Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

21 listopada 2018

NR 28 (Listopad 2018)

Metoda Padovan® – terapia miofunkcjonalna

0 20

Metoda Padovan® jest holistyczną metodą terapeutyczną. Prymarne ćwiczenia orofacjalne zgodnie z programem tej terapii mogą być indywidualnie stosowane w terapii zaburzeń mio­funkcjonalnych.

 

Zaburzenia miofunkcjonalne – ich objawy i skutki

Zaburzenia miofunkcjonalne w obszarze orofacjalnym, które można nazywać orofacjalną dysfunkcją albo orofacjalną dyskinezą, są to zaburzenia, które mogą powodować osłabione napięcie mięśniowe oraz zaburzać ruch w układzie stomatognatycznym (Furtenbach 2013, Panek 2004). Bardzo częstymi symptomami w zaburzeniach miofunkcjonalnych, zauważalnymi u pacjentów, są:

  • otwarte usta i brak zwarcia wargowego,
  • oddychanie torem ustnym,
  • ślinotok i obniżone napięcie sensomotoryczne,
  • ograniczona funkcja ruchu języka,
  • brak pionizacji języka,
  • brak prawidłowego napięcia mięśniowego w obrębie twarzy i szyi (Garliner 1982).

Nieprawidłowość neuromuskularna może wpływać niekorzystnie na prymarne i sekundarne funkcje systemu stomatognatycznego i prowadzić do zaburzenia procesu żucia, gryzienia i połykania (Garliner 1982) oraz ograniczenia funkcji ssania (Padovan 1994).

Mając przed oczyma sekundarne zaburzenia orofacjalne, można zauważyć nieprawidłowości dotyczące artykulacji, ale również fonacji i funkcji rezonatorów głowy. Prymarne funkcje orofacjalne mają wpływ na wzrost i formowanie się kości czaszki, stawu skroniowo-żuchwowego, przyzębia i zębów. Dlatego też w przypadku zaburzenia tych funkcji dochodzi do zmian morfologicznych i zmian w systemie stomatognatycznym. Zaobserwowanie tych zmian pozwala na rozpoczęcie właściwej terapii (Engel, Sauck 2001).

Symptomy i skutki dyskinezy orofacjalnej rzadko ograniczają się tylko do obszaru orofacjalnego. Najczęściej występują zaburzenia w całej statyce ciała pacjenta. I tak np. przejawami dyskinezy mogą być: nieproporcjonalny obwód głowy, wada postawy czy ograniczenie równowagi ciała, a także duża motoryka z zaburzeniem systemu westybularnego oraz zaburzenie koncentracji (Fischer-Voosholz 2002). Ruben i Wittich (2001) w artykule poświęconym typologii terapii miofunkcjonalnej wskazali na różną etiologię i wyróżnili organiczne i funkcjonalne przyczyny zaburzeń, które wyrażają się poprzez zaburzenia zachowania jednostki i potrzebę terapii ortodontycznej z zastosowaniem aparatów ortodontycznych.

Często przyczyna objawu i jej następstwa są w dużym stopniu zależne od siebie nawzajem i trudno wytłumaczyć, co było przyczyną pierwotną, a co jest symptomem. Może być tak, że jeden symptom wywołuje skutki, które się wyrażają w zaburzonej funkcji. Zaburzenia orofacjalne występują w każdej grupie wiekowej. Obserwując grupy pacjentów w różnym wieku, poddanych terapii Padovan i aktywnie współpracujących z terapeutą, zauważamy samoistne regulowanie się systemu i harmonizowanie neuromuskularnych struktur i funkcji.

Badania Beatriz Padovan i jej metoda

W przypadku pacjentów z zaburzeniem rozwoju (np. mózgowe porażenie dziecięce), u których zaburzenia orofacjalne są jednym z przejawów nieprawidłowego rozwoju, należy wprowadzić terapię orofacjalną bardzo szybko, aby nie dopuścić do pogłębienia się nieprawidłowości. Właściwie rozwinięte orofacjalne funkcje prymarne są dla tych pacjentów nieodzowne, aby przygotować ich orofacjalne struktury do opanowania komunikacji. Kompleksowość ich zaburzenia wymaga bardzo dokładnej diagnozy multidyscyplinarnego zespołu diagnostycznego (pediatra, neuropediatra, laryngolog, ortodonta, chirurg) i terapeutycznego (logopeda, fizjoterapeuta, osteopata) (Fischer-Voosholz 2002). Prowadzący terapię powinni widzieć obraz zaburzenia nie jako symptom, ale jako element funkcjonalności całego systemu jednostki. Te kryteria wzięła pod uwagę brazylijska pedagog i terapeutka mowy, Beatriz A.E. Padovan, tworząc i rozwijając swoją metodę terapeutyczną. Padovan, obserwując dzieci przy aktywnościach fizycznych, zauważyła, że na pacjenta i jego wadę należy spojrzeć całościowo.

Prymarne funkcje orofacjalne mają wpływ na wzrost i formowanie się kości czaszki, stawu skroniowo-żuchwowego, przyzębia i zębów. Dlatego też w przypadku zaburzenia tych funkcji dochodzi do zmian morfologicznych i zmian w systemie stomatognatycznym.

Założenia Metody Padovan

W toku kariery i badań naukowych Padovan pracowała 6 lat na uniwersytecie w Sao Paulo. Podczas pracy ze studentami stworzyła autorski program ćwiczeń do prymarnych funkcji wegetatywnych (oddychania, ssania, żucia i połykania). Obok specyficznych ćwiczeń artykulacyjnych stworzyła i zintegrowała dodatkowe ćwiczenia do terapii innych zaburzeń mowy, terapii głosu oraz dyskalkulii. W ramach metody Padovan® powstała również specjalizacja terapii dysfagii pourazowej, a w Brazylii metoda Padovan jest z powodzeniem wykorzystywana na szpitalnych oddziałach neonatologicznych w terapii wcześniaków.

Prace nad rozwojem metody kontynuuje dr Sonia Padovan Catenne, która wzbogaciła metodę o najnowsze odkrycia z dziedziny neurologii. Metoda Padovan® jest praktykowana na całym świecie. Wyrosła na gruncie terapii logopedycznej, zawiera w sobie całościowe widzenie ciała i jest postrzegana jako metoda holistyczna, po którą obok logopedów coraz częściej sięgają fizjoterapeuci, ergoterapeuci, ale także psychologowie i osteopaci. Jest ona również zalecana przez lekarzy różnych dyscyplin. Obok wieloletnich sukcesów klinicznych pojawiły się opracowania naukowe poświęcone metodzie Padovan (Rodenacker, Ivdal 2007).

Terapia metodą Padovan

Terapia według metody Padovan przy zaburzeniach miofunkcjonalnych z reguły jest prowadzona dwa razy w tygodniu (Padovan 1994). W razie potrzeby niektóre ćwiczenia orofacjalne i z programu artykulacyjnego są wykonywane w domu samodzielnie przez pacjenta, ale tylko wówczas, gdy terapeuta ma pewność, że ćwiczenia zostaną przeprowadzone prawidłowo.

Rytmiczne ruchy zorientowane na wielokrotność powtórzeń procesów ontogenetycznych i filogenetycznych są postrzegane jako instrumenty w Metodzie Padovan®. Tym sposobem programujemy wydajność i ergonomiczność ruchową systemu stomatognatycznego i całego ciała. Uczenie się poprawnego ruchu jest procesem, który poprzez zmiany osiągnięte w polaczeniach synaptycznych w korze mózgowej jest zapisywany w pamięci ruchu. Pamięć ta wyraża się w coraz lepszej organizacji ruchu ciała w przestrzeni. Wszelka celowość terapii jest oparta na możliwości korzystania z neuroplastyczności kory mózgowej, i to jest największym dobrem, które dała nam natura.

Ćwiczeniom towarzyszą wypowiadane przez terap...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy