Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wywiad miesiąca

5 października 2017

NR 16 (Listopad 2016)

Ocalić słuch rozmowa z dr Joanną Kasperuk

0 90

Słuch jest jednym z najważniejszych zmysłów, jakim natura obdarowała człowieka. Język i mowa dźwiękowa, które są środkiem i narzędziem komunikacji, rozwijają się przede wszystkim na bazie prawidłowo funkcjonującego narządu słuchu. Tylko człowiek, który utracił słuch, zaczyna dostrzegać jego znaczenie w swoim życiu.

Czym zajmuje się surdologopedia?

Surdologopedia zajmuje się kształtowaniem mowy u osób głuchych, co jest zgodne z etymologią wyrazów składających się na ten termin: surdus (łac. głuchy), logos (gr. słowo) i paideia (gr. wychowanie).

Głównym celem surdologopedii jest kształtowanie i terapia mowy osób z wadą słuchu zgodnie z ogólnymi zasadami logopedii: systematyczności, stopniowania trudności, utrwalania, indywidualizacji, aktywnego i świadomego udziału pacjenta w terapii logopedycznej.

Przedmiotem badań surdologopedii jako specjalizacji zawodowej logopedów jest mowa osób z uszkodzonym narządem słuchu, czyli teoria i praktyka dotycząca komunikacji stanowiącej integralny element całościowego procesu rehabilitacji osób niesłyszących.

Czy poza badaniami przesiewowymi niemowląt prowadzi się w Polsce badania słuchu dzieci i młodzieży?

Szacuje się, że na różnego rodzaju zaburzenia słuchu cierpi ponad dwa miliardy ludzi na świecie. Prawidłowe funkcjonowanie narządu słuchu stanowi podstawę komunikowania się i rozwoju naszego społeczeństwa, dlatego też ogromną rolę odgrywa wczesna diagnostyka, realizowana przez badania przesiewowe całych populacji. Pozwala ona na wykrycie nieprawidłowości w funkcjonowaniu narządu słuchu. Umożliwia to wdrożenie odpowiedniej terapii.

Szczególną grupą, którą należy objąć opieką, są dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Zaburzenia funkcjonowania narządu słuchu w tej grupie wiekowej są jedną z głównych przyczyn opóźnień w rozwoju, trudności w nauce i nabywaniu umiejętności językowych i komunikacyjnych. Badania wśród dzieci rozpoczynających naukę szkolną prowadzone są od wielu lat na szeroką skalę. Badania przeprowadzone przez naukowców Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu we współpracy z polskimi i zagranicznymi jednostkami naukowymi wykazały, że co piąte dziecko ma problemy ze słuchem. Z uwagi na tak dużą skalę problemu u dzieci w wieku przedszkolnym należy podejmować działania, które pozwolą wcześnie wykryć dysfunkcje oraz wdrożyć odpowiednie leczenie. Pozwoli to na złagodzenie lub usunięcie zaburzeń, a tym samym wyrówna szanse rozwoju.

Badania przesiewowe słuchu w Polsce dotyczyły dwóch populacji dzieci – noworodków i niemowląt oraz dzieci w wieku szkolnym. Należy dodać, że w mniejszej skali prowadzono badania dzieci w wieku przedszkolnym.

W roku 1999 Zespół IFPS we współpracy z Brigham Young Uniwersity z USA oraz Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej z Lublina przeprowadził badania przesiewowe ok. 6000 dzieci i młodzieży w wieku szkolnym. Wykazały one, że u co piątego dziecka w wieku od 6. do 19. roku życia występowały problemy ze słuchem.

W latach 2000–2006 w ramach programów (m.in. program Ministerstwa Zdrowia pod nazwą „Program Opieki nad Osobami z Uszkodzeniami Słuchu w Polsce”, program Mazowieckiej Regionalnej Kasy Chorych, program Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu) realizowanych przez IFPS we współpracy z innymi ośrodkami opracowano nowoczesne narzędzia multimedialne do badań przesiewowych słuchu, przeszkolono ponad 3500 osób w zakresie badań z zastosowaniem programu „Słyszę…”, wykonano ponad 280 000 badań słuchu. Urządzenia, które wówczas opracowano, to m.in. systemy „Słyszę…”, „Widzę…” i „Mówię…” (we współpracy z Katedrą Systemów Multimedialnych Politechniki Gdańskiej) oraz „Audiometr AS” (we współpracy z Instytutem Systemów Sterowania w Chorzowie).

Od 2007 roku w Warszawie realizowany jest program badań przesiewowych słuchu u dzieci z klas VI. Od 2011 roku obejmuje on też dzieci z klas I. W ramach tych programów przebadano ponad 56 000 dzieci.

W latach 2007–2011 prowadzono programy przesiewowe we współpracy z samorządami gmin i małych miast i przebadano 8000 dzieci.

W latach 2008–2011 IFPS wraz z Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego realizował badania na terenach wiejskich, które objęły 293 000 dzieci.

W roku 2008 opracowano narzędzie multimedialne Platforma Badań Zmysłów (Instytut Narządów Zmysłów we współpracy z IFPS). W ramach środków Ministerstwa Edukacji Narodowej wdrożono lokalne programy badań, angażując ok. 500 poradni psychologiczno-pedagogicznych.

Proszę krótko opisać proces kwalifikacji do zabiegu wszczepienia systemu implantu ślimakowego. Z jakimi specjalistami współpracuje surdologopeda i w jakim zakresie?

Okres diagnostyki i właściwej kwalifikacji pacjenta do wszczepienia systemu implantu ślimakowego to w zasadzie początek procesu rehabilitacji. Niezależnie od tego, czy pacjentem będzie dziecko, nastolatek czy osoba dorosła, na specjalistów nałożony jest obowiązek pomocy zależny od indywidualnych potrzeb pacjenta.

W całym procesie – od poziomu diagnozy, poprzez leczenie, rehabilitację – pacjentom towarzyszy wielodyscyplinarny zespół: lekarze, inżynierowie kliniczni, surdologopedzi, surdopedagodzy i psychologowie. Każdy specjalista realizuje odrębne cele wynikające z charakteru zawodu, wiedzy i doświadczenia. Etap diagnostyczny kwalifikujący pacjenta do zabiegu składa się z oceny klinicznej, audiologicznej, logopedycznej, psychologicznej i pedagogicznej (wyłącznie w przypadku dzieci). Ocenę kliniczną i audiologiczną wykonują audiolog, laryngolog i foniatra w zakresie określenia przyczyny uszkodzenia narządu słuchu, oceny ogólnego stanu pacjenta oraz badań radiologicznych i audiometrycznych.

Diagnoza logopedyczna obejmuje ustalenie przyczyny i czasu uszkodzenia słuchu (pre-, peri- i postlingwalne)...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy