Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z...

2 października 2017

NR 14 (Lipiec 2016)

Zaburzenia w rozwoju narządu żucia – diagnostyka ortodontyczna

0 65

Wady zgryzu, nieprawidłowości zębowe mają wpływ na rozwój prawidłowej wymowy. Właściwa diagnoza ortodontyczna z uwzględnieniem wyników innych badań umożliwia wdrożenie odpowiedniego i skutecznego leczenia.

Wyjaśnienie pojęć

Jama ustna, narząd żucia, układ stomatognatyczny to wspólny obszar działania stomatologów, ortodontów i logopedów. Obecnie wyróżniamy pojęcia układ stomatognatyczny i narząd żucia. Są to zbliżone terminy, jednak nie mogą być rozumiane podobnie. Narząd żucia jest to zespół tkanek i narządów jamy ustnej, biorących udział w procesie żucia, czyli w przyjmowaniu i rozdrabnianiu pokarmów. Układ stomatognatyczny natomiast to pojęcie szersze, oznaczające morfologiczno-czynnościowy zespół wzajemnie współdziałających tkanek oraz narządów jamy ustnej i części twarzowej czaszki, które – tworząc funkcjonalną całość sterowaną przez ośrodkowy układ nerwowy – biorą udział w akcie żucia, połykania, wstępnego trawienia, formowania dźwięków i oddychania, a także współuczestniczą w wyrażaniu stanów emocjonalnych.

Znajomość zaburzeń w rozwoju narządu żucia umożliwia szybką reakcję lekarza w momencie wychwycenia pojawiających się pierwszych symptomów nieprawidłowości rozwojowych. Jednym z elementów szczegółowego badania pacjenta jest zgryz. Zgryz jest pojęciem dynamicznym, opisującym kontakt zębów szczęki i żuchwy w zwarciu zębów górnych i dolnych. Opisując prawidłowe warunki zwarcia, odnosimy je do trzech płaszczyzn przestrzennych – na szerokość, długość oraz wysokość. Cechy prawidłowego zwarcia w uzębieniu stałym: linia pośrodkowa górnego i dolnego łuku zębowego są ze sobą zgodne i pokrywają się z linią pośrodkową twarzy, nagryz poziomy wynosi ok. 2–3 mm, a brzegi sieczne dolnych siekaczy kontaktują w okolicy guzka zębowego (nagryz poziomy to odległość brzegu siecznego górnych siekaczy do powierzchni wargowej siekaczy dolnych), nagryz pionowy wynosi 3–4 mm, co stanowi od ok. 1/3 do 1/2 wysokości koron siekaczy dolnych (nagryz pionowy to stopień zachodzenia siekaczy górnych na siekacze dolne), guzki policzkowe zębów górnych obejmują guzki policzkowe zębów dolnych, zęby w odcinku bocznym tworzą triady zębowe, tzn. każdy ząb górny kontaktuje z zębem jednoimiennym dolnym i zębem dystalnym, pierwsze zęby trzonowe górne i dolne kontaktują w pierwszej klasie Angle’a (guzek policzkowy przyśrodkowy zęba pierwszego trzonowego górnego kontaktuje z bruzdą międzyguzkową policzkową zęba trzonowego dolnego pierwszego), kły kontaktują w pierwszej klasie kłowej – guzek kła górnego kontaktuje z kłem dolnym i pierwszym zębem przedtrzonowym, zęby kontaktują w płaszczyźnie zwarcia, która jest pozioma w obrębie siekaczy, kłów i zębów przedtrzonowych, a od pierwszych zębów trzonowych unosi się ku górze, łuki zębowe są symetryczne i mają odpowiedni kształt górny – półelipsy, dolny – paraboliczny.

W początkowych okresach rozwoju ortodoncji rozpoznanie zaburzeń w narządzie żucia ograniczało się do nieprawidłowości w postaci krzywych zębów lub ich nieprawidłowej budowy. Pierwszą klasyfikacją wad zgryzu była klasyfikacja Edwarda Angle’a. Opisał on cztery klasy zwarcia oraz wyróżnił trzy klasy wad zgryzu. Podał również definicję stałości miejsca wyrzynania pierwszych zębów trzonowych.

Zaburzenie okluzji jest odchyleniem od normy biologicznej. Prawidłowe rozpoznanie wad szczękowo-zgryzowo-zębowych opiera się na dokładnej analizie stosunków morfologicznych twarzy i narządu żucia oraz na ocenie czynności, z uwzględnieniem zmienności rozwojowej. Od 1958 r. w Polsce obowiązuje klasyfikacja wad zgryzu według Orlik-Grzybowskiej, oparta na normie biologicznej. Rozpoznanie stawiamy po analizie odchylenia od normy morfologicznej w stosunku do trzech płaszczyzn oraz normy czynnościowej z uwzględnieniem określonego etapu rozwoju dziecka.

Klasyfikacja wad zgryzu według Angle’a

  • I klasa Angle’a – guzek przyśrodkowy policzkowy pierwszego zęba trzonowego górnego rzutuje na bruzdę międzyguzkową policzkową pierwszego zęba trzonowego dolnego, prawidłowy kontakt zębów trzonowych, ale zaburzona linia zgryzowa, nieprawidłowe położenie zębów, obroty.
  • II klasa Angle’a (okluzja dystalna) – guzek przyśrodkowy policzkowy pierwszego zęba trzonowego górnego układa się doprzednio w stosunku do bruzdy międzyguzkowej policzkowej zęba trzonowego dolnego lub między drugim zębem przedtrzonowym a pierwszym zębem trzonowym dolnym.
  • III klasa Angle’a (okluzja mezjalna) – guzek przyśrodkowy policzkowy zęba trzonowego górnego rzutuje na bruzdę dystalną policzkową zęba trzonowego dolnego lub między pierwszy a drugi ząb trzonowy.

I. Wady poprzeczne związane z zaburzeniami wzrostu na szerokość

1. Zgryz krzyżowy – związany z dysproporcją szerokości łuku górnego i dolnego:

a) całkowity prawo- lub lewostronny – obserwujemy odwrotne zachodzenie połowy łuku zębowego dolnego na górny, zewnątrzustnie uwypuklenie wargi dolnej, zapadnięcie wargi górnej po stronie zgryzu krzyżowego,

b) częściowy boczny prawo- lub lewostronny albo obustronny – zęby boczne żuchwy ustawione zewnętrznie w stosunku do zębów szczęki,

c) częściowy przedni prawo- lub lewostronny – dolne zęby w odcinku przednim ustawione przed zębami górnymi z przesunięciem linii pośrodkowej łuku dolnego w stronę zgryzu krzyżowego, asymetryczny zarys warg.

2. Boczne przemieszczenie żuchwy:

a) czynnościowe prawo- lub lewos...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy