Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

21 marca 2018

NR 24 (Marzec 2018)

Rozwój sensomotoryczny a rozwój mowy

0 174

Rozwój mowy u dzieci związany jest z rozwojem sensomotorycznym. Coraz częściej obserwujemy u dzieci zaburzenia przetwarzania bodźców sensorycznych. Z tym procesem szczególnie związane są trzy zmysły, których zaburzenia mają duży wpływ na rozwój mowy.

Kształtowanie się i funkcja układu przedsionkowego

Układ przedsionkowy to najwcześniej rozwijający się system zmysłowy. Ma on charakter jednoczący, czyli wszystkie inne rodzaje wrażeń są przetwarzane w odniesieniu do fundamentalnych informacji przedsionkowych. Receptory tego systemu są umiejscowione w uchu wewnętrznym i są nimi komórki włosowate ucha. W związku z tym mają anatomiczne powiązanie z narządem słuchu. Rozwój tego układu zaczyna się już ok. 7. tyg. życia płodowego, a ok. 6. m.ż. płodu układ ten jest w pełni gotowy do pracy. Wspólnie z układem czuciowym i wegetatywnym odbiera i przekazuje informacje do mózgu. Układ przedsionkowy płodu jest mocno stymulowany w łonie matki. Odbywa się to podczas ruchu wykonywanego przez kobietę. Dzieci, których matki podejmowały aktywność ruchową podczas ciąży, rzadziej cierpią na zaburzenia przetwarzania bodźców integracji sensorycznej.
 

Zmysł przedsionkowy informuje nas o położeniu głowy w stosunku do reszty ciała, a także o tym, czy się poruszamy, czy pozostajemy w spoczynku. Przekazuje do mózgu informacje, w jakim kierunku porusza się nasze ciało oraz o prędkości, z jaką się przemieszcza. Dzięki temu organizm jest w stanie utrzymać równowagę. Układ przedsionkowy zmusza nas do takiej odpowiedzi motorycznej całego ciała, aby mogło wyrównać pozycję, zachować równowagę i nie doprowadzić do potknięcia się czy przewrócenia.

Zmysł równowagi dojrzewa do ok. 11. r.ż. Aby proces ten przebiegał sprawnie i doprowadził do pełnej integracji układu przedsionkowego z innymi systemami sensorycznymi, potrzebny jest ruch. Dziecko do prawidłowego rozwoju potrzebuje zróżnicowanych doznań ruchowych. Dysfunkcje w obrębie układu przedsionkowego będą powodowały nieprawidłową interpretację doznań dotyczących siły ciężkości, równowagi i ruchu w przestrzeni. Mózg nie będzie w sposób właściwy odczytywał otrzymywanych informacji. Dziecko może być niezdarne i nieskoordynowane podczas wykonywania ruchu. W konsekwencji będzie unikało zabaw ruchowych i aktywności wymagających szybkiego poruszania się w przestrzeni. Układ przedsionkowy w znacznym stopniu oddziałuje na ruch gałek ocznych, co może powodować trudności z analizą wzrokową. W konsekwencji dysfunkcje w obrębie układu przedsionkowgo mogą prowadzić do trudności z utrzymaniem równowagi, prawidłowej postawy ciała i obustronnej koordynacji ruchowej. Deficyty mogą bezpośrednio przekładać się na zdobywanie umiejętności szkolnych, takich jak czytanie czy przepisywanie z tablicy, spokojne siedzenie w ławce i branie udziału w zajęciach szkolnych.

Układ przedsionkowy płodu jest mocno stymulowany w łonie matki. Odbywa się to podczas ruchu wykonywanego przez kobietę. Dzieci, których matki podejmowały aktywność ruchową podczas ciąży, rzadziej cierpią na zaburzenia przetwarzania bodźców integracji sensorycznej. 

 

Przypadek Ani (3 lata)

Mama Ani przez większość ciąży musiała leżeć. Poród poprzez cesarskie cięcie. Dziewczynka od 2,5 r.ż. uczestniczyła w zajęciach logopedycznych z powodu opóźnionego rozwoju mowy. Dziewczynka bardzo lubiła wysoko się wspinać, kręcić się na karuzeli i biegać. Miała duże trudności ze skoncentrowaniem się na zabawie, bardzo szybko zmieniała obiekt, którym się bawi. Ujawniała problem z wodzeniem wzrokiem, nie patrzyła na przedmiot trzymany w ręku, nie patrzyła na przeszkodę, którą próbowała pokonać, co w konsekwencji prowadziło do częstego przewracania się i upadków. Podczas zajęć logopedycznych szybko się nudziła.

Rozszerzenie terapii Ani o zajęcia prowadzone metodą integracji sensorycznej, w znacznej mierze oparte na stymulacji układu przedsionkowego oraz wprowadzenie ćwiczeń stymulujących ten układ przed zajęciami logopedycznymi w widoczny sposób wpłynęło na zachowanie dziecka. Dziewczynka skakała na trampolinie przed zajęciami oraz w ramach odpoczynku, a krzesełko przy stoliku zostało zastąpione piłką rehabilitacyjną. Ania była w stanie dłużej koncentrować się na zadaniu, a utrzymanie pozycji siedzącej przy stoliku nie było już...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy