Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

2 października 2017

NR 14 (Lipiec 2016)

„Mówimy słuchem”. Metoda Tomatisa® w kontekście problemów w komunikacji.

373

Problemy w swobodnym posługiwaniu się mową (ang. parole) i/lub językiem (ang. language) mogą przyjmować szerokie spektrum: od zaburzeń rozumienia mowy, przez drobne wady artykulacyjne do głębokich zaburzeń w komunikacji np. u pacjentów z głęboką afazją, u których niejednokrotnie spotykamy się z rozbiciem całej struktury komunikacyjnej, zarówno na poziomie realizacji dźwięków mowy jak i systemu językowego.

POLECAMY

Równocześnie zaburzenia w tym obszarze są istotnym wskaźnikiem występowania problemów psychopatologicznych o różnej etiologii. I tak, zaburzenia w aspekcie komunikacyjnym o typie np. zaburzeń semantyczno-pragmatycznych mogą wskazywać na występowanie całościowych zaburzeń rozwoju, u podłoża ubogiego zasobu słownictwa może kryć się niepełnosprawność intelektualna, problemy ze zrozumieniem mowy mogą wskazywać na niedosłuch a mowa dziecka, która pojawia w zależności od środowiska, w którym się ono znajduje może wiązać się z występowaniem u dziecka mutyzmu wybiórczego.

Bardzo wnikliwa znajomość prawidłowego rozwoju oraz mechanizmów patologicznych stojących za objawem jest niezbędna przy poszukaniu właściwej etiologii zaburzeń oraz skutecznej formy wspomagania czy terapii. W przypadku omawianych trudności niezbędnym etapem w poszukiwaniu przyczyn zaburzeń w realizacji zadań związanych z rozwojem mowy i komunikacji jest przede wszystkim wykluczenie obiektywnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu narządu słuchu lub artykulacji. Interesującą grupą pacjentów jest jednak znaczna część osób, która mimo prawidłowego stanu narządu słuchu oraz bez widomych innych przyczyn wykazuje wyraźne nieprawidłowości w obszarze tzw. aktywnego słuchania. Wśród tej grupy osób najczęściej wymieniane są dzieci z opóźnionym rozwojem mowy, dysleksją, trudnościami w uczeniu się, zaburzeniami uwagi oraz ze specyficznymi zaburzeniami językowymi. Według Alfreda Tomatisa, twórcy treningu słuchowego u podłoża prezentowanych wśród tych pacjentów trudności leżą nieprawidłowości w procesie tzw. uwagi słuchowej. Zaburzenie procesów biorących udział w świadomym, aktywnym słuchaniu jest wg Tomatisa związane min. z nieprawidłową pracą mięśni ucha środkowego. W efekcie dysregulacji uwagi słuchowej osoba doświadcza problemów z prawidłowym rozumieniem, zapamiętywaniem, uczeniem się, a nawet niejednokrotnie także ze swobodną komunikacją. Co więcej, problemy w tym obszarze zawsze niosą za sobą trudności w swobodnej regulacji emocji.

Pacjent znajduje się de facto w pewnym potrzasku związanym z nieadekwatną reakcją na bodźce słuchowe w tym na mowę. Wyobraźmy sobie np. sytuację, gdy niektóre dźwięki odbierane są przez dziecko w wieku przedszkolnym, jako zbyt intensywne. Nieświadomą reakcją uruchamianą przez dziecko może być np. unikanie pewnych miejsc, nadmierne rozproszenie uwagi, niepokój, rozdrażnienie, niemożność skupienia uwagi na rozmówcy czy w przypadkach głębokich zaburzeń np. zatykanie uszu i potrzebę fizycznej izolacji w danym środowisku. Objawy te, choć wskazują na nietolerancję na pewne dźwięki, mogą być mylnie interpretowane, jako np. zaburzenia zachowania lub bezrefleksyjnie przypisywane np. wyłącznie zaburzeniom ze spektrum autyzmu. Trening uwagi słuchowej Metodą Tomatisa®, prowadzany przez licencjonowanego praktyka lub konsultanta jest poprzedzony wnikliwym wywiadem klinicznym oraz badaniem tzw. testem uwagi słuchowej a sam trening jest procesem rozło...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy