Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metoda werbo-tonalna w terapii logopedycznej dzieci z upośledzeniem umysłowym

Artykuły z czasopisma | 5 marca 2018 | NR 12
174

Metoda werbo-tonalna ma na celu uwrażliwienie słuchu i usprawnienie komunikacji językowej dziecka. Specjalnie dobrane schematy ruchowe stymulują rozwój motoryki oraz zmysłu równowagi małego pacjenta. Dzięki tej efektywnej metodzie nawet dzieci z głębokim ubytkiem słuchu mogą kształtować prawidłowe nawyki słuchowe i rozwijać werbalne umiejętności komunikacyjne.

 

Znaczenie mowy a rytm i intonacja 

„Rytm jest podstawą każdego ruchu zorganizowanego w czasie” – pisze dr Zofia Kułakowska (Kułakowska 2003). Mówimy, kiedy chcemy coś wyrazić lub zareagować na jakieś wydarzenie. W tym sensie znaczeniem mówienia jest przekazanie nie tylko informacji za pośrednictwem elementów lingwistycznych, ale też przez walory słuchowe i wizualne zawarte w rytmie, intonacji, natężeniu dźwięku, tempie, pauzach czy intencjach mówiącego. 

Zanim dziecko zacznie mówić, płacze, głuży i gaworzy.Pierwsze istotne znaczeniowo słowa wypowiada pomiędzy 9. a 12. miesiącem życia. Uczy się wówczas, jak manipulować rytmem i intonacją, jak nadawać różne znaczenia słowu. Kiedy np. mówi „mama”, może mieć na myśli: „Mamo, przyjdź” lub „Mamo, nie odchodź” albo „Mamo, jeśli się nie pospieszysz z jedzeniem, będę krzyczeć”. Każda mama dość szybko uczy się interpretować te schematy.

 

Cele stosowania metody werbo-tonalnej

 W metodzie werbo-tonalnej (metodzie w-t) na początku pracuje się nad wywołaniem głosu i prozodią mowy. Metoda została opracowana przez profesora Petara Guberinę w latach 50. ubiegłego wieku w Centrum SUVAG w Zagrzebiu (obecnie w Chorwacji) i jest stosowana na całym świecie. Do Polski sprowadziła ją dr Zofia Kułakowska. W 2009 r. rozpoczęło się szkolenie terapeutów w zakresie metody przez 5 trenerów z Polski.
Terapeuta stosujący omawianą metodę stymuluje rozwój motoryki oraz zmysłu równowagi dziecka poprzez specjalnie dobrane schematy ruchowe. Dzięki temu udaje mu się uwrażliwić słuch i usprawnić komunikację językową dziecka. Osiągnięciu właśnie tego celu służy łączenie ruchu ciała i rytmu muzycznego.

 

Zastosowanie metody werbo-tonalnej 

Metoda werbo-tonalna jest wykorzystywana w pracy z dziećmi od momentu potwierdzenia wady słuchu aż do osiągnięcia przez nie wieku szkolnego. W Zagrzebiu jest praktykowana również w terapii niedosłyszących dorosłych. Specjaliści z Zagrzebia najczęściej nie czekają, aby sprawdzić, czy dziecko dojrzeje do prawidłowej artykulacji. Jeśli zidentyfikują problem, zaczynają pracę od razu. Zatrudniają również specjalistów, którzy pracują z dziećmi z grupy wysokiego ryzyka: noworodkami z niską masą urodzeniową, niedonoszonymi, przez co niedojrzałymi, dziećmi, u których stwierdzono zaburzenia w rozwoju wewnątrzmacicznym, czy wcześniakami z dystrofią wewnątrzmaciczną. 

Metoda werbo-tonalna bazuje na relacjach zachodzących między mową a ruchem – określone ruchy i rekwizyty są powiązane z odpowiednimi dźwiękami. 

 

Urządzenia 

Aby móc w pełni korzystać z tego systemu, trzeba mieć specjalne urządzenia do testowania i rehabilitacji mowy:

  • audiometr werbo-tonalny, który wykazuje różnice pomiędzy patologicznym a normalnym uchem pod względem złożonych częstotliwości głosek,
  • aparat z grupy SUVAG, 
  • mikrofon elektryczny, 
  • słuchawki, 
  • pelotę i podłogę wibracyjną.

Aparatura wzmacnia dźwięki mowy i służy do lepszego wysłuchiwania rytmu, melodii i tempa. Zadaniem aparatu jest rozdzielenie dźwięków mowy na odbiór drogą słuchową przez słuchawki i odbiór mowy drogą dotykową przez pelotę wibracyjną (odbiór czuciowy).

 

Cel stosowania metody 

Zastosowanie metody werbo-tonalnej w terapii ma na celu:

  • uzyskanie takiego poziomu opanowania mowy, który umożliwi dzieciom z wadą słuchu jej swobodny odbiór i nadawanie,
  • przełożenie ruchów całego ciała (makroruchy) na ruchy narządów mowy (mikroruchy) i wykorzystanie związku, jaki zaistnieje pomiędzy nimi. 

Osiąga się to przez stosowanie dwóch technik: rytmu ciała, rytmu muzycznego oraz zabaw fonacyjnych. 

 

Ruchy ciała 

Kiedy dziecko rozwija się fizjologicznie prawidłowo, najpierw zaczyna chodzić, a dopiero potem mówić. Metoda w-t zmierza do naśladowania tego procesu – dzieci początkowo uczą się dużych ruchów całego ciała, natomiast mikroruchy związane z nadawaniem mowy są ich częścią. Ruchy poprzedzające fonację mają przygotować dziecko i jego ciało do produkowania dźwięków. Rytm ciała jest wykorzystywany w pracy z dzieckiem do wywołania dźwięku, poprawy artykulacji oraz tworzenia słów i zdań. W trakcie ćwiczeń buduje się również napięcie i rozbudza zainteresowanie dziecka ruchem i dźwiękiem. Są wykonywane w taki sposób, że stymulują układ przedsionkowy i koordynację wzrokowo-ruchową.

Na początku pracy metodą w-t zawsze pojawia się naśladowanie ruchu, a dopiero potem fonacji. To ruch prowadzi fonację. W trakcie ćwiczeń rytmu ciała, przy realizacji np. głoski [a], pierwsze działanie to ruch, a dopiero przy drugim powtórzeniu dołącza się fonację. Zarówno ruch, jak i dźwięk trwają dostatecznie długo, aby dziecko miało szansę na podejmowanie prób naśladowania ruchu i usłyszenia dźwięku. Ćwiczenia można wykonywać w pozycji siedzącej, stojącej, a z maluchami – w leżącej.

 

Rytm muzyczny 

Rytm muzyczny reguluje czasowe następstwo dźwięków i przerw między nimi o ustalonym względnym czasie trwania. W trakcie terapii są wykorzystywane wyliczanki – rymowanki w celu przekaz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy