Dołącz do czytelników
Brak wyników

Efektywność Metody Tomatisa® Przypadki kliniczne

Artykuły z czasopisma | 26 września 2017 | NR 10
469

Rosnąca liczba dzieci i młodzieży z trudnościami rozwojowymi, w tym z zaburzeniami mowy i komunikacji, sprawia, że jednym z najistotniejszych wyzwań dla współczesnej logopedii, pedagogiki i neuropsychologii staje się wdrożenie w szeroki system opieki nad dzieckiem nowoczesnych i efektywnych metod wspomagających rozwój.

Naprzeciw temu szerokiemu i palącemu zapotrzebowaniu wychodzi Metoda Tomatisa®, która w Polsce ma wielu zwolenników, a jej efektywność jest bardzo dobrze udokumentowana (patrz Mularzuk i wsp., 2012). Metoda dedykowana jest m.in. osobom z zaburzeniami mowy i komunikacji, z trudnościami w koncentracji uwagi, z trudnościami szkolnymi, problemami z nadwrażliwością słuchową oraz osobom uczącym się języka obcego. Uogólniając, metoda polega na wszechstronnej stymulacji umiejętności tzw. aktywnego słuchania. Rozróżnienie przez Alfreda Tomatisa (francuskiego otolaryngologa) procesu słyszenia (proces bierny, uwarunkowany sprawnie działającym narządem słuchu) od słuchania (proces aktywny, nazywany także uwagą słuchową) pozwoliło na rozwinięcie metody, która trwale poprawia umiejętność słuchania, tj. świadomego kierowania uwagi na otoczenie lub na własną mowę wewnętrzną. Rozróżnienie między słyszeniem a słuchaniem wydaje się być oczywiste, gdy przypomnimy sobie konsultowanych klientów, którzy mimo prawidłowych wyników obiektywnych badań słuchu skarżą się np. na przetrwałe w czasie trudności z rozumieniem mowy (patrz przypadek T.T.) lub tych dzieci, które mimo właściwie prowadzonej terapii logopedycznej nie rozwijają mowy w oczekiwany sposób (przypadek K.K). W Polsce bardzo szerokie badania nad efektywnością Metody Tomatisa® zostały opisane m.in. przez Mularzuk i współpracowników (Mularzuk i wsp., 2012), gdzie prezentowane wnioski były opracowane na podstawie badania 551 dzieci. Trening obejmował dzieci z trudnościami szkolnymi oraz rozpoznaniami innych zaburzeń, m.in. mózgowego porażenia dziecięcego, zespołów genetycznych, całościowych zaburzeniach rozwoju. Osoby zainteresowane odsyłam do zamieszczonej na końcu literatury.

Metoda Tomatisa® – opis przypadków

Dla osób praktykujących Metodę Tomatisa®, podobnie jak dla praktyków innych metod wspomagających rozwój, niezmiernie ciekawa jest kazuistyka, czyli opis przypadków osób, u których zmiana po zastosowaniu metody nie była wyłącznie zmianą polepszającą funkcjonowanie, ale odmieniającą sposób dotychczasowego życia. Do takich należy przypadek T.T. – 14-letniej uczennicy I klasy gimnazjum, która zgłosiła się z powodu znacznych trudności szkolnych. Głównym problemem T.T. były poważne zaburzenia koncentracji uwagi, w tym, jak mówiła, m.in. „nienadążanie za nauczycielem”. Mama zwracała uwagę na to, że T. sprawia wrażenie, „jakby nie rozumiała mowy”, co więcej, jej wypowiedzi są bardzo ubogie. Rozwój T. w pierwszych latach życia wydawał się być prawidłowy: w dzieciństwie nie musiała korzystać z terapii logopedycznej, ale „mówiła niewiele”, późno zaczęła budować proste zdania. W czwartej klasie szkoły podstawowej dziewczynka wyraźnie zaczęła „odstawać od grupy” z powodu trudności w koncentracji uwagi oraz problemów, jak napisano w opinii z poradni psychologiczno-pedagogicznej: „[…] ze zrozumieniem bardziej skomplikowanych wypowiedzi, zarówno w formie ustnej, jak i pisemnej”. Wykonane wtedy badanie inteligencji testem Wechslera wykazało ogólny iloraz inteligencji w przedziale dla normy wiekowej, jednak profil wskazywał na znaczną dysharmonię między badanymi funkcjami (II całościowe = 92, skala werbalna = 77 (!), skala niewerbalna = 110). T. przeszła badania neurologiczne oraz audiologiczne, które nie wykazały odstępstw od normy. Na podstawie przeprowadzonych badań wydano opinię o „dostosowaniu wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb rozwojowych”. Po 3 latach, mimo systematycznej pracy pedagogicznej i zajęć z korepetytorami, nie następowała żadna poprawa, co więcej, zaczęły pojawiać się poważne trudności emocjonalne o typie fobii szkolnej. Ponownie wykluczono problemy ze słuchem, przeprowadzono badanie procesów poznawczych (także innych niż językowe) oraz wykonano badanie uwagi słuchowej zgodnie z protokołem Metody Tomatisa®. Wyniki testu uwagi słuchowej oraz wyniki innych testów potwierdziły głęboki deficyt językowy, w tym trudności z aktywnym słuchaniem, na którą składały się: znaczna nadwrażliwość słuchowa dla obu uszu oraz problemy z dyskryminacją wysokości dźwięków. Profil zaburzeń pogłębionych o specjalistyczne badania audiologiczne wskazywał na występowanie u T. centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego. Po odbyciu zalecanych przez konsultanta etapów treningu Tomatisa®, umiejętności T. uległy znacznej zmianie, na co wskazywały zarówno wyniki testu (powyżej), jak i sposób funkcjonowania. T. zaczęła znacznie lepiej rozumieć mowę, co...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy