Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia z pomysłem

13 października 2017

NR 19 (Maj 2017)

Technologie informacyjno-komunikacyjne w AAC

0 138

Pierwszym impulsem powstania Strefy Głosu (strefa działa w Zespole Placówek Edukacyjnych w Olsztynie przy Stowarzyszeniu Wyjątkowe Serce) stały się pytania rodziców podopiecznych, które coraz częściej dotyczyły nie tyle terapii, ile wsparcia technicznego dzieci z niepełnosprawnością. Kolejną motywacją zorganizowania Strefy była analiza raportów z programu rządowego „Cyfrowa szkoła” (Białek 2013) z roku 2013.

Strefa Głosu

Badania wykorzystania narzędzi TIK obejmowały 300 szkół z całej Polski. Wynikało z nich, że stosowanie technologii cyfrowych w pracy z młodzieżą, w tym z młodzieżą z niepełnosprawnością, powoduje wzrost zainteresowania zajęciami szkolnymi i otoczeniem. Uczniowskie mózgi potrzebują materiału, który umożliwi im robienie tego, do czego zostały stworzone i co przynosi im satysfakcję. Gdy tego nie otrzymują, szkolna nauka jest odbierana jako nudny, uciążliwy i nieatrakcyjny obowiązek (Żylińska 2014). Zaznaczyły się także bariery mentalne dla TIK ze strony nauczycieli, rodziców oraz samych uczniów. Uznano, że ograniczenia te należy niwelować przez uświadamianie użytkowników i ich rodzin na temat technologii informacyjno-komunikacyjnych (Zielińska, Szady 2011).

Czemu służy Strefa Głosu?

Celem powołania Strefy Głosu jest zapoznawanie rodziców z nowymi technologiami wspomagającymi proces nauki, terapii i długofalowego wsparcia osób z niepełnosprawnością i ich rodzin. Pragniemy również ułatwić rodzicom dostęp do wiedzy i oferty rynkowej na temat komunikatorów, trenażerów ustno-twarzowych (Jaworski 2006) i multimedialnych programów komputerowych. Kolejnym celem jest objaśnienie rodzicom specjalistycznej terminologii stosowanej przez producentów i omówienie zasad doboru urządzeń. W razie potrzeby organizujemy indywidualny kontakt użytkownika z menedżerem produktu. Zależy nam na tym, aby zakup narzędzi terapeutycznych był nieprzypadkowy i faktycznie zmieniał codzienność użytkowników i ich rodzin.

Typologia technologii wspomagających metody AAC

  • technologie proste (z ang. Low Tech) – proste urządzenia lub materiały, które nie wymagają szkolenia, a jedynie krótkich instrukcji,
  • technologie pośrednie (z ang. Mid Tech) – urządzenia lub materiały, które wymagają jednorazowego lub krótkotrwałego szkolenia.
  • technologie złożone (z ang. High Tech) – urządzenia lub materiały, które wymagają długotrwałego szkolenia i regularnego wsparcia merytorycznego oraz technicznego (Wiazowski 2014: www.cedunis.org.pl-udostępmiono; dostęp: 28.01.2017).

Osób z niepełnosprawnością nie można „skatalogować” – ta sama diagnoza lekarska nie oznacza, że osoby funkcjonują identycznie i potrzebują tego samego wspomagania. Dlatego w środowisku lokalnym muszą działać struktury, które ułatwiają indywidualne dostosowanie narzędzi komunikacyjnych i wysokich technologii. Taką przestrzeń stara się wypełnić Strefa Głosu. Ponadto zamiarem jej zorganizowania jest kompensowanie specjalnych potrzeb komunikacyjnych za pomocą środków technicznych. Wyzwaniem terapeutycznym jest zaś określenie zakresu słownika osobistego indywidualnego odbiorcy. Zastosowanie w tablicy komunikacyjnej zbyt wielu piktogramów może utrudnić porozumiewanie się.

Osób z niepełnosprawnością nie można „skatalogować”     – ta sama diagnoza lekarska nie oznacza, że osoby funkcjonują identycznie i potrzebują tego samego wspomagania.

Dla dzieci młodszych są dobierane odpowiednie trenażery ustno-twarzowe, czyli gryzaki logopedyczne, gwizdki o różnego rodzaju ustnikach, tubki żuchwowe. Służą nie tylko stymulacji jamy ustnej, ale również przygotowaniu mechanizmów potrzebnych w nauce mowy i spożywaniu posiłków.

Urządzenia, aplikacje i programy wspomagające komunikację

Użycie trenażerów (Jaworski 2005) może mieć pozytywny wpływ na muskulaturę wewnątrz- i zewnątrzustną. Urządzenia te eliminują trwałe nawyki, takie jak zgrzytanie zębami oraz szczękościsk i zaburzenia związane z niewłaściwą pracą stawu skroniowo-żuchwowego i wkładaniem rąk do ust. Osobom niepełnosprawnym ruchowo, które nie potrafią obsłużyć klawiatury komputera, wskazuje się różnego rodzaju przełącza, joysticki i sensory, które ułatwiają posługiwanie się komputerem.

Mówik (http://www.mowik.pl; dostęp: 28.01.2017) to jedyny w pełni polski program przygotowany dla osób, które z różnych powodów nie mogą mówić. Jest przeznaczony na smartfony i tablety z ekranami dotykowymi i systemem Android. Urządzenia te stają się coraz tańsze i coraz bardziej dostępne na polskim rynku, wyposażone w aplikację Mówik, są protezą mowy – narzędziem do porozumiewania się dla osób niemówiących. Zasada działania jest bardzo prosta: użytkownik wskazuje symbole oznaczające to, co chce powiedzieć, a następnie urządzenie wypowiada głośno wskazane słowa.

Poprzednikiem Mówika był system Boardmaker (Piłat 2011) – program amerykański, mający wielorakie zastosowanie w pracy z dzieckiem niepełnosprawnym ruchowo o różnych możliwościach intelektualnych i językowych. Podstawą pracy w tym programie są tablice, tworzone indywidualnie dla konkretnego użytkownika, oraz możliwość podłączenia różnorodnych peryferiów.

The Grid 2 (Fenwick, Hawes 2011) został zaprojektowany tak, aby umożliwić dostęp do komputera za pomocą rozmaitych urządzeń. Osoby ze znaczną niepełnosprawnością ruchową mogą obsługiwać go za pomocą: przycisków (switch), ekranu dotykowego i wskaźnika nagłowowego. Grid...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy