadzeniu programów rehabilitacji domowej, finansowaniu banku aparatów słuchowych, organizacji różnego rodzaju warsztatów i turnusów rehabilitacyjnych.

Przez lata działalności zmieniająca się grupa „zapaleńców” (rodziców i terapeutów) wspomagała utworzenie klas specjalnych, poszukiwała źródeł finansowania różnych form terapii oraz prowadziła grupy wsparcia dla rodziców. Obecnie działalność Stowarzyszenia skupia się głównie na prowadzeniu programów rehabilitacji domowej, finansowaniu banku aparatów słuchowych, organizacji różnego rodzaju warsztatów i turnusów rehabilitacyjnych. Instytucja systematycznie przygotowuje konferencje oraz szkolenia dla nauczycieli przedszkoli i szkół masowych, do których uczęszczają dzieci z wadą słuchu. Współpracuje z placówkami społecznymi, oświatowymi i kulturalnymi, mając na celu jak najlepszą integrację dzieci z wadą słuchu ze społeczeństwem. Ponadto organizacja wypracowała wzorową współpracę z Centrum Diagnostyki, Leczenia i Rehabilitacji Zaburzeń Słuchu, Głosu i Mowy, a swoimi działaniami uzupełnia formy terapii i leczenia – finansuje te, których nie pokrywa NFZ. Większość podopiecznych i członków to rodziny dzieci z wadą słuchu. Najmłodszy podopieczny na początku roku 2017 miał 4 miesiące, a najstarsi wchodzą w dorosłe życie i zakładają własne rodziny.

Znaczenie turnusów rehabilitacyjnych

Wychodząc naprzeciw problemom rodzin dzieci z wadą słuchu, Stowarzyszenie corocznie organizuje dwutygodniowe turnusy rehabilitacyjne, czyli wyjazdy dzieci z wadą słuchu z rodzicami (a często całymi rodzinami) wraz z terapeutami poza miejsce zamieszkania. Podczas turnusu dzieci uczestniczą w codziennej kilkugodzinnej terapii, na którą składa się m.in. poranny trening słuchowy połączony z ćwiczeniami koordynacji i równowagi, logopedyczne zajęcia indywidualne, logorytmika, zajęcia grupowe: plastyczne, sportowe, muzyczne, teatralne i inne, praca rodziców z dzieckiem pod okiem terapeuty, spacery terapeutyczne, wycieczki krajoznawcze, wieczorne czytanie bajek. Podczas turnusu każde dziecko pisze pamiętnik, a na najlepszy ogłaszany jest konkurs.

Fot.1. Odtworzenie rytmu i melodii, praca w triadzie rodzice-dzieci-terapeuta (z archiwum autora).

Na pięcioro dzieci przypada jeden terapeuta – logopeda. Niejednokrotnie istnieje również możliwość ustawienia procesora mowy lub aparatów słuchowych, a także wysłuchanie wykładu gościa specjalnego. Wykłady – warsztaty mają na celu przekazanie informacji, jak oceniać postępy i jak pracować z własnym dzieckiem w domu. Najcenniejszym dla rodziców elementem turnusu są grupy wsparcia – zarówno te prowadzone przez psychologa, jak i te nieformalne spotkania przy kawie czy na spacerach. Ważne jest również to, że rodzice, pozbawieni obowiązków domowych, odnajdują czas na dłuższe przebywanie z własnym dzieckiem, mają możliwość wspólnego poznania nowych, ciekawych miejsc lub po prostu okazję do wypoczynku.

W terapii dziecka z wadą słuchu wyznacznikiem sukcesu jest osiągnięcie takiego poziomu sprawności (słuchowej, językowej i intelektualnej), która pozwoli na rozpoczęcie nauki w szkole ogólnodostępnej, a dzięki późniejszemu stałemu wsparciu terapeutycznemu – osiągnięcie satysfakcjonującego poziomu samodzielności społecznej.

Z przeprowadzanych wśród rodziców badań ankietowych wynika, że – zdaniem większości – ich dzieci chętnie uczestniczą w tego typu terapii – pozagabinetowej i pozadomowej. Są zgodni także co do tego, że ma ona korzystniejszy wpływ na dzieci aniżeli rehabilitacja stacjonarna, ponieważ jest ciekawsza, wiąże się z niezapomnianymi dla dzieci wrażeniami, pozytywnymi emocjami, daje widoczne efekty w postaci nowej wiedzy i umiejętności, kształci w zakresie aktywnego spędzania czasu wolnego. Ponadto w efekcie intensywnej terapii rodzice zauważają wyraźną poprawę umiejętności komunikacyjnych i językowych dzieci. Podkreślają, że osiągają one samodzielność w codziennym funkcjonowaniu psychospołecznym oraz znaczenie kontaktów z innymi rodzicami, rozwój społeczny (towarzyski) ich dzieci, możliwość dokształcenia się w zakresie organizacji rehabilitacji w warunkach domowych, bliski, nierzadko emocjonalny, towarzyski kontakt ze specjalistami – terapeutami w trakcie turnusu.

Niestandardowe formy wykorzystywane w terapii słuchowo-werbalnej

Tempo przyswajania mowy i języka nie jest takie samo dla każdego dziecka. Dlatego tak ważne są (także dla słyszących dzieci) doświadczenia słuchowe. Dowiedziono, że dzieci, do których w dzieciństwie więcej mówiono, osiągnęły większy sukces życiowy jako dorośli niż ich rówieśnicy. Wychowanie słuchowe, czyli poszerzanie doświadczeń akustycznych m.in. przez rozmowy, czytanie, opowiadanie, śpiewanie, słuchanie odgłosów przyrody czy otoczenia, pozwala na rozwijanie połączeń syna...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy