Dołącz do czytelników
Brak wyników

DZIEŃ DOBRY CZY BONJOUR?

Artykuły z czasopisma | 16 lipca 2015 | NR 8
0 47

Organizacja terapii logopedycznej we Francji

Opis tej sytuacji we Francji należy zacząć od wyjaśnienia statusu logopedy. We Francji jest tylko 16 ośrodków, w których kształcą się logopedzi. Każdy fakultet należy do wydziału medycznego i liczba miejsc jest ograniczona, tzw. numerus clausus. Logopedzi nie pracują w instytucjach typu szkoła lub przedszkole. Większość logopedów pracuje w sektorze prywatnym. Każdy logopeda, który otwiera własny gabinet, musi spełnić szereg wymogów oraz dostaje specjalny numer. Wizyta w gabinecie logopedycznym jest refundowana, niezbędne jest ubezpieczenie oraz skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu. Zadaniem lekarza jest więc poinformowanie rodziców o potrzebie konsultacji ze specjalistą. W praktyce bardzo często rodzice otrzymują informacje, że dzieci, zwłaszcza chłopcy, zaczną mówić później, ponieważ są dwujęzyczne. Kolejnym problemem jest system ograniczania przez ministerstwo liczby logopedów (zawód reglamentowany), co sprawia, że wczesna interwencja, tzn. przed 3. rokiem życia, w ogóle nie istnieje.

POLECAMY

Przy szpitalach natomiast istnieją specjalne oddziały, w których ekipy wielodyscyplinarne zajmują się pomocą i diagnozą rodzin dwu- i wielojęzycznych. Są to serwisy na bardzo dobrym poziomie, które pracują nawet z dziećmi poniżej 3. roku życia. Serwisy mają do dyspozycji książki dla dzieci w językach całego świata. Dzięki temu możliwa jest obserwacja interakcji między dzieckiem a rodzicem podczas lektury w języku rodzica. Książki zawierające ilustracje często ułatwiają też komunikację między rodzicem i personelem, który nie zawsze ma do dyspozycji tłumaczy.

Niestety, nie wszyscy wiedzą o istnieniu takich ośrodków i rodzice, zwłaszcza tacy, których poziom opanowania języka jest niski, obawiają się braku możliwości wyjaśnienia problemów dotyczących rozwoju dziecka. Dodatkowo są często źle poinformowani przez najbliższe otoczenie, które utwierdza ich w przekonaniu, że kiedy dziecko pójdzie do przedszkola, to zacznie mówić – wszystko to powoduje odwlekanie w czasie wizyty specjalistycznej.

Komunikacja w rodzinie

W rodzinie dwujęzycznej są trzy możliwości komunikacji: mówimy w języku kraju, w którym jesteśmy, mówimy językiem z kraju, z którego pochodzimy, albo mieszamy dwa języki. Wybór sposobu komunikacji jest w znacznym stopniu związany z historią rodzinną i osobistą. Język ojczysty może zostać odrzucony ze względu na bardzo negatywne emocje, konflikty itp. Często rodzice nie zdają sobie sprawy z tego, jak ważną rolę odgrywają w rozwoju mowy dziecka (Hélot, 2007).

Dzięki badaniu dwujęzyczności polsko-francuskiej we Francji mamy możliwość analizy zachowań lingwistycznych rodziców i opiekunów.

Statystycznie można podzielić rodziców na dwie kategorie. Pierwsza kategoria – to ludzie wykształceni, którzy piastują stanowiska odpowiadające ich wykształceniu. Oni znają dobrze francuski. Dla tych rodziców przekazywanie kultury, języka jest rzeczą oczywistą, ale nie są pewni, czy proces nauki języka polskiego nie utrudni albo nie opóźni nauki języka francuskiego.

Starają się robić to jak najlepiej, ale podkreślają brak pomocy i brak konkretnych informacji na temat rozwoju dziecka z dwujęzycznością polsko-francuską.

Druga kategoria rodziców – to osoby, którzy przyjechały na tzw. zarobek. W tej grupie rodzice nie przekazują języka w sposób świadomy, ale raczej jako wybór konieczny, ponieważ mają świadomość, że ich poziom kompetencji językowych w języku francuskim jest niski. Jednak osoby te mają nadzieję, że dziecko szybko opanuje język francuski. W związku z tym nie mają zwyczaju poprawiania dziecka w języku polskim i nie poszerzają słownictwa w tym języku. Często matki w momencie badania uświadamiają sobie, że nie nauczyły dziecka mówić w swoim języku.

Oczywiście, w wyżej wymienionych grupach są odstępstwa od tej reguły, tzn. rodzice znają świetnie język kraju pobytu i mówią w nim do dziecka, są także osoby, które mimo wykształcenia czują potrzebę, żeby dziecko mówiło do nich w ich języku.

Dla wszystkich rodziców ważne jest, aby otrzymywać informacje z pewnego źródła. Niestety, obecnie nie ma takich informacji w języku polskim i francuskim. Z obserwacji poczynionych podczas badań wynika, że warto pokazywać rodzicom dokumenty dotyczące dwu- i wielojęzyczności, ponieważ rodzice nie wierzą, że mogą wychować dziecko dwujęzyczne, które nie będzie miało problemów w szkole.

Prestiż języka

Różne języki mają różny status w społeczeństwie. Dziecko może odczuwać wstyd z powodu niskiej wartości języka, w którym mówi (Hamers, Blanc, 1995). Dlatego szkoła powinna być miejscem, które waloryzuje kompetencje kulturowe i językowe dzieci z językami innymi niż francuski.

Nauczyciele odgrywają bardzo ważną rolę we wspieraniu dwujęzyczności. W praktyce wielu nauczycieli myśli, że skoro dziecko jest we Francji, to musi od razu porozumiewać się jak dziecko jednojęzyczne z tego kraju. Ministerstwo Edukacji we Francji wydaje broszury informacyjne dla nauczycieli i rodziców, dotyczące korzyści wynikających z wielojęzyczności. Brak szkoleń dotyczących tej tematyki, wielokulturowość dzieci i brak kontaktu z rodzicami powodują jednak, że zmęczeni nauczyciele nie mają sił na edukację, która akceptuje i wspiera dzieci dwu- i wielojęzyczne.

Jak wynika z obserwacji, prawie każdy rodzic dziecka z językiem polskim usłyszał pytanie: w jakim języku mówi pan(-...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy