Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia z pomysłem

21 marca 2018

NR 24 (Marzec 2018)

Makaton – program językowy dla osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi

0 281

Gdy mowa dziecka utrudnia codzienną komunikację, gdy jej rozwój jest zaburzony lub opóźniony bądź, gdy mowa jest całkowicie niedostępna, warto pomyśleć o wspomagających i zastępczych sposobach porozumiewania się. Substytutem mowy dźwiękowej może być Makaton. Łączy on walory narzędzi zapewniających komunikację alternatywną oraz wspomagającą. Może wzmacniać i uzupełniać mowę, pomaga w rozwoju języka oraz zapewni porozumiewanie się, gdy dziecko nie mówi.

Program Makaton 

Idea powstała w roku 1972 i początkowo miała związek z projektem badawczym Margaret Walker, Katharine Johnston i Tony'ego Cornfortha. Podstawą stał się dla nich brytyjski język migowy. Badacze przyjęli jako główne założenie umożliwienie podstawowej komunikacji z przejściem do pełniejszego systemu, jakim być może będzie mowa lub zrozumiały system symboli. W Polsce w latach 2001–2005 prace badawcze nad Makatonem prowadziła Bogusława Kaczmarek. Wtedy też powstała eksperymentalna wersja słownika, która obejmowała 450 słów, w tym najważniejsze słownictwo dotyczące codzienności. Do każdego pojęcia zostały dopasowane znaki manualne oraz adaptowane z wersji brytyjskiej symbole graficzne. W 2008 r. powstał polski Program Rozwoju Komunikacji Makaton. Na przełomie lat 2010–2011 dostosowano słownictwo głównie do stylu życia nowoczesnej społeczności polskiej.

Zasady porządkowania słownictwa

Funkcjonują cztery zasady, na których opiera się zaprojektowane słownictwo. Pierwsza dotyczy pojęcia, które cechuje funkcjonalność. Druga to organizacja słownictwa, według ważności komunikacyjnej. Trzecia dotyczy personalizacji słownictwa. Ostatnią, czwartą zasadą jest łączne wykorzystanie mowy, gestów i symboli1.

Na czym polega Makaton?

Słownictwo Podstawowe (stanowiące podstawę programu) jest uczone jako pierwsze i zawiera pojęcia dnia codziennego. To lista słów, które dzieci uczą się rozumieć i wymawiać jako pierwsze. Poznają kolejno rzeczowniki, czasowniki, przymiotniki oraz inne części mowy, aby były w stanie wyrażać swoje potrzeby, zainteresowania, a następnie – łączyć pojedyncze słowa w proste wyrażenia.

Każdego dnia podczas różnych interakcji dziecko uczy się mówić, a największy wpływ na postęp ma zarówno jakość, jak i ilość codziennej mowy, w której bierze udział. Niemniej jednak bardzo istotne jest nauczanie, szczególnie w przypadku dzieci niepełnosprawnych intelektualnie, dlatego ważną rolę odgrywa lista pojęć, która umożliwia nauczenie zaplanowanego słownictwa wspólnego wszystkim (również sprawnym) dzieciom.

Poziomy stanowią ułatwienie w nauce i nie są (w Polsce) strukturą konieczną. Można uczyć dziecko konkretnych pojęć z poziomów w sposób podobny do Słownictwa Dodatkowego, tj. wybierając te pojęcia, które są pod względem tematycznym najistotniejsze dla dziecka i jego rodziny. Warto pamiętać o indywidualnych potrzebach dziecka i zawsze można dodać słowa, których maluch używa, i które rozumie, a których w programie Makaton nie ma. 

Uzupełnienie Makatonu gestami

Gdy mowa nie występuje w ogóle lub pojawia się, lecz w niewystarczającym zakresie, aby móc zrozumieć dziecko, uzupełnieniem będą gesty. Nauka (terapia) logopedyczna przebiega równolegle wraz z wprowadzaniem form manualnych. Gesty i mowa są wprowadzane równocześnie w tym samym momencie. Z czasem, kiedy dziecko zaczynie opanowywać mowę, gesty są wycofywane. Przeznaczone są one (głównie) dla dzieci niepełnosprawnych i dla małych dzieci, dlatego też są proste w motorycznym wykonaniu (dwie opcje znaku do wyboru – dla jednej lub dwó...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy