Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

24 września 2018

NR 27 (Wrzesień 2018)

Dysfonia spastyczna
Jak pracować z pacjentem anglojęzycznym

0 48

Dysfonia spastyczna należy do zaburzeń głosu, których podłoże ma charakter psychogenny, czynnościowy, neurologiczny lub może wynikać ze sprzężenia wymienionych czynników.  W terapii logopedycznej pomocne są ćwiczenia obniżające napięcie mięśni biorących udział w fonacji. Natomiast pewnego rodzaju trudnością może być dobór materiału lingwistycznego, gdy terapia prowadzona jest w języku obcym, np. angielskim.

Warunki prawidłowego powstawania głosu

Do podstawowych warunków prawidłowego tworzenia głosu należą: sposób oddychania, w którym aktywna jest przepona, miękkie nastawienie głosowe, odpowiednie wykorzystanie przestrzeni rezonacyjnych oraz właściwe napięcie mięśni narządów mowy.

Sposób oddychania, w którym aktywne są przepona oraz pozostałe mięśnie tłoczni brzusznej, a fazie wdechu towarzyszy rozchylenie jedenastego i dwunastego żebra pozwalające na powiększenie objętości klatki piersiowej, nosi w literaturze różne nazwy. Określane jest jako: przeponowo-żebrowe, żebrowo-brzuszne czy żebrowo-przeponowo-brzuszne (Legieć-Matosiuk, Chaciński 1994, Ordyk-Czyżewska 2005, Tarasiewicz 2006). Pozwala ono na wytworzenie odpowiedniego dla prawidłowego tworzenia głosu ciśnienia przechodzącego przez krtań powietrza (Walencik-Topiłko 2016).

Drugim elementem, na jaki zwraca się uwagę, mówiąc o prawidłowej fonacji, jest aktywność fałdów głosowych i wynikający z niej sposób tworzenia głosu. Jeżeli głos tworzony jest w sposób prawidłowy – fizjologiczny, najpierw towarzyszy mu drganie fałdów głosowych, następnie obserwuje się przechodzenie przez krtań wydychanego powietrza oraz skoordynowane z nim domykanie i rozwieranie fałdów głosowych. Wspomniana koordynacja oddechowo-fonacyjna pozwala na wytworzenie głosu w taki sposób, w którym do zwarcia dochodzi przede wszystkim na brzegach fałdów głosowych. Tego rodzaju tworzenie głosu określa się mianem nastawienia miękkiego (Walencik-Topiłko 2009). Mechanizm, w którym najpierw dochodzi do zaciśnięcia fałów głosowych, a następnie, przy wzmożonym tonusie, następuje faza wydechu, to nastawienie twarde. Właśnie tego rodzaju fonacja bywa zaburzeniem charakterystycznym dla dysfonii spastycznej. Trzecim rodzajem nastawienia głosowego jest tak zwane nastawienie chuchające, w przypadku którego najpierw obserwuje się fazę wydechową, a następnie fałdy głosowe zwierają się, pokonując opór powietrza (por. Szkiełkowska 2011).

Do zjawisk warunkujących prawidłową fonację należy umiejętność wykorzystania przestrzeni rezonacyjnych z właściwym wyrównaniem aktywności rezonatorów górnych (przestrzeń nadgłośniowa, gardło, jama ustna oraz nosowa, zatoki) z dolnymi (przestrzeń podgłośniowa, tchawica, oskrzela i klatka piersiowa) lub tworzenie głosu z przewagą rezonatorów górnych (Binkuńska 2012).

Jeżeli głos tworzony jest w sposób prawidłowy – fizjologiczny, najpierw towarzyszy mu drganie fałdów głosowych, następnie obserwuje się przechodzenie przez krtań wydychanego powietrza 
oraz skoordynowane z nim domykanie i rozwieranie fałdów głosowych.

Właściwa dystrybucja napięcia mięśniowego pozwala na wykonywanie swobodnych, płynnych, celowych ruchów fonacyjnych (por. Kazanecka 2011). Nie towarzyszy jej ból, jaki może pojawić się przy podwyższonym napięciu mięśni – w tym także spastyczności. Obniżony tonus może być z kolei przyczyną takich zaburzeń głosu jak nastawienie chuchające. Prawidłowe napięcie mięśniowe zapewnia zatem możliwość koordynacji ruchów oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych.

Dysfonia spastyczna – przyczyny

Bezpośrenią przyczyną dysfonii spastycznej jest wystąpienie podwyższonego napięcia mięśniowego okolic biorących udział w tworzeniu głosu – krtani, szyi, barków. Do objawów zaburzeń fonacji należy chrypka, głos ma charakter szorstki, ściśnięty – tworzony jest z trudem, przy zwężeniu okolic gardła; w czasie mówienia mogą pojawić się nagłe zmiany wysokości lub barwy głosu. Na starcie mowy, szczególnie w wyrazach rozpoczynających...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy