Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wieloaspektowość logopedii

Artykuły z czasopisma | 22 września 2017 | NR 7
322

Logopedia jest nauką z pogranicza wielu dziedzin, która obecnie korzysta z dorobku kilkunastu dyscyplin i coraz bardziej je wzbogaca. Rozmowa z dr. Krzysztofem Szamburskim.

Jest pan wielkim autorytetem w dziedzinie logopedii jako teoretyk, nauczyciel akademicki, a także praktyk. Logopedia jest obecnie postrzegana jako dziedzina interdyscyplinarna – wieloaspektowa. Na czym ta wieloaspektowość polega?
Logopedia jest nauką z pogranicza wielu dziedzin. Można wymienić kilkanaście dyscyplin, z których dorobku korzysta i coraz bardziej je wzbogaca. Dziedziny pokrewne to psychologia, medycyna, pedagogika i oczywiście lingwistyka. A przecież każda z tych nauk ma liczne specjalności. I tak logopedia skoligacona jest z psychologią rozwojową, kliniczną, neuropsychologią oraz psycholingwistyką.

Jąkanie, pierwotnie pomagające dziecku poradzić sobie z lękiem, który jest przejawem przeżywanego konfliktu, powoli staje się zaburzeniem negatywnie wpływającym na rozwój społeczny i emocjonalny podmiotu.

Wieloaspektowość logopedii przejawia się także w obszarach jej praktycznego działania. Logopedzi zajmują się zarówno prawidłowościami kształtowania się mowy, jak i zaburzeniami tych prawidłowości, pomagają dzieciom z zaburzeniami artykulacji oraz uczą od początku mowy dzieci niesłyszących. Zajmują się profilaktyką logopedyczną –
wspierają rozwój mowy dziecka od urodzenia, pomagają również osobom starszym, cierpiącym na choroby zwyrodnieniowe ośrodkowego układu nerwowego. Wspierają dzieci uczące się połykania i reedukują tę funkcję u dorosłych, którzy z różnych powodów utracili umiejętność samodzielnego połykania śliny, napojów czy pokarmów. Rozwijają kompetencję komunikacyjną dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi, na przykład z autyzmem, a także przywracają tę kompetencję osobom cierpiącym np. z powodu afazji. Usprawniają funkcje oddechowe, fonacyjne i artykulacyjne u dzieci z dziecięcym porażeniem mózgowym, a także u osób dorosłych po uszkodzeniach struktur korowych i podkorowych w wyniku wylewów, zatorów, nowotworów czy wypadków uszkadzających mózg.

Jak przejawia się wieloaspektowość logopedii w pana pracy?
Jąkanie jest zaburzeniem bardzo skomplikowanym. Istnieje wiele koncepcji dotyczących przyczyn tego zaburzenia oraz jego patomechanizmu. Według mnie jąkanie jest wyuczone. Dziecko ma predyspozycje do tego zaburzenia i przeżywa konflikt emocjonalny. Zdarzają się sytuacje, że objawy jąkania pomagają podmiotowi w poradzeniu sobie ze swoim konfliktem. Wtedy objawy utrwalają się i zaczynają pojawiać się w coraz nowszych sytuacjach. Jąkanie, pierwotnie pomagające dziecku poradzić sobie z lękiem, który jest przejawem przeżywanego konfliktu, powoli staje się zaburzeniem negatywnie wpływającym na rozwój społeczny i emocjonalny podmiotu. Już z tego opisu widać, że terapia jąkania musi być wielowątkowa czy wieloaspektowa.

Tylko, w przybliżeniu, co dziesiąte dziecko, które ma objawy niepłynności mówienia, będzie się jąkało. U około 90% niepłynność minie samorzutnie, bez względu na to, czy zastosujemy jakąś terapię, czy nie.

Trzeba przy tym pamiętać, że nie każda niepłynność mówienia, która pojawia się u dziecka, to jąkanie. Można nawet postawić odwrotną tezę – tylko, w przybliżeniu, co dziesiąte dziecko, które ma objawy niepłynności mówienia, będzie się jąkało. U około 90% niepłynność minie samorzutnie, bez względu na to, czy zastosujemy jakąś terapię, czy nie. Dlatego tak ważna jest umiejętność różnicowania przez specjalistę tej normalnej niepłynności, określanej jako fizjologiczna niepłynność mówienia, od jąkania właściwego. Wydaje mi się, że duża liczba logopedów ma problem z tym różnicowaniem.

Czy pana autorska metoda terapii jąkania uwzględnia działania interdyscyplinarne?
Moja metoda terapii jąkania ma dwa aspekty: logopedyczny i psychologiczny. Oddziaływania logopedyczne to:

  • wystukiwanie sylab z zachowaniem cech prozodycznych wypowiedzi (z wyjątkiem tempa mówienia, które jest wolniejsze),
  • uczenie odroczenia,
  • uczenie hamowania,
  • wykształcenie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy