Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wykorzystanie nowych regulatorów funkcji MFS w pracy logopedy Cz. III

Artykuły z czasopisma | 29 września 2017 | NR 13
629

Konsekwencje zaburzeń dystrybucji napięcia mięśniowego w obrębie zespołu ustno-twarzowego

POLECAMY

Narząd żucia człowieka, złożony ze stawów skroniowo-żuchwowych, mięśni oraz zębów, jest wybitnie dynamicznym i skomplikowanym układem. Wszystkie elementy ściśle ze sobą współpracują i są funkcjonalnie powiązane. Czynnikiem sprzyjającym prawidłowemu rozwojowi tej struktury jest m.in. odpowiednie napięcie mięśniowe. Zaburzenie dystrybucji tego napięcia wraz z innymi niekorzystnymi czynnikami może w różny i trudny do przewidzenia sposób zmieniać model rozwoju zespołu ustno-twarzowego.

Bruksizm

Najbardziej rozpowszechnioną i szkodliwą dla narządu żucia parafunkcją zwarciową jest bruksizm. Istotą bruksizmu dziennego jest zaciskanie zębów ze znaczną siłą. Bruksizm nocny wyraża się głównie mimowolnym zgrzytaniem zębami, a także, czasami, zaciskaniem zębów. Bruksizm może być pierwotny (idiopatyczny) i wtórny (jatrogenny). Obie postacie występują podczas snu lub w czasie dnia, przy czym bruksizm wtórny może towarzyszyć schorzeniom neurologicznym, psychicznym, zaburzeniom snu lub stosowanej farmakoterapii. W poszukiwaniu przyczyn nie należy lekceważyć dwóch istotnych elementów: zgryzu i psychiki. W chwili zaistniałego konfliktu ze światem zewnętrznym pacjent nie może albo nie wie, jak ma odreagować powstałe napięcie psychiczne. Czynnik stresogenny wyzwala nieskoordynowane, wielokrotne kontakty zębowe. Jest przyczyną powstania bruksizmu, zaburzenia psychosomatycznego uzewnętrznionego w obrębie zębów.

Konsekwencje bruksizmu

Zależność występująca między kontaktami zwarciowymi, postawą ciała oraz etiogenezą powstania bruksizmu stała się argumentem do nawiązania współpracy specjalistów z różnych dyscyplin.

W momencie powstania kontaktów zębowych informacja o bodźcu zostaje przekazana z receptorów znajdujących się w przyzębiu za pośrednictwem nerwu trójdzielnego do ośrodków nerwowych śródmózgowia. W bruksizmie układ limbiczny rozstraja zdolności regulacyjne tworu siatkowatego. Staje się on miejscem, z którego są wysyłane pobudzające impulsy nerwowe. Dochodzi do dezorganizacji w harmonijnej pracy mięśni żucia. Niesprawne działanie mięśni żwaczy wywołuje skurcz mięśni mostkowo-obojczykowo-sutkowych, nadgnykowych oraz mięśni tylnych szyi. Błędne informacje nerwowe, spowodowane zaburzoną czynnością mięśni i stawów w wyniku bruksizmu, zakłócają równowagę mięśni obręczy kończyny górnej, która ulega odchyleniu od płaszczyzny poziomej. Nieprawidłowe położenie odbija się na czynności przednich i tylnych mięśni tułowia, co z kolei wpływa na niewłaściwe ułożenie obręczy kończyn dolnych. Jeśli równowaga statyczna jest zaburzona, układ okoruchowy oka również funkcjonuje nieprawidłowo, ponieważ stanowi składową układu koordynującego ruchy gałek ocznych i ruchy głowy, w konsekwencji zaburzając zbieżne ruchy gałek ocznych. Mięśnie wchodzące w skład obręczy kończyn górnych odpowiednio dostosowują ułożenie głowy i części szyjnego kręgosłupa w celu zapewnienia właściwego ustawienia osi widzenia. Twór siatkowaty, pozostający pod wpływem układu limbicznego oraz stymulowany nocyceptywnymi bodźcami w wyniku bruksizmu, nie filtruje i nie reguluje informacji nerwowych, a wysyła jedynie pobudzające impulsy nerwowe do mięśni tylnych szyi, mięśni mostkowo-obojczykowo-sutkowych, mięśni czworobocznych i mięśni osiowych tułowia, które ulegają wzmożonemu napięciu. Wszystkie te struktury są ze sobą powiązane i od siebie uzależnione: receptory przyzębia, statyka ciała oraz gałki oczne. Wybiórcza diagnoza i terapia nie mają sensu. Trudno sobie wyobrazić głowę bez ciała, a więc układ stomatognatyczny niebędący w ścisłej zależności z resztą organizmu. Układ limbiczny wpływa na zachowanie emocjonalne i motywacyjne człowieka. W jego skład wchodzą liczne struktury, m.in. podwzgórze i ciało migdałowate (drażnienie u szczura ciała migdałowatego wyzwala czynność żucia i połykania). Nadreaktywność ze strony tworu siatkowatego dezorganizuje działanie odruchów obronnych z przyzębia, a mięśnie unoszące żuchwę ulegają stałym i wzmożonym skurczom. Stan ten nazywany bruksizmem trwa do chwili, gdy czynnik psychiczny nie zostanie wyeliminowany. Zaburzenia te występują częściej u kobiet niż u mężczyzn. Często jako objaw dodatkowy stwierdza się kolkę jelitową. U mężczyzn stres obciąża inne narządy, np. serce oraz żołądek. Coraz częściej problem ten dotyczy również dzieci i młodzieży.

Jeśli zęby kompensują nadmierne siły, to nadmierna i nieskoordynowana aktywność mięśniowa nie zawsze powoduje patologie. Gdy osobniczy próg tolerancji zostanie przekroczony, obserwuje się m.in. patologiczne starcie powierzchni zgryzowych zębów. Bruksizm będący przyczyną seryjnych skurczów mięśni żucia powoduje wzrost zużycia przez nie tlenu i w efekcie nagromadzenie kwasu mlekowego będącego przyczyną bolesnych przykurczy mięśniowych.

Aparat odciążający MFS

Do likwidacji nadmiernego tonusu mięśniowego w leczeniu bruksizmu u pacjentek opisanych w niniejszym artykule użyto aparatu odciążającego MFS.

Zbudowany jest on z relaksatora mięśniowego połączonego w odcinku przednim z płytką nagryzową. Zastosowanie przedniej płytki nagryzowej zapobiega styczności zębów w odcinkach bocznych, zmniejszając w ten spo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy