Model Aktywny jako baza rozwoju umiejętności komunikacyjnych u osób o złożonych potrzebach w komunikowaniu się w Zespole Szkół Specjalnych w Brańszczyku

Zespół Szkół Specjalnych w Brańszczyku to niewielka placówka w powiecie wyszkowskim, mieszcząca się w centrum małej gminnej miejscowości. Obejmuje edukacją od etapu przedszkolnego do szkoły przysposabiającej do pracy dzieci i młodzież z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na różne niepełnosprawności. Wśród dużej grupy dzieci i uczniów są osoby wykazujące złożone trudności w mowie i komunikacji. Poszukiwania sposobów komunikowania się z naszymi podopiecznymi trwały od kilkunastu lat – od prostych gestów, przez czarno-białe piktogramy, po pismo. Dopiero jednak po szkoleniach u dr Magdaleny Grycman poszukiwania te weszły na właściwe i stabilne tory.
Od początku wprowadzania komunikacji w Modelu Aktywnym pozostajemy pod czujnym okiem pani doktor podczas spotkań superwizyjnych. Dzięki temu budujemy systemy komunikacyjne naszych podopiecznych, co ma bezpośredni wpływ na jakość naszych oddziaływań oraz liczbę dzieci objętych wprowadzaniem umiejętności komunikacyjnych właśnie w Modelu Aktywnym. Od 2023 r. powstawały systemy komunikacyjne – na początku u trójki dzieci, obecnie piętnaście osób objętych jest strategiami komunikacyjnymi, a narzędzia użytkowników rozbudowują się i zmieniają.
Doświadczenie, które w ciągu tych kilku lat zdobyłyśmy, owocuje coraz bardziej dostosowanymi dostępami i narzędziami komunikacyjnymi. W artykule chcemy opowiedzieć o sposobach współpracy terapeutycznej, podzielić się sukcesami naszych podopiecznych i pokazać drogę, którą przeszli, rozwijając umiejętności komunikacyjne.
Wprowadzanie komunikacji wspomagającej i alternatywnej w warunkach szkolnictwa specjalnego jest procesem trudnym, złożonym i wymagającym. Osoby o złożonych potrzebach w komunikowaniu się wymagają zindywidualizowanych oddziaływań, często wyłącznie w indywidualnej pracy bezpośredniej, co niekiedy jest organizacyjnie trudne do wdrożenia. Budowanie systemów jest procesem złożonym i długotrwałym, co może być ograniczeniem w warunkach szkolnych. Są to oddziaływania długofalowe, wymagające planowania i monitorowania. Jest to proces wymagający zaangażowania nauczycieli pracujących z osobą o złożonych potrzebach w komunikowaniu się, a na pewnym etapie – włączenia środowiska domowego. Wszystkie te czynniki sprawiają, że działania komunikacyjne kończą się niekiedy niepowodzeniem lub pozostają prowadzone w wąskim zakresie.
Do Zespołu Szkół Specjalnych w Brańszczyku uczęszcza 82 przedszkolaków i uczniów. Na wszystkich etapach edukacyjnych są uczniowie potrzebujący wdrażania komunikacji alternatywnej i (lub) wspomagającej. Kadra pedagogiczna to nauczyciele wielu specjalności: oligofrenopedagodzy, nauczyciele prze...