Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia z pomysłem

6 marca 2018

NR 22 (Listopad 2017)

Od dźwięku do zdania
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka z uszkodzonym narządem słuchu

0 95

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka jest ważną formą wczesnej rewalidacji dziecka z niepełnosprawnością i deficytami zdrowotnymi, służącą jego rozwojowi psychofizycznemu, emocjonalnemu i społecznemu. Stanowi też istotne wsparcie dla rodziny. Służy wyrównaniu szans edukacyjnych młodszych dzieci, a w przyszłości rozważnemu wyborowi szkoły i ścieżki edukacyjnej, najlepszej dla rozwoju dziecka, służących jego samodzielności i społecznej integracji. Wczesne wspomaganie rozwoju jest skierowane do dzieci od momentu wykrycia deficytów aż do rozpoczęcia nauki w szkole.

 

Wychowanie słuchowe to tworzenie u dzieci z uszkodzeniami narządu słuchu zasobu doświadczeń akustycznych analogicznych do tych, jaki posiadają ludzie prawidłowo słyszący, i rozwijanie  na tej podstawie mowy.

Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Słabosłyszących nr 15, w którym pracujemy, zajmuje się kształceniem i wychowaniem dzieci i młodzieży z wadą słuchu, zaburzeniami mowy i komunikacji oraz niepełnosprawnościami sprzężonymi z całej Polski. Kształcenie jest prowadzone metodą werbalną z wykorzystaniem metod surdologopedycznych i surdopedagogicznych w ramach opracowanych dla uczniów indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych. W uzasadnionych przypadkach nauczyciele i wychowawcy oprócz mowy dźwiękowej wykorzystują alternatywne sposoby porozumiewania się: pismo, daktylografię, język migowy (PJM) lub inne metody zgodne z potrzebami ucznia, m.in. AAC, PCS, piktogramy.

Rola wczesnego wspomagania rozwoju dziecka

Kilka lat temu na bazie naszych doświadczeń w pracy z dziećmi z uszkodzonym narządem słuchu wdrożono w naszej placówce wczesne wspomaganie rozwoju dziecka (WWRD). Obecnie mamy pod opieką 43 małych podopiecznych i ich rodziny. Postawiliśmy sobie ambitne cele i stale dążymy do ich realizacji. Systematycznie pracujemy nad poprawą jakości życia dzieci z uszkodzonym narządem słuchu, zmierzamy do zapewnienia im radosnego dzieciństwa pomimo zaburzeń rozwoju słuchu i mowy. Zapobiegamy pogłębianiu się nieprawidłowości rozwojowych. Poprzez nasze oddziaływania wyzwalamy w dzieciach aktywność społeczną, uczymy samodzielności. Dużo czasu poświęcamy na pracę z rodzicami naszych podopiecznych. Rozwijamy w rodzicach umiejętności dobrego komunikowania się z dzieckiem. Pomagamy im we właściwy sposób dobrać formy jego stymulacji. 
Po dokładnym rozpoznaniu potrzeb i możliwości dziecka nasz zespół WWRD, w którego skład wchodzą: logopeda, neurologopeda, surdopedagog, terapeuta SI, psycholog i rehabilitant, układa dziecku programy pracy, które następnie są scalane w jeden wspólny plan rehabilitacji dziecka. Oto przykładowy program pracy logopedycznej dziecka 2-letniego (ramka).

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka Program zajęć logopedycznych 

CELE:

  1. Kształtowanie świadomości istnienia dźwięku:
    • dźwięki otoczenia,
    • dźwięki mowy.
  2. Poszukiwanie źródła dźwięku w najbliższym otoczeniu.
  3. Identyfikacja dźwięków:
    • dźwięki otoczenia,
    • dźwięki mowy.
  4. Zwiększanie uwagi słuchowej w postaci reakcji na dźwięki.
  5. Rozpoznawanie codziennych zwrotów językowych na podstawie:
    • wyrazów dźwiękonaśladowczych,
    • wypowiedzi.
  6. Reakcja na imię, podstawowe polecenia: daj, chodź, usiądź, nie wolno.
  7.  Wymawianie dźwięków w celu komunikacyjnym (wyrażanie protestu, prośby, zwrócenie uwagi, powitanie, pożegnanie, odmowa).
  8. Rozwój wzorców kinestetyczno-ruchowych głosek (samogłoski, głoski wargowe, wargowo-zębowe, dziąsłowe, środkowo-językowe) oraz wypowiadania ich w sylabach otwartych.
  9. Rozumienie podstawowych pojęć z najbliższego otoczenia.
  10. Rozpoznawanie nazw codziennych czynności w kontekście sytuacyjnym.
  11. Rozumienie kategorii znaczeniowej „mieć (posiadać)” – rozumienie zaimków dzierżawczych (mój, moja, moje).
  12. Rozumienie podstawowych kolorów, przymiotników, np. mały – duży. 

ĆWICZENIA

Słuchowe:

  • świadomość dźwięku, reakcja na dźwięk oczekiwany i nieoczekiwany,
  • reakcja na dźwięki z otoczenia i dźwięki mowy,
  • lokalizacja dźwięku.

Oddechowe:

  • utrwalanie prawidłowego toru oddechowego,
  • wydłużanie fazy wydechowej.

Artykulacyjne:

  • zabawy usprawniające aparat artykulacyjny (np. pokazywanie języka, nadymanie policzków, szerokie otwieranie buzi),
  • masaż (masowanie warg, rozciąganie ich, masowanie języka szczoteczką do zębów).

Rozumienia (mowa bierna):

  • rozumienie i używanie komunikatorów: tak, nie,
  • rozumienie podstawowych poleceń: chodź, daj, nie wolno, usiądź,
  • rozumienie podstawowych wyrażeń dźwiękonaśladowczych,
  • rozumienie pojęć z zakresu następujących bloków tematycznych: rodzina, zabawki, dom, zwierzęta, jedzenie,
  • rozumienie podstawowych nazw czynności: jeść, spać, iść, skakać, siedzieć;
  • rozumienie pytań: co? co robi? gdzie?

Komunikacji (mowa czynna):

  • używanie dźwięków w celu komunikacyjnym (pa-pa na do widzenia, proszenie, odmawianie),
  • naśladowanie usłyszanego dźwięku w dziecięcych realizacjach głosowych – onomatopeje,
  • wydawanie dźwięku – wokalizowanie na żądanie,
  • rozwój wzorców kinestetyczno-ruchowych samogłosek [a], [o], [u], [e], [i], [y], spółgłosek [m], [p], [b], [t], [d], [f], [w], [ń], [ś], [ź], [ć], [dź], [j] i wypowiadanie ich w sylabach otwartych,
  • łączenie rytmu śpiewanej piosenki z samogłoskami i sylabami spontanicznie realizowanymi – używanie melodyjnego głosu,
  • zastępowanie gestów mową,
  • powtarzanie usłyszanych wyrazów z następujących bloków tematycznych: rodzina, zabawki, dom, zwierzęta, jedzenie,
     

Logorytmiczne – wykorzystywanie zabaw paluszkowych, wierszyków i piosenek.


Wychowanie słuchowe

U wszystkich podopiecznych prowadzimy intensywne wychowanie słuchowe, które Gerhard Lindner (1976) definiuje jako tworzenie u dzieci z uszkodzeniami narządu słuchu zasobu doświadczeń akustycznych analogicznych do tych, jaki posiadają ludzie prawidłowo słyszący, i rozwijanie na tej podstawie mowy. Wychowanie słuchowe u każdego dziecka rozpoczyna się z chwilą przyjścia na świat i koncentruje się na maksymalnym wykorzystaniu zachowanych resztek słuchowych. Nie może ograniczać się do sesji z logopedą, lecz musi być nieustającym doświadczeniem dźwięków dzień po dniu, od wczesnego rana do wiec...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy