Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

6 marca 2018

NR 12 (Marzec 2016)

Trudności w nauce i zachowaniu w ujęciu teorii SI

0 34

Integracja sensoryczna jest złożonym procesem zachodzącym   w ośrodkowym układzie nerwowym człowieka. Polega na ciągłym rejestrowaniu, interpretowaniu i przetwarzaniu informacji zmysłowych. Wiele trudności w nauce i zachowaniu dziecka można interpretować jako zaburzenia integracji sensorycznej, czyli brak efektywnego odbioru i organizacji informacji sensorycznej oraz nieprawidłowe reakcje na nie  (emocjonalne lub ruchowe). Zaburzenia te to złożona dysfunkcja układu nerwowego, która utrudnia rozwój dzieci i dorosłych. 

 

Pochodzenie terminu integracja sensoryczna 

Pojęcie integracji sensorycznej zawiera w sobie kilka aspektów. Termin ten używany jest do opisywania procesów neurologicznych zachodzących w układzie nerwowym, ale również jako nazwa teorii naukowej oraz metody diagnozy i terapii. Metoda integracji sensorycznej (SI) powstała w późnych latach 60. XX w. w USA. Jej autorką jest dr Anna Jean Ayers (1920–1988), która jako naukowiec spędziła ponad 40 lat, tworząc hipotezy i rozwijając wiedzę na temat integracji sensorycznej. Głównie interesowała się tym, w jaki sposób procesy SI oraz zaburzenia planowania ruchu wpływają na codzienne życie. Zaobserwowała m.in., iż występowanie niektórych problemów rozwojowych i szkolnych można wytłumaczyć właśnie deficytami (zaburzeniami) SI. Równocześnie podkreślała, że terapia nie zastąpi rzeczywistej edukacji, lecz może poprawić zdolność uczenia się i sprawić, że stanie się ona łatwiejsza. Podwaliny założeń teoretycznych oraz praktyki integracji sensorycznej stanowią liczne badania z dziedziny neurofizjologii, neurologii, fizjologii oraz psychologii klinicznej dziecka.

Przetwarzanie bodźców sensorycznych (termin stosowany zamiennie z integracją sensoryczną) jest złożonym procesem zachodzącym w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN) każdego człowieka. Polega na ciągłym rejestrowaniu, interpretowaniu i przetwarzaniu informacji zmysłowych. Według Jean Ayers, „integracja zmysłowa to możliwość rejestrowania informacji ze świata zewnętrznego przez narządy zmysłów, ich przetwarzanie w ośrodkowym układzie nerwowym i wykorzystanie do celowego działania”. W integracji sensorycznej chodzi o to, aby pewna ilość wrażeń zmysłowych docierających do naszego ciała została w naszym ciele zintegrowana, tak aby mogła być użyta do powstania odpowiedniej reakcji (V. Maas).

Model czterech poziomów 

W książce z 1979 r. Sensory Integration and the Child J. Ayers opisała cztery poziomy procesów integracji sensorycznej zachodzących w trakcie rozwoju dziecka. Poziomy te są adekwatne do etapów rozwojowych, przy czym autorka nie podaje żadnych sztywnych granic czasowych, gdyż proces integracji jest płynny i liniowy. Model ten najczęściej przedstawia się za pomocą piramidy. Koncepcję tę można porównać do wykonanej przez dziecko konstrukcji z klocków. Na początku przesuwa ono klocki na jednym poziomie. Następnie odkrywa, w jaki sposób można dodać do niego drugi poziom. Kolejno dodaje trzeci i czwarty. Przetwarzanie sensoryczne kształtuje się w ten sam sposób. Każdy poziom wspiera się na klockach, które zostały ustawione wcześniej. Tak jak najwyższy klocek w piramidzie potrzebuje podparcia, tak samo gotowość do posługiwania się przez dziecko złożonymi umiejętnościami opiera się na fundamencie systemu dotykowego, przedsionkowego i prioproceptywnego. Zanim dziecko osiągnie gotowość szkolną, wszystkie „klocki” rozwoju złożonych umiejętności muszą być na swoim miejscu:

  • umiejętna modulacja wrażeń dotykowych odczuwanych przez skórę oraz rozróżnianie właściwości fizycznych przedmiotów za pomocą dotyku (system dotykowy),
  • umiejętne przystosowanie ciała do zmian w oddziaływaniu siły grawitacji oraz dobrego tolerowania przemieszczania się w przestrzeni (system przedsionkowy),
  • uświadamianie sobie własnych części ciała (system prioproceptywny),
  • umiejętne wykorzystywanie obu stron ciała w zgrany sposób (koordynacja obustronna),
  • umiejętne nawiązywanie interakcji z otoczeniem; plan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy