Postęp technologiczny w obszarze analizy sygnału mowy oraz rozwój metod uczenia maszynowego (machine learning, ML) znacznie poszerzają możliwości diagnostyki i terapii logopedycznej. Celem artykułu jest syntetyczne przedstawienie obecnych i potencjalnych zastosowań algorytmów uczenia maszynowego w logopedii – od automatycznej analizy parametrów akustycznych, przez systemy wspomagania decy- zji klinicznych, aż po modele predykcyjne umożliwiające prognozowanie przebiegu i efektów terapii. W tekście omówiono również rolę cech akustycznych jako obiektywnych wskaźników zaburzeń mowy, możliwości wykorzystania metod uczenia nadzorowanego i głębokiego w klasyfikacji wzorców artykulacyjnych oraz znaczenie integracji danych multimodalnych w procesie diagnostycznym.
Autor: Kamila Urbaniak
Relacja terapeutyczna od dekad jest uznawana za jeden z kluczowych czynników warunkujących skuteczność oddziaływań klinicznych, niezależnie od nurtu teoretycznego czy obszaru praktyki. W logopedii jej znaczenie jest szczególne, ponieważ proces terapii opiera się nie tylko na transferze wiedzy i treningu umiejętności, ale także na intensywnej interakcji interpersonalnej, często wymagającej od pacjenta pokonywania barier emocjonalnych, lęku przed oceną czy frustracji związanej z trudnościami komunikacyjnymi.
Oponiaki należą do najczęściej diagnozowanych łagodnych guzów śródczaszkowych, a ich powolny wzrost sprawia, że przez długi czas mogą pozostawać niemal bezobjawowe.
Napięcie mięśniowe w obrębie struktur artykulacyjnych jest kluczowym elementem prawidłowej produkcji mowy. Coraz więcej dowodów wskazuje, że zmienność genetyczna,
w tym polimorfizmy pojedynczych nukleotydów (SNP), odgrywa istotną rolę w modulowaniu napięcia mięśniowego oraz w determinowaniu efektywności procesów artykulacyjnych.
W artykule omówiono najnowsze dane literaturowe dotyczące zależności między polimorfizmami genetycznymi a funkcją mięśni artykulacyjnych, znaczenie kliniczne dla diagnozy neurologopedycznej oraz implikacje terapeutyczne. Przedstawiono również wybrane studia przypadków ilustrujące praktyczne zastosowanie wiedzy genetycznej w pracy klinicznej.
Diagnoza dziecka, które przychodzi do gabinetu terapeutycznego, jest najważniejszym pierwszym krokiem do uzyskania rozwiązania trudności i zniwelowania przyczyn zaistniałych nieprawidłowości w zakresie mowy, komunikacji czy ruchu. Rozwój człowieka następuje w wyniku stopniowej koordynacji i scalania jednostek czynnościowych receptorów czuciowych, słuchu i wzroku, kory mózgowej z efektorami obwodowymi. Żeby postawić prawidłową diagnozę, osoba diagnozująca – diagnosta – zobligowana jest do posiadania specjalistycznej wielopłaszczyznowej wiedzy, obejmującej nie tylko obszar pojedynczych trudności, ale także innych, skorelowanych ze sobą obszarów. Holistycznie patrząc na dziecko, można znaleźć odpowiedni łańcuch przyczynowo-skutkowy, co powoduje utożsamienie pierwszego ogniwa odpowiedzialnego za obrazujące trudności. Na podstawie diagnozy, jako jednego z elementów rozpoznania dziecka, formułuje się wnioski diagnostyczne, a następnie plan terapeutyczny, który ma za zadanie pomóc osiągnąć zadowalające rezultaty, zniwelować trudności lub usprawnić funkcje i struktury – w zależności od tego, jak duża jest skala dysfunkcji, z którymi boryka się dziecko.