Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

4 października 2017

NR 15 (Wrzesień 2016)

Don kichoci poprawnej wymowy w polskich szkołach

0 106

Logopedzi zajmują się diagnozowaniem stanu rozwoju mowy oraz terapią zaburzeń komunikacji człowieka na różnych etapach rozwoju. W praktyce szkolnej działania logopedy skupiają się głównie na pracy korekcyjnej. Mimo wzrostu świadomości społeczeństwa i działań profilaktycznych liczba uczniów z wadami wymowy wcale nie maleje. Logopeda musi tak organizować swoją pracę, aby zapewnić pomoc dzieciom z różnymi zaburzeniami mowy. Mało zostaje czasu na propagowanie kultury żywego słowa, a przecież ta działalność jest niejako wpisana w zakres naszych obowiązków.

Tolerowanie błędów wymowy

Jak na ironię, wzmożone wysiłki pedagogów i szkoły w zakresie dbałości o kulturę żywego słowa skutecznie torpedują media, w których dziedzina ta zdaje się wyraźnie tracić na znaczeniu. Nagminnie spotykamy w nich przeróżne błędy wymowy, popełniane nie tylko przez dość przypadkowych uczestników programów interwencyjnych czy sond ulicznych, ale również przez dziennikarzy, aktorów, polityków. Co więcej: obserwuje się swoiste ich tolerowanie. Siła oddziaływania mediów sprawia, że błędy te, już niejako usankcjonowane, automatycznie trafiają do szerokiego grona odbiorców i słuchaczy. Szczególne „zasługi” w tej dziedzinie mają paradokumentalne seriale telewizyjne, cieszące się ogromną popularnością zwłaszcza wśród nastolatków.

Równie niepokojące, a jednocześnie ściśle powiązane ze wspomnianym zjawiskiem jest przenikanie nowych form językowych bez świadomości ludzi do języka codziennego i bardziej oficjalnego. Język jako twór żywy podlega nieustannym zmianom. Stanowią one nieuchronną konsekwencję zmian zachodzących w każdej z dziedzin życia. Język współczesnych nastolatków znacząco różni się od języka ich rodziców i dziadków. Dlatego tak ważne jest, aby dzieci i młodzież miały świadomość istnienia wzorca współczesnej polszczyzny.

Najważniejszy aspekt kultury języka dla logopedy

Naczelną składową kultury żywego słowa jest kultura języka, na którą składają się następujące elementy:

  • poprawność gramatyczna, regulowana stosowanymi w praktyce normami,
  • bogactwo w zakresie leksyki, frazeologii, stylistyki,
  • poprawność wymowy i wypowiadania się.

Zatrzymajmy się na dłużej przy tak bliskiej nam, logopedom, poprawności wymowy. Na zajęciach logopedycznych zajmujemy się głównie artykulacją. Brakuje czasu na pracę nad takimi cechami głosu jak: intonacja, barwa, tempo, doskonalenie dykcji.

A przecież wiemy, że głos to jedno z głównych narzędzi kreowania własnego wizerunku i wywierania wpływu na otoczenie. Ciągle rośnie zapotrzebowanie na wysokiej klasy umiejętności językowe, gdyż coraz częściej wymaga tego specyfika pracy zawodowej. Spróbujmy w taki sposób przybliżać dzieciom i młodzieży kulturę żywego słowa, aby zauważały jej użyteczny aspekt.

W przymierzu ze szkołą

Szukajmy sprzymierzeńców w najbliższym otoczeniu. Jako specjaliści możemy przeprowadzić szkolenia (warsztaty) dla rady pedagogicznej z emisji głosu. Koleżanki i koledzy na pewno chętnie skorzystają. Przy okazji nauczyciel wychowania fizycznego zostanie zobowiązany do ćwiczenia na swoich zajęciach prawidłowego oddychania („ramiona na uwięzi”, oddech przeponowo-żebrowy) oraz do korygowania nieprawidłowej postawy ciała (sylwetka wyprostowana, stabilna postawa). Nauczycielka muzyki zostanie poproszona o zwrócenie szczególnej uwagi na ćwiczenia fonacyjne, utrwalające miękkie nastawienie głosowe oraz umiejętność wykorzystania „średnicy głosu”. Wychowawców edukacji wczesnoszkolnej warto wyposażyć w zestaw tzw. ćwiczeń bezpiecznych, usprawniających narządy artykulacyjne, oraz propozycje zabaw logorytmicznych do przeprowadzania jako przerywnik w trakcie zajęć edukacyjnych. Nauczyciel przyrody opracuje z uczniami na lekcji wskazówki, jak należy dbać o higienę głosu. Najbardziej ścisłą współpracę logopedzi nawiążą zapewne z polonistami. To na nich spoczywa ciężar dbałości o każdy aspekt języka tak mówionego, jak i pisanego.

Dopiero tak skorelowane, ponadprzedmiotowe działania wszystkich pedagogów mają szanse przynieść wymierny efekt w postaci podniesienia świadomości kultury żywego słowa wśród uczniów. Całość można zrealizować jako np. roczny projekt w ramach priorytetu wychowawczego. Towarzyszyć mu powinny akcje aktywizując...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy