Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

25 marca 2020

NR 36 (Marzec 2020)

Rola turnusu rehabilitacyjnego w terapii osób jąkających się

14

Terapia grupowa i turnusy rehabilitacyjne mogą się przyczynić do upłynnienia mowy osoby jąkającej się, ale także poprawy jakości funkcjonowania psychicznego i społecznego zarówno jej samej, jak i jej rodziny.

Trzy komponenty w charakterystyce osoby jąkającej się

Według najnowszych badań dotyczących płynności mowy, osobę jąkającą się definiują trzy komponenty – afektywny, behawioralny i poznawczy. Muszą być one uwzględnione zarówno w diagnozie, jak i w terapii, a także jasno określone, operacyjne, wiarygodne i uzasadnione. Komponent afektywny obejmuje reakcje osoby jąkającej się na dźwięki, słowa i sytuacje komunikacyjne. Komponent behawioralny odnosi się do momentów zająknięcia i niepłynności o innym charakterze oraz strategii radzenia sobie z jąkaniem, tj. reakcji unikania. Komponent poznawczy obejmuje przekonania, sposób myślenia i postawy związane z mówieniem oraz ocenę własnych zdolności komunikacyjnych. Diagnoza i terapia jąkania jest więc procesem znacznie bardziej złożonym niż tylko określenie rodzaju i częstości występowania behawioralnych przejawów niepłynności w mowie.

Grupa terapeutyczna i jej funkcje

Terapia upłynniania mowy na turnusach rehabilitacyjnych jest stosowana z dużym powodzeniem od wielu lat. Mając na uwadze, że sukces terapii zależny jest m.in. od motywacji pacjenta i realizacji przez pacjenta i osoby wspomagające procesu terapii zaleceń terapeutycznych, grupa terapeutyczna – w skład której wchodzi dziecko, rodzic, a często również inni członkowie rodziny obecni na turnusie – na dwa tygodnie staje się zespołem nakierowanym na wspólny cel, którym jest upłynnienie mowy w każdej sytuacji dnia. Grupa terapeutyczna, w której funkcjonuje na turnusie osoba jąkająca się, jest jednorodna – wszyscy uczestnicy mają trudność z płynnością mowy, a każdy rodzic mierzy się z tym samym wyzwaniem, odpada więc stres związany z brakiem rozumienia problemu jąkania.
Grupa daje okazję do poznania siebie, rozpoznania swych reakcji na jąkanie swoje czy dziecka oraz doświadczenia reakcji innych na jąkanie. Jest środowiskiem pozwalającym nie tylko uświadomić sobie i nazwać swoje emocje, ale i poznać uczucia innych osób mających ten sam problem. To grupa określa obszar komunikacji i wzajemnych relacji, daje okazję do doświadczania siebie – gdy jesteśmy uczestnikami, mamy wpływ na to, co się dzieje. Członkowie grupy wspierają się, wzajemnie wzmacniają, pomagają sobie i mają największą moc skuteczności w oddziaływaniu.

Rodzice w terapii grupowej

Terapia grupowa staje się okazją do przedyskutowania ważnych problemów wychowawczych, np. zachowania dziecka w stosunku do rodzica czy zachowania dziecka w stosunku do rówieśników. Uczestniczący w terapii rodzice mają sposobność obserwacji swojego dziecka w grupie. Mogą przyjrzeć się jego zachowaniu, relacjom z rówieśnikami oraz reagowaniu na oddziaływania wychowawcze.
Rodzice uczestniczący w terapii grupowej doświadczają, że jąkanie nie jest największym problemem czy trudnością dla ich dziecka, a raczej są to trudności dorosłych w akceptacji jąkania ich dziecka. Turnus daje możliwość zaobserwowania siebie i własnego dziecka. Rodzice zauważają, że aby dziecko czegoś nauczyć, aby mu pomóc, najpierw muszą uporządkować z nim relacje. Uczestnictwo w terapii pozwala też na zrozumienie np. dlaczego nie należy nadmiernie chronić dziecka jąkającego się przed używaniem mowy w kontaktach z otoczeniem. Rodzice dowiadują się, że mogą nieświadomie wzmacniać jąkanie się swojego dziecka. Podczas terapii grupowej ważne jest zarówno dziecko, jak i jego rodzice, ich potrzeby oraz uczucia. Terapia wzmacnia rodziców, czyni ich mocniejszymi i mądrzejszymi w podejściu do jąkania jako problemu dziecka. Turnus daje również możliwość odejścia od występującego często porównywania siebie i swojego dziecka z innymi. Rodzice, będąc równoprawnymi uczestnikami terapii, uczą się patrzeć na własne postępy i postępy swojego dziecka. Zdobywają bezcenną umiejętność porównania siebie z sobą, która daje możliwość oceny postępu prowadzonej terapii. 
Dwa tygodnie bycia razem dają też szansę zaprzyjaźnienia się, doświadczenia pomocy wzajemnej, skorzystania z pomocy i okazania wsparcia innym uczestnikom grupy. Czas ten stwarza też okazję do wypoczynku, zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Spędzony wspólnie czas wpisuje się w strategię zakładającą, że dobra diagnoza i terapia jąkania wymagają współdziałania.

Turnusy rehabilitacyjne dla osób jąkających się w praktyce

Turnusy rehabilitacyjne dla osób jąkających się organizowane są przez podmioty, które na co dzień zajmują się diagnozą i terapią jąkania (m.in. Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną „Ad Verbum” Centrum Terapii Mowy i Dysleksji w Warszawie). Uczestnicy turnusów rehabilitacyjnych mogą korzystać w dofinansowaniu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz występować do macierzystych zakładów pracy rodziców lub uczestników, pomocy społecznej (gmina, powiat), a w przypadku studentów – zwracać się o wsparcie finansowe uczelni. Przed wyjazdem na turnus odbywa się spotkanie z rodzicami i pacjentem. Uczestnicy turnusu są zapoznawani z celami terapeutycznymi, zbierany jest wywiad oraz przeprowadzana diagnoza jąkania z wykorzystaniem najnowszych narzędzi diagnostycznych. Omawiane są wyniki diagnozy, a organizatorzy proponują program terapii wraz z obszernymi wskazaniami zakresu i form ćwiczeń odpowiednio dobranych do wieku pacjenta.
Efektywność terapii osób z niepłynnością mówienia prowadzona na turnusach organizowanych przez Ad Verbum jest wysoka dzięki 60-godzinnemu programowi terapii, profesjonalnej kadrze terapeutów specjalizujących się w diagnozie i terapii jąkania, terapeutów, którzy na co dzień zajmują się problematyką jąkania (wykładowców uczelni wyższych, pracowników PPP) czy organizacji i intensywności zajęć. Dzień nasycony jest zajęciami, w których każde jest udziałem w procesie terapeutycznym. Proces terapeutyczny obejmuje stałe elementy, takie jak:

  1. Udział dziecka wraz z rodzicem w codziennych zajęciach grupowych z terapeutą, w wymiarze 5 godzin dydaktycznych, prowadzonych w grupie rówieśniczej, realizowanych według autorskiego programu terapeutycznego.
  2. Samodzielny udział dziecka i osoby dorosłej jąkającej się w zajęciach grupowych, w których obecni są uczestnicy wszystkich grup terapeutycznych. Zajęcia realizowane codziennie w wymiarze 1 h i prowadzone są naprzemiennie przez terapeutów poszczególnych grup.
  3. Integracja rówieśnicza oraz udział w zadaniach terapeutycznych realizowanych podczas czasu zajęć swobodnych.
  4. Obserwacja diagnostyczna zespołu terapeutycznego prowadzona podczas pobytu na zajęciach terapeutycznych, posiłkach, w czasie wolnym spędzanym na terenie ośrodka oraz wspólnych wyjściach grupowych, m.in. wyjazd na wydmy, budowa zamków z piasku na plaży, mająca na celu m.in. poznanie systemu rodziny po to, by określić przyczyny jąkania.
  5. Indywidualne spotkania z terapeutami, diagnozy i zalecenia terapeutyczne do realizacji po udziale w turnusie rehabil...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy