Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

5 października 2017

NR 16 (Listopad 2016)

Znaczenie słuchu w rozwoju mowy dziecka

0 69

Narząd słuchu zaczyna się rozwijać już w 4. tygodniu ciąży, a dziecko zaczyna odbierać dźwięki od 5. miesiąca ciąży. Dzięki prawidłowo funkcjonującemu narządowi słuchu dziecko słyszy przez powłoki brzuszne przede wszystkim głos mamy, ale również i innych osób będących w pobliżu, słyszy też pierwsze bardzo głośne dźwięki otoczenia.

Przesiewowe badanie słuchu noworodka

Do normatywnego rozwoju mowy niezbędny jest prawidłowo działający narząd słuchu. Na oddziałach noworodkowych wykonuje się u dzieci tzw. przesiewowe badanie słuchu, czyli otoemisję akustyczną. Badanie to daje dwa możliwe wyniki: pozytywny bądź negatywny. Pozytywny oznacza, że dziecko słyszy prawidłowo, czyli mieści się w granicach normy do 20–30 dB. W przypadku uzyskania rezultatu negatywnego badanie jest powtarzane kolejnego dnia. Kolejna negatywna odpowiedź skutkuje skierowaniem noworodka na dalsze badania diagnostyczne. Wynik negatywny niekoniecznie dowodzi niedosłuchu: zdarza się, że w uszach noworodka przez dłuższy czas zalega maź płodowa. W dalszej kolejności dziecko przechodzi badania dodatkowe, tj. audiometrię impedancyjną, przeprowadzaną w celu zbadania ucha środkowego, oraz ponownie otoemisję akustyczną. Jeśli wynik nadal jest negatywny, dziecko poddawane jest badaniu szczegółowemu – ABR (ang. Auditory Brainstem Response). Jest to metoda polegająca na rejestracji słuchowych potencjałów wywołanych pnia mózgu, dzięki której można określić próg słyszenia dziecka.

Konieczność powtórnego badania słuchu

Podczas diagnozowania dziecka, u którego podejrzewa się stan opóźnionego rozwoju mowy bądź zaburzenia mowy z cechami ORM, niezwykle istotna jest wiedza dotycząca aktualnych badań słuchu. Jeżeli rodzic dysponuje wynikami badań, należy niezwłocznie zapoznać się z nimi, jeżeli natomiast ostatniej diagnozy słuchu dokonano tuż po urodzeniu dziecka, bądź w ogóle jej nie przeprowadzono, należy natychmiast skierować pacjenta na badanie. Prawidłowo funkcjonujący narząd słuchu jest bowiem podstawą normatywnego rozwoju mowy.

Dziecko uczy się mówić przez naśladowanie słyszanych dźwięków mowy, a także poprzez kontrolę własnego głosu, dlatego jest niezwykle ważne, aby zbadać słuch dziecka, szczególnie wtedy, gdy rozwój mowy budzi niepokój.

Niektórzy rodzice myślą, że jeśli dziecko jako noworodek miało badany słuch, to nie jest konieczne powtarzanie diagnozy. Niestety, nie jest to prawda. Badania słuchu są konieczne, szczególnie wtedy, gdy dzieci często miewają infekcje kataralne, powiększone migdałki, zapalenia ucha. Jeżeli dziecko ma niedosłuch, rozwój mowy nie będzie przebiegał w pełni prawidłowo. Od rodzaju i głębokości niedosłuchu zależy jakość rozwoju mowy.

Ocena migdałków podniebiennych i toru oddechowego

Istotną kwestią jest badanie migdałków podniebiennych podczas diagnozy logopedycznej oraz zwracanie uwagi na tor oddychania. Sprawdzenie wielkości migdałków podniebiennych to bardzo prosta czynność. Wymaga użycia latarki laryngologicznej oraz szpatułki, przydatnej w niektórych przypadkach. Prosimy, by dziecko otworzyło szeroko buzię i powiedziało głośno „a”, po czym świecimy latarką w tylną część jamy ustnej. Jeśli migdałki nie są widoczne, wspomagamy się szpatułką. Powiększone migdałki podniebienne mogą sugerować powiększony migdałek gardłowy (adenoid, trzeci migdał). Najczęstszym powikłaniem przerostu adenoidu jest zapalenie ucha środkowego, w którego wyniku w jamie bębenkowej gromadzi się płyn. Powoduje on niedosłuch, ponieważ upośledza przewodzenie dźwięku.

Wiele zależy także od toru oddychania dziecka. Jeśli jest to tor ustny, należy dopytać rodziców, jak dziecko oddycha podczas snu, zabawy i zwracać na to uwagę podczas kolejnych wizyt. Tor ustny może również sugerować powiększony trzeci migdał. W takich przypadkach należy natychmiast skierować dziecko na badanie do specjalisty laryngologa.

Audiometria impedancyjna

Wyniki audiometrii impedancyjnej dają nam informacje dotyczące stanu ucha środkowego. Na badanie audiometrii impedancyjnej składają się testy:

a) tympanometria – ocenia podatność błony bębenkowej na zmiany ciśnienia w przewodzie słuchowym zewnętrznym; wyróżnia się następujące typy tympanogramu:

  • typ A – norma, uszy zdrowe lub niedosłuch odbiorczy,
  • typ Ad – wiotkość błony bębenkowej, przerwany łańcuszek – kosteczek (duża podatność),
  • typ As – otoskleroza, perlak, polipy, pogrubiała błona bębenkowa (mała podatność),
  • typ B – wysiękowe zapalenie ucha środkowego, obecność płynu (płaski, brak szczytu),
  • typ C – dysfunkcja trąbki słuchowej (wciągnięty, może przybierać postacie Cd i Cs),
  • typ E – brak ciągłości łańcucha kosteczek lub odtworzony łańcuszek (podwójny szczyt),
  • typ D – blizna po perforacji zarośnięta błoną wtórną, wiotka błona z przylegającą woskowiną (duża podatność),

b) badanie odruchu mięśnia strzemiączkowego przy dużym natężeniu bodźca dźwiękowego,

c) ocena drożności trąbki słuchowej.

Rodzaje niedosłuchu

Wyniki audiometrii impedancyjnej mogą sugerować nieprawidłowości w wynikach badań audiometrii tonalnej, a tym samym niedosłuch. Wyróżnia się 3 rodzaje niedosłuchu: przewodzeniowy, odbiorczy, mieszany.

Niedosłuch przewodzeniowy wynika z uszkodzenia struktur, które biorą udział w przewodzeniu fali dźwiękowej, do których należą: przewód słuchowy zewnętrzny lub ucho środkowe. Ten rodzaj niedosłuchu może wskazywać na obecność płynu w uchu środkowym, czop woskowinowy, perforację błony bębenkowej.

Leczenie schorzeń, które wywołują niedosłuch przewodzeniowy, z reguły jest skuteczne.

Interpretując audiogram, zwracamy uwagę na stosunek przewodnictwa kostnego do powietrznego. Niedosłuch przewodzeniowy charakteryzuje się zachowaniem przewodnictwa kostnego w normie i obniżoną krzywą przewodnictwa powietrznego w zakresie niskich i średnich częstotliwości (maksymalnie do 70 dB). Między krzywymi zachowany jest odstęp – rezerwa ślimakowa, która jest stwierdzana, gdy odstęp między krzywymi w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy