Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

13 maja 2022

NR 49 (Maj 2022)

Zasady terapii logopedycznej a praca zdalna – dobre praktyki w gabinecie

0 183

Autorka opracowała wskazówki dotyczące zasad pracy zdalnej, ważne szczególnie w prowadzonej w tym trybie terapii. Uwzględniła swoje własne doświadczenia, gdyż jako metodyk logopedii i terapeuta dawno już pracuje zdalnie – nie tylko w czasie pandemii.

Praca zdalna jest formą znaną i popularyzowaną na świecie od lat 70. XX w. W Polsce była mało popularna z wyboru, natomiast z powodu pandemii i związanych z nią obostrzeń została zastosowana na masową skalę wiosną 2020 r., również w edukacji i terapii. 
Logopeda w pracy zdalnej może czuć się na początku zagubiony – jesteśmy bowiem bardzo przyzwyczajeni do bezpośredniego kontaktu z odbiorcą naszych usług. Jednak zdalna forma pracy jest w naszym zawodzie nie tylko możliwa, ale też bardzo efektywna. Daje nam skuteczny kontakt z odbiorcą (klientem, pacjentem, otoczeniem pacjenta) – czyli zapewnia pełny zakres działań. Umożliwia przesyłanie zadań, materiałów, prowadzenie zajęć online, zdobywanie i poszerzanie kompetencji zawodowych na szkoleniach i webinariach, samokształcenie, korzystanie z zasobów pomocy logopedycznych, a także tworzenie grup wsparcia. Możemy pracować w trybie zarówno offline, jak i online.
Dzięki takiej formie realizujemy większość celów stawianych profilaktyce, diagnozie i terapii we wszystkich subdyscyplinach logopedycznych. Za każdym razem musimy wszakże zadbać o możliwości swoje i pacjenta (klienta) w zakresie technicznym, miejsca i warunków zajęć.
Każdy nasz program terapeutyczny opiera się na rzetelnej diagnozie. Następnie dobieramy odpowiednio formy terapii. Pracując zdalnie, również dobieramy je adekwatnie do potrzeb – decydujemy, czy jest to konsultacja, porada, instruktaż, czy zajęcia. Materiały i formy terapii dostosowujemy indywidualnie do możliwości pacjenta, zaburzenia i etapu terapii, przygotowujemy na najwyższym poziomie merytorycznym. Zachowujemy zgodność ze wszystkimi zasadami terapii logopedycznej, opisywanymi w literaturze metodycznej odnośnie do bezpośredniej pracy w gabinecie. 

Zasady terapii

I. Wczesne rozpoczynanie terapii
Terapię logopedyczną należy rozpocząć najwcześniej, jak jest to możliwe, tuż po przeprowadzeniu diagnozy. Nie należy odwlekać podjęcia decyzji o terapii, jeśli widzimy konieczność jej wdrożenia. Nawet jeśli pacjent podlega jeszcze leczeniu (np. ortodontycznemu lub laryngologicznemu), to powinno się tak dobrać ćwiczenia, by mógł rozpocząć naukę prawidłowego komunikowania się. Odwlekanie terapii działa na niekorzyść pacjenta. Utrwala on nieprawidłowy sposób komunikacji (mowy), który podlega automatyzacji. Gdy to się stanie, dłuższy będzie przewidywany czas trwania terapii. W takiej sytuacji dostęp bezpośredni do logopedy może być utrudniony, tak więc działania online są dobrym rozwiązaniem. Jeśli to tylko możliwe, należy tak dobrać metody, formy oraz organizację działań terapeutycznych, by czas od diagnozy do terapii był jak najkrótszy. 

POLECAMY

II. Indywidualizacja terapii
Program powinien być opracowany dla konkretnego pacjenta. Przy doborze środków, metod oraz pomocy dydaktycznych należy brać pod uwagę jego możliwości psychofizyczne (tempo pracy, poziom intelektualny, kondycję psychofizyczną). W zależności od rodzaju zaburzenia komunikacji językowej i etapu terapii należy wybrać optymalną formę do osiągnięcia zamierzonych celów – indywidualną lub grupową. Przy pracy zdalnej dodatkową wytyczną będą stanowiły możliwości techniczne i sprzętowe. Logopeda musi dobrze poznać te uwarunkowania pacjenta (pacjentów), by móc zaproponować efektywne rozwiązania.

III. Wykorzystanie wszelkich możliwości pacjenta 
W procesie terapii należy wykorzystać maksymalną liczbę zmysłów pacjenta. Korygujemy lub budujemy nowe umiejętności, opierając się na mocnych stronach. Tak pracujemy zarówno w gabinecie, jak i podczas terapii prowadzonej zdalnie. Praca online – jeśli pacjent i logopeda mają dobrze wyposażone stanowiska – pozwala w dużej mierze zastępować kontakt bezpośredni. Warto o tym pamiętać i z tego korzystać. Odpowiednio dobranymi materiałami przesyłanymi offline można uzupełniać ćwiczenia.

IV. Kompleksowe oddziaływanie 
Z zaburzeniami komunikacji językowej mogą współwystępować inne zaburzenia lub choroby – nie tylko mowy i języka, ale również opóźnienia, niepełnosprawności umysłowe i motoryczne, zaburzenia lateralizacji, funkcji percepcyjno-motorycznych (funkcji wzrokowych, słuchowych, kinestetyczno-ruchowych), choroby neurologiczne oraz zaburzenia emocjonalne. Dlatego należy pamiętać o całościowym oddziaływaniu terapeutycznym. Jeśli jest taka potrzeba, to należy współpracować z innymi specjalistami, uzgadniać wspólnie rodzaj i kolejność postępowania. Forma zdalna umożliwia stosunkowo łatwy przepływ dokumentacji oraz pracę w zespole specjalistycznym. Możemy korzystać z uzgodnionej platformy i komunikatora, tworząc zamkniętą społeczność – a tym samym zapewniając bezpieczeństwo danych pacjenta.

V. Aktywny i świadomy udział pacjenta 
Pacjent musi czuć potrzebę ćwiczeń oraz rozumieć konieczność pełnego, czynnego udziału w zajęciach. Terapeuta powinien tłumaczyć celowość ćwiczeń, pobudzać zainteresowanie pacjenta, aktywować maksymalnie przy ćwiczeniach, motywować pozytywnie do dalszej pracy. Wskazane jest chwalenie pacjenta, nawet za minimalne osiągnięcia. Terapeuta najpierw demonstruje ćwiczenie, potem ćwiczy razem z pacjentem, a dopiero w następnej fazie obserwuje wykonanie zadania i instruuje do ewentualnej korekty. Praca zdalna nie ogranicza w istotny sposób naszego postępowania w tym zakresie. Należy pamiętać o zapewnieniu aktywizacji i angażowaniu pacjenta w różne aktywności. Online jest przecież możliwe przeprowadzenie ćwiczeń zarówno ruchowych, jak i słuchowych. Musimy jedynie uprzedzić o takiej specyfice i poprosić o przygotowanie się do takich działań. Jeśli natomiast planujemy wykorzystanie realnych rekwizytów – a nie jedynie multimediów – to również z wyprzedzeniem, przed ćwiczeniami, uprzedźmy o tym i podajmy szczegóły do przygotowania.

VI. Współpraca z najbliższym otoczeniem pacjenta
Nie tylko pacjent, ale również jego najbliżsi mają prawo do informacji na temat rodzaju, stopnia i przyczyn zdiagnozowanych zaburzeń. Wspólnie z pacjentem i jego bliskimi należy omówić program i sposób terapii, przybliżony czas jej trwania oraz częstość spotkań. Należy ustalić również reguły współpracy. Najczęściej potrzebne jest określone wsparcie rodziny dla pacjenta – albo tolerancja na określony typ ćwiczeń wykonywanych przez pacjenta w domu, albo pomoc przy ich wykonywaniu (np. ćwiczenia z pacjentem z dysartrią lub jąkaniem). Należy podać, jak często pacjent powinien powtarzać ćwiczenia w domu, by przyniosły one zamierzony efekt. Jeśli zakłada się aktywny udział rodziny w ćwiczeniach domowych, to niezbędna jest również jej obecność na zajęciach. Pacjent otrzymuje także opis ćwiczeń do wglądu. W terapii zdalnej też powinniśmy zadbać o tak ścisłą współpracę. Jeśli prowadzimy zajęcia z dziećmi, to niezbędna jest obecność przy nich również rodzica czy opiekuna. Po ćwiczeniach podsumujmy je w krótkiej rozmowie z dorosłym, a opis pracy domowej wysyłajmy w plikach. Możemy też posłużyć się odpowiednimi pomocami multimedialnymi lub linkami do określonych stron z materiałami.

VII. Systematyczność 
Zasada ta dotyczy sposobu prowadzenia zajęć, które powinny być cykliczne, systematyczne i wykonywane w określonym porządku. Ter...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy