Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z...

28 maja 2019

NR 31 (Maj 2019)

Środowiskowe wsparcie w terapii jąkania – rola rodziny

0 48

Osoba z jąkaniem oraz jej rodzina mogą wymagać wsparcia terapeutycznego. Rodzina ma wpływ na ułatwienie funkcjonowania osób z zaburzeniami płynności mowy. Jak wspierać otoczenie i propagować korzystne postawy wobec jąkania?

Zadania i postawa logopedy

Pierwsze, czego oczekują najbliżsi osoby jąkającej się od logopedy, to udzielenie informacji na temat jąkania. Zwykle zaraz potem proszą o poradę. Postawą korzystną dla efektywnej współpracy będzie niewątpliwie relacja partnerska i wymiana informacji. Istotne jest nawiązanie dobrej relacji terapeutycznej, gdyż – jak wykazały badania na gruncie psychologicznym (Jeziorczak 2018) – warunkuje ona efektywność terapii aż w 30%. Poczynając od skutecznej komunikacji, poprzez indywidualne podejście do problemów danej rodziny, uwzględnianie procesów emocjonalnych, przestrzeganie granic odpowiedzialności terapeuty i odpowiedzialności rodziny za zmianę, aż po świadomość obecnego etapu terapii i konieczność autorefleksji terapeuty – wszystko to pozwala na utrzymanie relacji terapeutycznej na dobrym poziomie (Jeziorczak 2018).

Równolegle do terapii mowy logopedzi organizują warsztaty dla rodziców, rodzeństwa, nauczycieli i wszystkich osób mających kontakt z dzieckiem z problemem niepłynności w mowie. Najczęstsze rodzaje zajęć grupowych to formy towarzyszące terapii, przełamujące tabu, mające charakter szkolenia lub poradnictwa (Katz-Bernstein, Subellok 2002). Można tam pozyskać informacje na temat jąkania, poznać dostępne metody terapeutyczne oraz wymienić się doświadczeniami z rodzinami zmagającymi się z podobnymi problemami. Udział rodziców dzieci w starszym wieku szkolnym w spotkaniach grupowych pozwala im na odzyskanie równowagi psychicznej. Dzięki wymianie doświadczeń, przełamaniu tabu, odwrażliwieniu na jąkanie łatwiej jest im udzielać cennego wsparcia bliskim zmagającym się z tym problemem. Dzieci różnią się od członków swoich rodzin sposobem myślenia o jąkaniu i uczuciami wobec tego problemu w mowie (Chmela, Reardon 2014). Jeżeli rodzice będą tego świadomi i będą w stanie otwarcie z dzieckiem rozmawiać, ich wsparcie będzie bardziej efektywne. Rodzeństwo dziecka z jąkaniem również potrzebuje informacji i wsparcia, a także sprawiedliwego, ale indywidualnego traktowania wszystkich dzieci przez rodziców i rodzeństwo wobec siebie nawzajem oraz uregulowania zasad komunikowania się, szczególnie w licznej rodzinie. Ważne jest wspieranie dziecka z jąkaniem również poza domem przez świadome problemu rodzeństwo.

Wraz z upływem czasu rola rodziców i opiekunów w procesie terapii zmienia się, ale nadal stanowią oni ważne ogniwo wsparcia dzieci starszych z jąkaniem (młodzież i osoby dorosłe najczęściej same już decydują, czy ich bliscy zostaną w jakimkolwiek stopniu włączeni w proces terapeutyczny). Rolą rodziców dzieci w starszym wieku szkolnym jest podejmowanie działań wspierających t.j. zapewnienie dziecku poczucia akceptacji, budowanie jego wiary w siebie, pozwalających z większą łatwością realizować cele terapeutyczne i je generalizować. Optymalna jest wówczas postawa wystarczająco pozytywnego nastawienia rodziców do terapii i unikanie konfliktów lojalnościowych (np. gdy jedno z rodziców jest przekonane co do wybranej metody terapii i wspiera dziecko, podczas gdy drugie jest temu przeciwne, a także w przypadku rodziców znajdujących się w stanie separacji, tuż przed lub w trakcie rozwodu).

Równie ważna jest postawa terapeuty wobec rodziców: wystarczająca akceptacja, unikanie konfliktów lojalnościowych i uwikłania. Dodatkowy wymiar pracy logopedy stanowi współpraca z pozostałymi członkami rodziny, nauczycielami, pediatrami itd., by zapewnić dzieciom i młodzieży swoistą przestrzeń przejściową z gabinetu terapeuty do sytuacji komunikacyjnych w życiu codziennym (Katz-Bernstein, Subellok 2002).

Warsztaty jako forma wsparcia rodziny dziecka jąkającego się w wieku szkolnym

Warsztaty dla rodziców i opiekunów dzieci z jąkaniem mogą łączyć w sobie zadania właściwe dla szkoleń (przekazywanie wiedzy, nauczanie) i poradnictwa (wspieranie, pomoc w samodzielnym znalezieniu rozwiązania). Dzięki nastawieniu na poradnictwo, rodziców nie uważa się za istotny element terapii z ich cechą konstytucyjną: rodzicielstwem, lecz za niezależny podmiot działań z jego potrzebami i możliwościami. Są to przecież osoby pośrednio dotknięte problemem jąkania. Na poziomie psychospołecznym celem jest wzmacniania kompetencji rodziców, relatywizacja problemu poprzez zmianę postaw (wobec problemu i wobec dziecka), zmniejszenie presji wewnętrznej oraz niepokoju dzięki większej świadomości własnych potrzeb i zasobów (Cornelißen--Weghake 1999). Logopeda prowadzący warsztaty dla rodziców i opiekunów dzieci z jąkaniem pełni funkcję moderatora spotkań, prowadzi je tak, by uczestnicy mieli możliwość uzewnętrznienia własnych potrzeb, przemyśleń, emocji, rozładowania niepokoju, a także dyskusji i zaspokojenia głodu wiedzy. Prowadzący dba o poszanowanie prawa do różnic w poglądach, zachowanie kolejności wypowiedzi i komfort uczestników. Informuje, że podczas zajęć grupowych nie omawia się poszczególnych przypadków dzieci, które znajdują się obecnie w terapii. Rodzice mogą jednak, jeśli zechcą, przytoczyć przykład z życia własnej rodziny lub opisać problem swojego dziecka. Logopeda w przystępny sposób dzieli się wiedzą i doświadczeniem, ale też pyta uczestników o inne możliwe rozwiązania. Stara się, by rodzice mogli poczuć wyraźnie niezależność od terapeuty, prawo do własnego wyboru odpowiedniego zachowania, sposobów postępowania itp. Prowadzący um...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy