Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z...

6 października 2017

NR 16 (Listopad 2016)

Najczęściej występujące zaburzenia słuchu u dzieci

640

Coraz więcej dzieci ma problemy ze słuchem. Z badań Fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy wynika, że w Polsce ok. 900 dzieci rocznie rodzi się z wadą słuchu. Wśród tych urodzeń, tylko u 50% w wywiadzie stwierdzane są czynniki ryzyka dla niedosłuchu, takie jak: wady słuchu występujące w rodzinie, choroby wirusowe u matki w czasie ciąży (różyczka, opryszczka, toksoplazmoza, cytomegalia), leki ototoksyczne, obciążenia okołoporodowe (wcześniactwo, niska masa urodzeniowa, wady rozwojowe głowy lub szyi, niedotlenienie). Drugie 50% to dzieci, u których nie wystąpiły czynniki ryzyka, a wada słuchu została stwierdzona

Wprowadzenie

Program przesiewowych badań słuchu, działający w Polsce od 2002 r., pozwolił na dokładną analizę wad słuchu stwierdzonych u noworodków. Wynika z niej, że u 13 181 dzieci stwierdzono niedosłuch, co stanowi 3% populacji noworodków w Polsce. Wśród tych dzieci obustronny głęboki niedosłuch czuciowo-nerwowy, większy niż 70dB, zanotowano u 1502 dzieci, co stanowi 0,3% populacji noworodków urodzonych w Polsce. Grupę tę stanowią dzieci z tzw. niedosłuchem wrodzonym, które zostają poddane procedurze dopasowania aparatów słuchowych czy też są kwalifikowane do wszczepu implantu ślimakowego. W naszej pracy uczulamy rodziców, aby w momencie przesiewowego badania słuchu nie usypiali czujności na ryzyko wystąpienia wady słuchu u dziecka. Na potwierdzenie tego przytoczę tu kolejne badania, tym razem Kliniki Oto-Ryno-Laryngochirurgii Międzynarodowego Centrum Słuchu i Mowy w Kajetanach, z których wynika, że aż 20% dzieci w wieku wczesnoszkolnym ma stwierdzone trwałe lub przejściowe dysfunkcje słuchu. Ten bardzo wysoki odsetek jest widoczny w naszej codziennej praktyce diagnostycznej. W większości przypadków niedosłuchy, które stwierdzamy w tej grupie pacjentów, to niedosłuchy przewodzeniowe lub odbiorcze stopnia lekkiego oraz umiarkowanego.

POLECAMY

Czym jest niedosłuch przewodzeniowy?

Ubytek słuchu typu przewodzeniowego dotyczy takiego zaburzenia w obrębie ucha zewnętrznego lub (i) środkowego, które utrudnia lub uniemożliwia prawidłowe skierowanie dźwięku do ucha wewnętrznego. Najczęstszymi przyczynami tego rodzaju ubytku słuchu u dzieci są: woskowina lub ciało obce zalegające w przewodzie słuchowym zewnętrznym, infekcje błony bębenkowej, wysięk w uchu środkowym (bardzo częsta przyczyna u dzieci alergicznych lub z obniżonym układem immunologicznym), dysfunkcja trąbki słuchowej, przerost migdałka gardłowego, alergie, częste infekcje kataralne, ale też rzadko wspominane w literaturze zaburzenia jedzenia u dzieci, np. refluks, wymioty, obfite i częste ulewanie u małych dzieci, alergie pokarmowe.

Niedosłuchy typu przewodzeniowego mogą powodować obniżenie czułości słuchu nawet do 60dB, charakteryzując się przy tym rezerwą ślimakową, czyli komponentą przewodzeniową o wielorakim podłożu etiologicznym. Obniżenie czułości słuchu, czyli potocznie mówiąc: niedosłuch, występujący u dziecka w okresie rozwoju mowy, ma jednak wiele konsekwencji, np.: opóźniony rozwój mowy, wady wymowy, zaburzenia słuchu fonematycznego, zaburzenia koncentracji i uwagi słuchowej, trudności w lokalizacji dźwięków czy nadwrażliwość słuchowa. Warto podkreślić, że wszystkie dzieci, u których przynajmniej raz w okresie krytycznego rozwoju mowy wystąpił niedosłuch przewodzeniowy, w tym głównie OMS, znajdują się w grupie ryzyka centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego CAPD.

Na czym polega niedosłuch odbiorczy?

Ubytek słuchu typu odbiorczego związany jest z zaburzeniem występującym w uchu wewnętrznym. Uszkodzeniu ulegają w tym przypadku komórki rzęsate narządu Cortiego, znajdującego się w ślimaku, powodując problemy z przekształceniem drgań na impulsy nerwowe. W efekcie dziecko słyszy dźwięk niepełny lub zniekształcony, może mieć kłopoty z różnicowaniem i identyfikacją dźwięków, słuchem fonematycznym czy rozumieniem mowy w hałasie. Najczęściej niedosłuchy typu odbiorczego są wrodzone, jednak w niektórych przypadkach przyjmują postać niedosłuchu nabytego, np. przy długo utrzymującym się wysięku w uchu środkowym. Diagnoza niedosłuchu odbiorczego nabytego odbywa się zwykle dopiero w okresie rozpoczynania edukacji przedszkolnej lub wczesnoszkolnej, kiedy trudności związane ze słuchem stają się zauważalne na tle grupy rówieśniczej.

Napawa optymizmem, że coraz częściej do gabinetów rehabilitacji słuchu trafiają dzieci rozpoczynające terapię logopedyczną. Świadczy to o coraz większej świadomości środowiska terapeutycznego dotyczącej ryzyka i konsekwencji niedosłuchów u dzieci. Dzieci przebadanych jest jednak wciąż zbyt mało, biorąc pod uwagę dwudziestoprocentowe statystki wad słuchu u dzieci w wieku wczesnoszkolnym.

Jak diagnozuje się niedosłuchy u dzieci?

Niedosłuchy typu odbiorczego i przewodzeniowego diagnozuje się w sposób całkowicie bezbolesny i nieinwazyjny. Badania dedykowane są dzieciom na każdym etapie rozwojowym, a ich dobór zależy od wieku oraz poziomu współpracy dziecka z technikiem audiologicznym czy protetykiem słuchu. Na wizytę należy przynieść ze sobą książeczkę zdrowia dziecka oraz dokumentację medyczną, po to, by już podczas pierwszej konsultacji wykluczyć lub potwierdzić występowanie czynników ryzyka dla niedosłuchu.

Diagnoza przeprowadzana jest za pomocą badań obiektywnych i subiektywnych dobranych dla danego dziecka. Pierwszą grupę wiekową stanowią pacjenci w wieku 0–3 lat, następnie 3–5 lat oraz dzieci powyżej 5. r.ż. Każdej z tych grup przypisana jest odpowiednia bateria testów i badań audiologicznych, co nie wyklucza jednak ich wzajemnego przenikania. Ważne, aby terapeuta czy logopeda dziecka wiedział, jakiego badania oczekiwać od rodzica, który zostaje wysłany na badanie słuchu. Przede wszystkim warto wiedzieć, iż do całościowej diagnozy konieczne jest wykonanie dwóch lub więcej badań, w tym badania subiektywnego i obiektywnego. Do badań obiektywnych, najczęściej wykonywanych u dzieci, należą: audiometria impedancyjna z tympanometrią i odruchem z mięśnia strzemiączkowego (AI), otoemisja akustyczna (OAE), słuchowe potencjały wywołane z pnia mózgu (ABR), słuchowe potencjały wywołane stanu ustalonego (ASSR). Wśród badań subiektywnych, wykonywanych u dzieci, można wymienić: audiometrię tonalną wspomaganą bodźcem wzrokowym (VRA), audiometrię zabawową (AZ), audiometrię tonalną (AT), audiometrię słowną (AS) oraz behawioralną audiometrię obserwacyjną (BAO). Połączenie badań z tych dwóch grup daje pełny obraz audiologiczny dziecka i pozwala na postawienie diagnozy o stanie słuchu obwodowego.

O czym mówi wynik badania słuchu?

Wynik badania nie jest wyrocznią, a jedynie daje pełen obraz funkcjonowania słuchowego dziecka i pozwala na zastosowanie zalecanych form leczenia czy wspomagania słuchowego. W zależności od wykonanych badań rodzic dostaje różną informację zwrotną na temat stanu słuchu swojego dziecka. W przypadku, gdy stwierdza się zaburzenie typu przewodzeniowego, dziecko może mieć niedosłuch sięgający aż 60dB, co wiąże się z dużymi trudnościami w funkcjonowaniu społeczno-emocjonalno-językowym. Taki pacjent powinien trafić do lekarza laryngologa w celu wdrożenia leczenia farmakologicznego lub zabiegowego (np. drenaż ucha, paracenteza, zabieg adenotomii, tonsillektomii) w zależności od stwierdzonej etiologii niedosłuchu. Dopiero po leczeniu (zabiegu) badanie kontrolne słuchu pozwala na ostateczne postawienie diagnozy o niedosłuchu lub normie progu słyszenia. W...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy