Dołącz do czytelników
Brak wyników

METODY TERAPII LOGOPEDYCZNEJ

18 listopada 2019

NR 34 (Listopad 2019)

Logorytmika w terapii czytania i pisania

213

Dzieci z zaburzeniami czytania i pisania mogą uczęszczać na zajęcia reedukacyjne, kompensacyjne, wyrównawcze, terapię pedagogiczną lub logopedyczną. A co z logorytmiką w takich przypadkach?

Jeśli dziecko wykazuje trudności w czytaniu i pisaniu, można je poddać specjalistycznej diagnozie, a po jej uzyskaniu – skierować na terapię. W systemie edukacyjnym proponuje się zazwyczaj zajęcia reedukacyjne, kompensacyjne, wyrównawcze, terapię pedagogiczną lub logopedyczną. Rzadziej oferowane są zajęcia z zakresu glottodydaktyki. Tymczasem istnieje jeszcze inna metoda, która efektywnie wpisuje się w wytyczne zalecane w terapii tych dzieci – logorytmika. W takim użyciu stosowana bywa zbyt rzadko. Warto propagować wśród terapeutów możliwości logorytmiki w terapii dzieci, z którymi powinno się pracować nad doskonaleniem sprawnego czytania i pisania.

Ćwiczenia inhibicyjno-incytacyjne (hamująco-pobudzające)

Dzieci z zaburzeniami czytania i pisania często wykazują nieprawidłowości dotyczące koncentracji uwagi. Jest to więc jedna z podstawowych umiejętności, którą staramy się kształcić i stymulować w czasie terapii. Doskonale nadają się do tego ćwiczenia słuchowo-ruchowe, których istotą jest uzyskanie szybkiej reakcji psychoruchowej na określony sygnał słowny bądź muzyczny. Początkowo wprowadzamy jeden sygnał na zmianę, a następnie ćwiczenia stają się kilkusygnałowe. Wówczas są one również bardzo dobrym treningiem pamięci, którą także często powinniśmy stymulować u pacjentów.
Ćwiczenia te polegają na zmianie jednego rodzaju ruchu na inny (wyhamowanie jednego, pobudzenie drugiego) jako reakcji na usłyszany sygnał akustyczny – 
np. dźwięk zagrany na określonym instrumencie albo na pauzę w akompaniamencie lub na umówione słowo. Dzieci, mimo wykonywania danego ruchu, muszą cały czas koncentrować uwagę na sygnałach dźwiękowych, aby zauważyć umówiony dźwięk i jak najszybciej zmienić ruch (z chodzenia na bieg, z leżenia na siad itp.).

Ćwiczenia ruchowe (napinanie i rozluźnianie mięśni)

Dzieci ze zdiagnozowaną dysgrafią często mają niewłaściwy chwyt narzędzia do pisania oraz nieprawidłowy nacisk narzędzia na kartkę – zbyt mocny lub za słaby. Czyni to ich pismo nieczytelnym nie tylko dla osób postronnych, ale również dla nich samych. Cennym rozwiązaniem jest wówczas praca nad opanowaniem umiejętności kontroli napinania i rozluźniania określonych grup mięśniowych w organizmie. Rozpoczynamy od ćwiczeń obejmujących partie mięśni całego ciała, a następnie koncentrujemy się na mięśniach obręczy barkowej oraz rąk i samych dłoni.
Ćwiczenia przeprowadzamy z odpowiednio dobranym akompaniamentem – muzyka powinna być dynamiczna, z wyraźnie zaznaczonym rytmem i metrum, w tempie umiarkowanym. Stosujemy rekwizyty, np. różnej wielkości piłki, woreczki, skakanki i gumowe liny.

Ćwiczenia ruchowe kształcące umiejętność poruszania się w przestrzeni

U podstaw problemów z przyswojeniem i prawidłowym operowaniem grafemami (literami i cyframi) może leżeć nie w pełni wypracowane pojmowanie przestrzeni. Dzieci z omawianej grupy pacjentów często mają skrzyżowaną lateralizację, mylą lewą stronę z prawą, nieporadnie poruszają się po przestrzeni symbolicznej, jaką jest kartka w książce lub zeszycie (umowny jest tu przynajmniej dół czy góra kartki, który można rozumieć zarówno w linii góra/dół, jak i wierzch/spód).
Z tego powodu nieodzowne są ćwiczenia w pojmowaniu przestrzeni, poruszaniu się w niej, właściwym zagospodarowywaniu jej ruchem, poczuciu położenia własnego ciała, opanowaniu schematu własnego ciała oraz pojmowaniu stron w przestrzeni. Ćwiczenia te można przeprowadzić przy muzyce, z użyciem rekwizytów, oswajając dzięki temu najpierw w sposób zabawowy przestrzeń tę najbliższą naszemu ciału – kinesferę, a następnie tę dalszą, otaczającą. W najbardziej zaawansowanym stadium należy przejść do pojmowania przestrzeni na kartce i biegłego poruszania się po niej (od górnego lewego rogu do dolnego prawego – zgodnie ze strukturą linearną zapisywania w języku polskim). Usprawnienie w tym zakresie jest również pomocne przy ćwiczeniu właściwego kreślenia grafemów – tak, by dziecko nie myliło podobnie położonych elementów, np. kresek i „brzuszków” przy zapisywaniu „b d p” czy położenia w przestrzeni podobnie wyglądającego znaku „M W”.

Ćwiczenia kształcące koordynację

U pacjentów z zaburzeniami czytania i pisania bardzo często diagnozuje się zaburzenia w funkcjonowaniu analizatorów: wzrokowego, słuchowego i ruchowego. Z tego powodu niezwykle cenne są ćwiczenia stymulujące pracę tych receptorów i kształcące umiejętność różnorodnej koordynacji: ruchowej, słuchowo-ruchowej, wzrokowo-ruchowej i wzrokowo-słuchowo-ruchowej. Do tego celu zastosować można ćwiczenia muzyczno-ruchowe, polegające na powtarzaniu za osobą prowadzącą różnego rodzaju sekwencji ruchowych, które wykonuje się przy odpowiednio dobranym akompaniamencie muzycznym. Ćwiczenia te podobne są do właściwych ćwiczeń rytmicznych (muzyka + ruch) lub do elementów choreoterapii (elementów tańca wykorzystywanych do terapii). Są one bardzo atrakcyjne dla dzieci – nie przypominają mozolnych ćwiczeń terapeutycznych, a raczej swobodną i atrakcyjną zabawę przy muzyce. Dzięki odpowiedniemu ich doborowi oraz zaplanowanemu stopniowaniu trudności można kształcić wszystkie wyżej wymienione koordynacje.

Ćwiczenia słuchowe i słuchowo-ruchowe

Zaburzenia czytania i pisania często manifestują się u dzieci, które mają zaburzenia słuchu fizycznego (np. lekkie obniżenie słyszalności określonych pasm częstotliwości) lub zaburzenia słuchu fonemowego i (lub) fonetycznego. Stają się wtedy wtórną nadbudową nad zaburzeniami mowy. Dlatego też istotnym blokiem ćwiczeń w terapii takich dzieci są ćwiczenia słuchowe – odpowiednio dobrane i sprofilowane. Dzięki nim można uczyć koncentrowania uwagi na sygnałach dźwiękowych, identyfikowania ich rodzaju oraz kierunku....

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy