Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

5 marca 2018

NR 11 (Styczeń 2016)

Dobór alternatywnej metody komunikacji dla dziecka ze sprzężoną niepełnosprawnością sensoryczną

0 106

Dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi od urodzenia doświadczają poważnych wielozakresowych ograniczeń rozwojowo--funkcjonalnych. Autorka charakteryzuje sposoby komunikacji takich dzieci z otoczeniem oraz wskazuje metody komunikacji i opisuje kryteria ich doboru. Jest to niezwykle ważne zadanie – komunikacja bowiem służy wszechstronnemu rozwojowi dziecka, a poza tym wspomaga (czy wręcz: czyni w ogóle możliwą) realizację działań rehabilitacyjnych, terapeutycznych i edukacyjno-socjalizacyjnych.

Niepełnosprawność sprzężona

Rozwój cywilizacyjny, naukowy, techniczny, stale zwyżkująca jakość życia współczesnych ludzi, m.in. w zakresie opieki medycznej i coraz bardziej efektywnych metod medycznej terapii, przekłada się bezpośrednio na obszar wsparcia społecznego, rehabilitacyjnego, edukacyjnego dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami różnego typu. Cechą szczególną jest tzw. wczesna diagnoza, wczesna interwencja i wczesne wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością i jego rodziny, a także dzieci niepełnosprawnością zagrożonych. Stąd działaniami w obszarze wczesnej interwencji i wczesnej rehabilitacji obejmowane są dzieci bardzo małe (od urodzenia), u których istnieje wysokie prawdopodobieństwo mniej lub bardziej poważnych zaburzeń rozwojowych. Aktualnie mówi się też o niebagatelnej roli tzw. opieki neonatalnej, a nawet prenatalnej, mającej niewątpliwie konteksty profilaktyczne. 

Wśród małych dzieci niepełnosprawnych znajduje się stosunkowo liczna grupa dzieci, u których stwierdza się obecność niepełnosprawności sprzężonych, a więc takich, u których mamy do czynienia z więcej niż jednym uszkodzeniem anatomicznych struktur organizmu. W przełożeniu na konkretne typy niepełnosprawności są to dzieci doświadczające konsekwencji równoczesnego uszkodzenia zmysłów słuchu i wzroku, niepełnosprawności ruchowej połączonej z uszkodzeniem zmysłu (zmysłów) wzroku i/lub słuchu czy niepełnosprawności intelektualnej wraz z niepełnosprawnością (niepełnosprawnościami) zmysłową (zmysłowymi) i/lub niepełnosprawnością ruchową.

Dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi od urodzenia doświadczają poważnych wielozakresowych ograniczeń rozwojowo-funkcjonalnych.

Zasadniczo lokują się one w sferze: 

  • dostępu do wiedzy, informacji, nauki i uczenia się, 
  • porozumiewania się z otoczeniem, 
  • wykonywania czynności życia codziennego (w tym czynności samoobsługowych, np. higienicznych), 
  • orientacji i przemieszczania w przestrzeni, 
  • zabawy – jako dominującej aktywności dzieci, 
  • możliwości kształcenia i wychowania, 
  • dostępu do dorobku i życia kulturowego oraz społecznego. 

Szczególną i szczególnie specyficzną grupę wśród analizowanych kategorii dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi stanowią osoby ze sprzęgającymi się niepełnosprawnościami sensorycznymi, a konkretnie – dzieci z równoczesnym uszkodzeniem słuchu i wzroku. Sygnalizowana szczególność dotyczy wszystkich wskazanych sfer funkcjonowania dziecka i obejmuje specyfikę przebiegu jego rozwoju indywidualnego, w tym w przebiegu rozwoju w aspekcie komunikacyjnym. 

Komunikacja małych dzieci ze sprzężoną niepełnosprawnością sensoryczną

Dzieci z równoczesnym uszkodzeniem słuchu i wzroku nie stanowią jednolitej grupy pod względem stopnia uszkodzenia zmysłów, ich etiologii, możliwości indywidualnych, sytuacji środowiskowej i społecznej (T. Majewski, 1995; M. Zaorska, 2002, 2008; H. Rudomska, 2011). Różne są też preferencje własne w kwestii ukierunkowania na wybór określonej metody czy metod komunikacji z otoczeniem. Są wśród nich dzieci (aczkolwiek jest to grupa nieliczna) całkowicie pozbawione resztek słuchowych i wzrokowych (uszkodzenie słuchu powyżej 90 dB, uszkodzenie wzroku według klasyfikacji WHO – 0,00), ale są też dzieci jednocześnie słabo słyszące (uszkodzenie słuchu powyżej 30 dB) i słabo widzące (uszkodzenie wzroku powyżej 0,3 po korekcji właściwymi szkłami korekcyjnymi), a także dzieci słabo słyszące i niewidzące lub niesłyszące i słabo widzące. Wobec powyższej charakterystyki oczywista wydaje się dominanta mniej uszkodzonych funkcji...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy