Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

6 marca 2018

NR 22 (Listopad 2017)

Wczesna diagnoza logopedyczna dziecka z opóźnieniem rozwoju mowy

0 156

W przypadku małych dzieci przeprowadzenie całościowego postępowania diagnostycznego daje terapeucie szansę na postawienie trafnej diagnozy, odpowiednie zaprogramowanie terapii logopedycznej i pedagogizacji rodziców.

Wczesna diagnoza rozwoju małego dziecka, w tym diagnoza logopedyczna, może się wydawać trudna nie tylko dla młodych logopedów. Często trzeba z pokorą przyjąć, że dziecko potrzebuje więcej czasu, aby otworzyć się na kontakt, a pierwsze spotkania należy przeznaczyć na poradnictwo skierowane do rodziców, próby zabawy z dzieckiem, aby powoli budować relacje z nim i jego rodzicami. Postępowanie diagnostyczne najczęściej jest rozciągnięte w czasie i już od pierwszych spotkań zawiera elementy terapii. Prowadzi się je etapami, dzieląc diagnozę na krótkie fragmenty. Najważniejsze jest, aby już od pierwszych spotkań z dzieckiem i rodziną wprowadzić  elementy terapii. Diagnozie podlega całe funkcjonowanie dziecka, włączając jego motorykę dużą i małą, odruchy, funkcje słuchowe i wzrokowe, zabawę, naśladownictwo, dominację stronną, pamięć, rozwój społeczny i emocjonalny. Stwierdzenie jakichkolwiek zakłóceń/opóźnień rozwojowych upoważnia nas do rozpoczęcia „natychmiastowej terapii”.

Kasia, 24. miesiąc życia

Podczas pierwszych spotkań dziewczynka wydawała się dzieckiem nieśmiałym i nieufnym. Większość czasu spędzała wtulona w objęcia mamy. Nie chciała nawet się przywitać. Rzadko patrzyła w stronę terapeuty (jednak od początku można było zauważyć pełen kontakt wzrokowy i wspólne pole uwagi z rodzicami). Często się chowała i nie pozwalała na przeprowadzenie badania logopedycznego, nie była też zainteresowana zaproponowanymi zabawami, stosownymi do jej wieku. Dopiero podczas czwartego spotkania sytuacja się zmieniła. Kasia stała się bardziej otwarta i zaciekawiła się zaproponowanymi zadaniami. Zaczęła się włączać w zabawy, zaufała terapeucie i stopniowo zaczęła uczestniczyć w zabawach i ćwiczeniach. Z informacji uzyskanej od rodziców wynikało, że dziewczynka często zachowywała dystans w kontakcie z nowo poznanymi osobami dorosłymi. 

Wybrane elementy z wywiadu biologiczno-środowiskowego

Rodzice dziewczynki są młodym małżeństwem z wyższym wykształceniem, poświęcającym dużo czasu na stymulację rozwoju dzieci. Osobą utrzymującą rodzinę jest ojciec dziecka, matka obecnie przebywa na urlopie wychowawczym. Sytuacja finansowa rodziny jest dość trudna. Rodzina mieszka w  niewielkim mieszkaniu – pokój z kuchnią. Dzieci mają wydzielone miejsce do zabaw. 

Kasia urodziła się z ciąży bliźniaczej, rozwiązanej przez cesarskie cięcie w 37. tygodniu ciąży, z masą urodzeniową 2775 g. Powodem cesarskiego cięcia było nieprawidłowe – pośladkowe – ułożenie płodów. Dziewczynka w 1. minucie uzyskała 8 pkt. w skali Apgar, po jednym punkcie odjęto za obniżone napięcie mięśniowe i sine zabarwienie skóry, w 10. minucie przyznano już 10 pkt. Ze względu na podwyższony poziom bilirubiny zastosowano u niej fototerapię przez okres 5 dni. Ciąża była powikłana przez krwawienia w pierwszym trymestrze oraz nadciśnienie tętnicze i cukrzycę matki w ostatnim trymestrze. 
Kasia pozostaje pod opieką neurologa. Rodzice dziewczynki regularnie uczęszczają z nią na zajęcia rehabilitacyjne i spotkania z psychologiem, logopedą i pedagogiem specjalnym, które odbywają się dwa razy w tygodniu. Brat bliźniak rozwija się prawidłowo i odgrywa znaczącą rolę w procesie rozwojowym Kasi. Mikołaj jest dzieckiem pogodnym i pełnym energii, a jego rozwój psychoruchowy przebiega prawidłowo. Kasia próbuje naśladować zachowania brata. W rozwoju Kasi mama zauważyła wczesne pojawienie się uśmiechu społecznego, dziewczynka naśladuje czynności dorosłych, lubi bawić się z rodzicami i babcią. Wykonuje gest na pożegnanie ,,pa,pa”, bawi się w zabawy ,,a ku ku”, ,,kosi, kosi”.

Wstępna orientacyjna ocena rozwoju dziecka i jego komunikacji 

Kasia wyraża chęć komunikowania. Potrafi sygnalizować werbalnie i za pomocą odgłosów swoje potrzeby, np. pragnienie i głód. Zadowolenie wyraża uśmiechem, a gdy się wstydzi lub boi, chowa się w ramionach mamy. Płaczem reaguje na niektóre zachowania brata, pokazuje niezadowolenie z rozłąki z rodzicami. 
Z diagnozy neurologicznej wynika, że u Kasi obserwuje się trudności z utrzymaniem prawidłowego napięcia mięśniowego. Problemy te wpływają na wykształcanie się prawidłowego wzorca raczkowania i siadania. Dziewczynka zaczęła raczkować dopiero w wieku 20 miesięcy. Wówczas też nauczyła się siedzieć z podparciem na kolanach rodziców. W następnych miesiącach zaczęła podejmować próby wspinania się na meble. Kasia w wieku 24 miesięcy postawiła swoje pierwsze kroki, niestety, chód jest nieprawidłowy, występuje chodzenie na palcach. 
Swoje potrzeby dziewczynka sygnalizuje, mówiąc [da] lub [mymy]. W słowniku czynnym dziewczynki pojawiają się także słowa: [mama, tata, lala, mimi].  

Dziewczynka potrafi odpowiedzieć na proste pytanie za pomocą ruchu głowy w funkcji potwierdzenia lub zaprzeczenia. Podczas zabaw z mamą dziewczynka naśladuje odgłosy zwierząt domowych i wiejskich: psa, kota, krowy, kury, kaczki, konia, świnki.

Kasia rozumie proste komunikaty do niej kierowane. Rozumie i wykonuje polecenia typu: Daj lalę, Idź do taty,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy