Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

21 listopada 2018

NR 28 (Listopad 2018)

W centrum zaburzeń
Metoda indywidualnej stymulacji słuchu Johansena jako wsparcie dla dziecka z (C)APD

0 19

Zaburzenia przetwarzania słuchowego, określane jako (C)APD, polegają na błędnym funkcjonowaniu mechanizmu odczytywania przez mózg sygnałów dźwiękowych, mimo że narządy słuchu działają prawidłowo. Ugruntowaną metodą pracy z tymi zaburzeniami są treningi słuchowe.

 

Terapeuci coraz częściej spotykają pacjentów, szczególnie wśród dzieci, którzy zmagają się z osobliwą, trudną do określenia przeszkodą. Zdaje się ona powstrzymywać u nich właściwą interpretację napływających informacji, a w konsekwencji uniemożliwia im podjęcie działań stosownych do okoliczności. Specyfika tej przeszkody jest o tyle trudna do uchwycenia, że borykające się z nią dzieci zazwyczaj wypadają poprawnie podczas przesiewowych testów słuchu. Gdy uproszczona forma wykrywania nieprawidłowości rozwojowych nie daje odpowiedzi, można podejrzewać, że problemy, z którymi zmaga się dziecko, mają charakter czynnościowy.

Istota (centralnych) zaburzeń przetwarzania słuchowego

Zaburzenia przetwarzania słuchowego (ang. Auditory Processing Disorder, APD), czasem określane centralnymi zaburzeniami przetwarzania słuchowego (Central Auditory Processing Disorder, CAPD), bo o nich tu mowa, polegają na błędnym funkcjonowaniu mechanizmu odczytywania przez mózg sygnałów dźwiękowych trafiających do niego za pośrednictwem prawidłowo funkcjonujących narządów słuchu. Reakcje osób, u których te zaburzenia występują, są zbliżone do zachowań pacjentów z lekkim niedosłuchem pomimo prawidłowej czułości słuchu. Często „zgadują” one brakujące informacje, w związku z czym ich codzienne funkcjonowanie może przypominać usiłowanie zaśpiewania piosenki przy znajomości wyrywkowych fragmentów tekstu. Zgodnie z definicją zebraną przez Amerykańskie Towarzystwo Mowy, Języka i Słuchu (American Speech-Language-Hearing Association, ASHA), termin (C)APD może być użyty do opisania trudności w przetwarzaniu informacji słuchowych w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN), objawiających się obniżonym poziomem realizacji jednej lub kilku z następujących funkcji:

  • lokalizacji i lateralizacji źródła dźwięku,
  • różnicowania dźwięków,
  • rozpoznawania wzorców dźwiękowych,
  • analizy czasowych aspektów sygnału dźwiękowego (integracja czasowa, różnicowanie czasowe, identyfikowanie przerw w emisji sygnału, porządkowanie czasowe i maskowanie czasowe),
  • rozumienia mowy przy występowaniu współzawodniczących lub zniekształconych sygnałów akustycznych.

Do kategorii (centralnych) zaburzeń przetwarzania słuchowego nie zakwalifikowano natomiast deficytów następujących umiejętności: świadomości fonologicznej, pamięci i uwagi słuchowej, syntezy słuchowej czy rozumienia i interpretacji informacji przekazywanych drogą słuchową. Są one, co prawda, zależne od prawidłowego działania centralnych funkcji słuchowych, lecz jednocześnie uznaje się je za element bardziej zaawansowanych kompetencji komunikacyjnych oraz językowych. Dla przykładu, często myloną z przetwarzaniem słuchowym zdolność rozumienia ze słuchu należałoby zakwalifikować jako wyższą umiejętność poznawczą, gdyż rezultat uzyskany dzięki prawidłowemu przetwarzaniu dźwięków mowy (odszyfrowanie sygnału dźwiękowego) jest jedynie pierwszym krokiem do nadania im sensu (zrozumienia ich).

Indywidualna stymulacja słuchu Johansena

Rosnącą wrażliwość na kwestię (C)APD można zaobserwować nie tylko wśród nauczycieli, terapeutów i specjalistów, lecz także wśród rodziców. Dzięki temu większa liczba dzieci jest poddawana diagnostyce ukierunkowanej na potwierdzenie lub wykluczenie obecności tych zaburzeń. Ugruntowaną metodą pracy z zaburzeniami przetwarzania słuchowego są treningi słuchowe. Jednym z nich jest indywidualna stymulacja słuchu wg dr. Kjelda V. Johansena (ang. Johansen Individualised Auditory Stimulation, JIAS).

Cechą wyróżniającą indywidualną stymulację słuchu wg. Johansena (JIAS) jest ciągłość i systematyczność stymulacji oraz możliwość modyfikowania kompozycji stosowanych na poszczególnych etapach treningu w zależności od postępów i aktualnych potrzeb pacjenta.

Pochodzący z Danii autor metody pracował jako nauczyciel i dyrektor szkoły. Jest magistrem psychologii i doktorem teorii edukacyjnej, zaś obszar jego zainteresowań naukowych obejmuje m.in. rozwój słuchu w odniesieniu do zdolności językowych, któremu to zagadnieniu poświęcił wiele lat badań. We współpracy z duńskim kompozytorem Bentem Pederem Holbechem opracowali materiał dźwiękowy, na którym opiera się trening słuchowy JIAS. Cechą wyróżniającą JIAS jest ciągłość i systematyczność stymulacji oraz możliwość modyfikowania kompozycji stosowanych na poszczególnych etapach treningu w zależności od postępów i aktualnych potrzeb pacjenta. Program terapeutyczny właściwy każdemu z etapów rejestrowany jest na osobnej płycie CD i w takiej formie dostarczany pacjentowi, który słucha muzyki w domu – w przyjaznym, bezpiecznym otoczeniu. Daje to dodatkowy komfort związany z minimalizacją oddziaływania czynników, które mogłyby negatywnie wpływać na odbiór stymulacji i ograniczać jej działanie. Podjęcie treningu poprzedza ocena diagnostyczna pod kątem sprawności procesów przetwarzania słuchowego. Do tego celu stosuje się badanie audiometrii tonalnej oraz testy rozumienia mowy w utrudnionych warunkach. Po wykonaniu pełnego badania diagnostycznego można rozpocząć trening w formie całkowicie zindywidualizowanej, dostosowanej do potrzeb i predyspozycji danego pacjenta. Wymienione próby diagnostyczne wymagają współpracy ze strony badanego, jednak czynniki utrudniające lub uniemożliwiające dokonanie pełnej oceny...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy