Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

12 października 2017

NR 17 (Styczeń 2017)

Terapia ręki terapią mowy

0 52

Tworzenie mowy artykułowanej jest sprawnością nabywaną ze znacznie większym trudem niż nabywanie innych czynności motorycznych. Mowa jest ruchem, powstaje dzięki umiejętności skoordynowania ruchów poszczególnych elementów aparatu artykulacyjnego (usta, język).

Bardzo często dzieci borykają się z brakiem umiejętności bezpośredniego powtarzania kilku sekwencji ruchowych i trudnościami w ich zapamiętaniu. A jest to umiejętność, bez której bardzo trudno jest nauczyć się mówić i zdecydowanie trudniej czytać. Mówieniu bowiem, tak jak czytaniu, towarzyszy pewien rytm, sekwencja, która jest ciągiem znaków (ruchów, dźwięków, obrazów, symboli) stanowiącym strukturę uporządkowaną według określonej zasady.

Podczas ćwiczeń z dziećmi z zaburzeniami w porozumiewaniu się ważne jest naśladowanie ruchów, dźwięków i obrazów. Ćwiczenie pamięci, szczególnie sekwencyjnej, jest gwarantem osiągnięcia sukcesu w nauce mowy. Konieczne są również ćwiczenia uwzględniające czucie ułożenia części własnego ciała. Powtarzanie sekwencji sylab − tworzenie wyrazów jest możliwe dopiero wówczas, gdy dziecko nauczy się powtarzać (naśladować) ruchy. Najłatwiej jest naśladować ruchy rąk, a dopiero potem ruchy narządów artykulacyjnych.

Motoryka mała: jej rozwój i związki z rozwojem kinestezji artykulacyjnej

Dłonie noworodka są przeważnie zamknięte, występuje bardzo wyraźny odruch chwytny, który przejawia się w chwytaniu i mocnym trzymaniu palców dorosłego. Istnieje związek między motoryką narządów artykulacyjnych i rąk. Wskazuje na to fakt, że w pierwszych miesiącach życia odruch chwytny może zostać wywołany także ruchami ssania.

Zbyt długo utrzymujący się chwytny odruch Babkina ogranicza sprawność i aktywność manipulacyjną dziecka oraz może zaburzać wyraźną artykulację, ponieważ przetrwały związek ruchu rąk i ust uniemożliwia rozwój niezależnej kontroli ruchu mięśni przedniej części ust.

Koniec 1. i 2. miesiąca życia to w rozwoju małej motoryki faza przejściowa. Dłonie dziecka pozostają coraz częściej lekko otwarte, odruch chwytny zanika, ale chwytanie polegające na ruchach dowolnych związanych z działalnością kory mózgowej jeszcze się nie rozwinęło. W tym czasie pojawiają się dźwięki zbliżone do samogłosek, często połączone z [h]. Przez ssanie, przełykanie, płacz dziecko nabywa doświadczenia w kontrolowaniu powietrza przepływającego przez usta i nos, ćwiczy także niektóre narządy artykulacyjne.

Między 2. a 5. miesiącem życia rozwija się głużenie jako odruch bezwarunkowy, a także pojawia się głośny śmiech. Dziecko wytwarza elementy głoskopodobne i spółgłoski welarne [k, g, h]. Często są to także dźwięki nosowe. W tym okresie dziecko uczy się koordynacji ruchów języka z wibracją strun głosowych. Ograniczony repertuar dźwięków jest uwarunkowany w znacznym stopniu możliwościami anatomicznymi toru głosowego małego dziecka. Znacznie krótszy tor głosowy ponad krtanią i skrócenie rezonatora gardłowego mogą powodować, że dziecko wytwarza dźwięki głużące. Język jest proporcjonalnie większy niż u dorosłego, dlatego jego ruchy są ograniczone i przez to samogłoski mają nieokreśloną barwę. A ponieważ podniebienie miękkie ma trudniejsze warunki do odgraniczenia toru ustnego od nosowego, wiele dźwięków charakteryzuje się silną nosowością.

W tym okresie dziecko zaczyna wyciągać rękę w kierunku zawieszonych nad nim rzeczy. Początkowo, gdy wyciąga dłonie w stronę przedmiotu, ma je zaciśnięte. Kilka tygodni później zaczyna sięgać otwartą dłonią. Udaje mu się od czasu do czasu uchwycić zawieszoną nad nim zabawkę. W 4. miesiącu życia maluch potrafi już chwytać przedmioty, bawi się swoimi rączkami i wkłada zabawkę...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy