Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

2 października 2017

NR 14 (Lipiec 2016)

Dyslalia – wyzwanie czy codzienność w pracy logopedy?

0 348

Obecnie zaburzenia artykulacji są coraz bardziej powszechnym zjawiskiem językowym. Bardzo często w gabinecie logopedy zjawia się mały pacjent, ponieważ mówi mało lub stosuje swój własny język, rozumiany tylko przez najbliższe otoczenie.

W wielu przypadkach dziecko, które trafiło do logopedy, mówi niewyraźnie, mowa jest zamazana, upraszczane są grupy spółgłoskowe, brak jest głosek dziąsłowych i (albo) głosek szeregu szumiącego oraz liczne są deformacje, problemy z dźwięcznością, brak stabilizacji wzorców słuchowych (niedokształcenie słuchu fonematycznego), a za tym idzie – brak prawidłowej kinestezji mowy.

Do logopedy przychodzą także osoby w wieku szkolnym z mową przyspieszoną (tachylalią) lub bełkotem, mową potoczną, niedbałą, z brakiem wyrazistości dźwięków, które mówią, prawie nie otwierając ust, wydobywają z siebie cichy i słaby głos, z brakiem prawidłowej melodii mowy, prozodii; osoby nieśmiałe, małomówne. Przychodzą też nieco starsi pacjenci, którzy uświadamiają sobie występujące zaburzenia artykulacji, np. paralalię – realizację głoski [r] w postaci [j] lub [l] (wada odbierana przez otoczenie drogą słuchową), międzyzębową realizację głosek, lateralność – najbardziej dostrzegalne wady na poziomie wizualnym.

Co jest najważniejsze w pracy logopedy?

Logopeda powinien mieć wiedzę na temat przyczyn powstawania zaburzeń artykulacji (będąc zaznajomionym z przyczynami, które najczęściej prowadzą do wystąpienia dyslalii, oraz tymi przyczynami, które wydają się mniej uświadomione) i umieć tę wiedzę zastosować w praktyce terapeutycznej, a także powinien umieć poinformować np. rodzica (opiekuna) dziecka o mechanizmie powstania konkretnej wady, odwołując się do nauki czy do np. ortodoncji czy rentgenogramów, labiogramów.

Podstawę w pracy logopedy stanowi fonetyka i do fonetyki się odwołujemy. Należy pamiętać, że to funkcje prelingwalne oraz stymulacja rozwoju mowy przez najbliższe otoczenie dziecka bądź jej brak wpływają na powstawanie zaburzeń artykulacji oraz okres rozwoju płodowego. Danuta Pluta-Wojciechowska wymienia biologiczne czynności związane z zespołem orofacjalnym, a dotyczące „(…) w szczególności oddychania i przyjmowania pokarmów oraz picia. To czynności prymarne, pierwotne w stosunku do mowy rozumianej jako czynność sekundarna, czyli wtórna do czynności pierwotnych”.

Czynniki środowiskowe, w jakich żyje dziecko, oraz sposób jego pielęgnacji mają decydujące znaczenie dla wykorzystania możliwości rozwoju mowy dziecka, ale o ich poziomie zadecydował rozwój w okresie płodowym – podkreśla Elżbieta Stecko.

To osoby dorosłe stanowią tło, pierwowzór wymowy dla ich dziecka. Przydatne byłoby objęcie terapią także rodzica z zaburzeniami artykulacji, a przynajmniej uświadomienie mu, jak ważną rolę odgrywa w procesie wprowadzania dziecka w świat dźwięków mowy.

Logopeda niewątpliwie jest specjalistą – ponieważ praca nad artykulacją wymaga wiedzy z zakresu fonetyki, fonologii, a także medycyny, np. audiologii, ortodoncji oraz pedagogiki i psychologii. Logopedia jest dziedziną interdyscyplinarną.

Kolejność wprowadzania ćwiczeń logopedycznych

Istotna jest kolejność etapów pracy w terapii logopedycznej, ponieważ każdy krok stanowi fundament dla następnego: ćwiczenia słuchowe, ćwiczenia aparatu orofacjalnego, ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia przygotowujące aparat mowy do wywołania danej głoski (szeregu), etap wywołania głoski, etap opanowania jej w sylabie, wprowadzenia do wy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy