Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

16 października 2017

NR 20 (Lipiec 2017)

Znaczenie przetwarzania sensorycznego w diagnozie logopedycznej - studium przypadku dziecka z seplenieniem bocznym

0 142

Jaś uczęszczał do grupy przedszkolnej czterolatków. Był chłopcem wyróżniającym się spośród innych dzieci – znał różne ważne fakty z historii Polski, splatające się z życiem przodków z jego rodziny. Potrafił barwnie opowiadać. Chociaż mowa Jasia była na ogół zrozumiała, to nauczycielka grupy przedszkolnej od razu zwróciła moją uwagę na chłopca, bo w jej odczuciu mowa jej podopiecznego była nieprawidłowa.

Charakterystyka pacjenta

Punktem wyjścia diagnozy logopedycznej był dla mnie poziom ogólnego rozwoju sensomotorycznego dziecka. Niezwykle istotne okazały się informacje uzyskane z wywiadu, dotyczące okresu pierwszych trzech lat życia chłopca. Okazało się, że osiąganie przez Jasia rozwojowych kamieni milowych było nieznacznie przesunięte w czasie (średnio ok. 2–3 miesięcy). Jaś później zaczął unosić główkę, siadać oraz chodzić. Dziecko zostało przebadane pod względem neurologicznym, jednak lekarz nie zalecił zajęć fizjoterapeutycznych.

Chłopiec należy do grupy dzieci preferujących zabawy o charakterze statycznym – najchętniej bawi się przy stoliku lub w siedzi w jednym miejscu na dywanie.

W diagnozie logopedycznej uwzględniono ocenę przetwarzania sensorycznego w obrębie układu dotykowego i przedsionkowo-proprioceptywnego. Te systemy sensoryczne odgrywają kluczową rolę w rozwoju mowy i komunikacji słowno-językowej. Ocena przetwarzania sensorycznego w obrębie sfery orofacjalnej jest niezwykle ważna, ponieważ ściśle wiąże się z kształtowaniem kinestezji artykulacyjnej i praksji oralnych. Istotną rolę odgrywa także rozwój małej motoryki, który może przyspieszać rozwój artykulacji lub przeciwnie – opóźniać rozwój praksji oralnej (w przypadku nieprawidłowości w zakresie funkcji ręki).

Diagnoza

Ocena zgryzu, fizjologii, budowy i funkcjonowania aparatu artykulacyjnego: zgryz, uzębienie: mleczne uzębienie – bez oznak próchnicy, zgryz prawidłowy.

  • Budowa, fizjologia i ruchomość aparatu artykulacyjnego: prawidłowa budowa aparatu artykulacyjnego; obniżona ruchomość i słaba pionizacja języka; budowa i ruchomość wędzidełka podjęzykowego bez zastrzeżeń; niska sprawność mięśnia okrężnego warg, podczas artykulacji samogłosek słaba ruchliwość warg, praca podniebienia miękkiego – prawidłowa; połykanie typu niemowlęcego.
  • Napięcie mięśniowe: obniżona stabilizacja centralna, manifestująca się nieprawidłową pozycją siedzącą nieutrzymywaną stabilnie (zsuwanie się z krzesła połączone z zapadaniem się w oparcie); obniżone napięcie mięśniowe i wynikająca z tego słaba stabilizacja żuchwy; widoczna pewna niezgrabność ruchowa i słabsza koordynacja ruchowa (na podstawie obserwacji w grupie przedszkolnej).
  • Praksja oralna i kinestezja artykulacyjna: obie funkcje zaburzone.
  • Tor oddechowy i umiejętność aspirowania powietrza: podczas oceny czynności fizjologicznych aparatu artykulacyjnego tor oddychania prawidłowy (przez nos), umiejętność aspirowania powietrza, prawidłowa barwa głosu i tempo mówienia.
  • Rodzaj diety: wybiórcza, tj. preferowanie potraw o jednorodnej konsystencji, niewymagających dłuższego przeżuwania (dłuższe gryzienie wywołuje męczliwość u dziecka); zaobserwowano (w niewielkim stopniu) nadwrażliwość dotykową w okolicy oralnej; ograniczony repertuar doświadczeń w jamie ustnej – jest podłożem nieprawidłowej percepcji ułożenia aparatu artykulacyjnego.

Ocena umiejętności językowo-komunikacyjnych (kompetencji językowych)

Chłopiec komunikował się werbalnie za pomocą zdań złożonych, stosował poprawne formy gramatyczne. Rozumiał i wykonywał polecenia proste i złożone.

Zauważał związki przyczynowo-skutkowe w czteroelementowej historyjce obrazkowej. Samodzielnie potrafił opowiedzieć treść pojedynczych obrazków. Poproszony, był w stanie skonstruować krótką wypowiedź na podstawie obrazków ułożonych w chronologicznej kolejności.

Informacje dodatkowe: potrafił zobrazować (ułożeniem przedmiotów) stosunki przestrzenne wyrażone przyimkami: do, w, na, za; lateralizacja skrzyżowana – prawe oko, lewa ręka, prawa noga.

Wnioski końcowe – obniżone napięcie mięśniowe w obrębie mięśnia okrężnego warg i mięśni języka; związek z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego w obrębie układu dotykowego o charakterze nadreaktywności.

Rozpoznanie – seplenienie boczne obustronne, nadwrażliwość dotykowa w okolicy oralnej (niewielkiego stopnia), obniżone napięcie mięśniowe.

Badanie przeprowadzono z zastosowaniem testu artykulacji na podstawie kwestionariusza Genowefy Demel (tablice z Minimum logopedycznego nauczyciela przedszkola). Stwierdzono: substytucję głosek szeregu szumiącego głoskami syczącymi, co jest zjawiskiem normatywnym dla dziecka w tym wieku, ale głoski szeregu syczacego ([s], [z], [c], [dz]) były realizowane nieprawidłowo w postaci seplenienia bocznego obustronnego. Głoski szeregu ciszącego ([ś], [ź], [ć], [dź]) realizowane w sposób prawidłowy. Głoska [l] wymawiana nieprawidłowo – zamiast zwarcia czubka języka z wałkiem dziąsłowym dochodziło do wysunięcia języka poza jamę ustną i zwarcia tzw. apeksu (czubka języka) z górną wargą. W związku z taką realizacją każdorazowo podczas wymowy głoski [l] dochodziło do niepotrzebnego, doprzedniego ruchu w stawie skroniowo-żuchwowym.

Głoska [r] również była realizowana nieprawidłowo ze względu na substytucję wadliwie wymawianą głoską [l].

W teście słuchu fonematycznego (zaczerpniętym z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy