Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

19 listopada 2021

NR 46 (Listopad 2021)

Terapia miofunkcjonalna – studium przypadku chłopca w wieku 7 lat

0 15

Cele terapii miofunkcjonalnej są uniwersalne, ale jej plan trzeba dostosować do potrzeb pacjenta identyfikowanych na podstawie diagnozy indywidualnej. Niezwykle ważnym elementem terapii jest rediagnoza, dokonywana podczas każdorazowego spotkania z pacjentem.

Diagnoza miofunkcjonalna

Chłopiec został zgłoszony przez matkę celem diagnozy miofunkcjonalnej ze względu na brak postępów terapeutycznych w prowadzonej przez trzy poprzednie lata tradycyjnej terapii logopedycznej. Przed podjęciem prezentowanych poniżej działań uczestniczył w zajęciach logopedycznych w przedszkolu oraz zajęciach prowadzonych prywatnie przez logopedę, co niestety nie przyniosło oczekiwanych rezultatów.
Diagnoza miofunkcjonalna, której elementami były szczegółowy wywiad oraz badania przedmiotowe, została wykonana w obecności rodzica. Diagnoza przedmiotowa obejmowała orientacyjną ocenę postawy ciała i napięcia mięśniowego pacjenta, ocenę budowy i sprawności narządów artykulacji, ocenę przebiegu funkcji biologicznych w obrębie narządu żucia (spoczynkowych pozycji oralnych, oddychania spoczynkowego i dynamicznego, połykania śliny, płynów oraz pokarmów stałych, odgryzania, gryzienia i żucia) oraz badanie artykulacji. Jednym z elementów podlegających ocenie podczas diagnozy miofunkcjonalnej jest budowa wędzidełek jamy ustnej pacjenta. 
W wyniku przeprowadzonej diagnozy ustalono, że chłopiec prezentuje nieprawidłową pozycję spoczynkową warg, wynikającą z zaburzonej dystrybucji napięcia mięśniowego w okolicy ustno-twarzowej, skróconego wędzidełka wargi górnej oraz dysfunkcji oddychania, połykania i żucia. Wargi pacjenta prezentowały ograniczoną kompetencję podczas domknięcia, brak doszczelnienia, zaburzoną pieczęć ustną. W pozycji spoczynkowej pozostawały rozchylone, rozciągnięte horyzontalnie, przypominając uśmiech. Można było również zaobserwować asymetrię spoczynkową i czynnościową w obrębie warg. 
 

POLECAMY

Fot. 1. Patologiczna pozycja spoczynkowa warg pacjenta


Po wykonaniu diagnozy pacjent został skierowany do ortodonty i fizjoterapeuty stomatologicznego ze względu na nieprawidłowości zgryzowe, występujące u niego zaburzenia w funkcjonowaniu stawów skroniowo-żuchwowych (nieprawidłowy tor odwodzenia żuchwy, nawykowe wysuwanie żuchwy, diastemę prawdziwą). 
W celu oceny wędzidełka języka wykonano szereg prób diagnostycznych. W próbie unoszenia języka ku brodawce przysiecznej przy odwiedzionej żuchwie zaobserwowano ograniczenie odwiedzenia żuchwy, asymetrię masy języka oraz nieadekwatne napięcie masy języka.
 

Fot. 2. Próba unoszenia języka za górne siekacze przy odwiedzionej żuchwie


W próbie zakrywania czerwieni górnej wargi powierzchnią grzbietową języka przy odwiedzeniu żuchwy zaobserwowano brak odwiedzenia żuchwy, pełne pokrycie czerwieni górnej wargi powierzchnią brzuszną języka, zarysowanie struktury apexu oraz nieadekwatne do wykonywanej próby napięcie mięśni okolicy szpary ust.
 

Fot. 3. Próba zakrywania czerwieni wargi górnej powierzchnią grzbietową języka


W próbie ruchów lateralnych języka (sięgnięcia czubkiem języka do ostatniego zęba dolnego łuku zębowego przy odwiedzeniu żuchwy) zaobserwowano zmniejszenie odwiedzenia żuchwy, brak możliwości sięgnięcia czubkiem języka do ostatniego zęba dolnego łuku zębowego, kompensacyjny ruch żuchwy w prawą stronę podczas wykonania ruchu niezależnie od kierunku jego wykonywania oraz asymetrię warg.
 

Fot. 4. Próba ruchów lateralnych


W próbie protrakcji (wysunięcia) masy języka przy odwiedzeniu żuchwy zaobserwowano asymetrię masy języka, objawiającą się czynnościowym skróceniem masy języka po stronie prawej, podwinięcie czubka języka, a także falujące ruchy języka podczas wykonania próby. 
 

Fot. 5. Próba protrakcji masy języka


Kolejną wykonaną próbą diagnostyczną było uniesienie masy języka na szpatułce laryngologicznej. Zadaniem pacjenta było tłoczenie językiem ku przodowi podczas uniesienie języka. Chłopiec nie był w stanie zsynchronizować czynności. W próbie zaobserwowano anemizację tkanek po stronie brzusznej języka, kompensacyjne uniesienie dna jamy ustnej oraz ograniczoną kontrolę nad ruchami języka. 
 

Fot. 6. Próba unoszenia języka na szpatułce laryngologicznej


Następną wykonaną próbą było manualne uniesienie masy języka, podczas którego możliwe było wyłuskanie struktury wędzidełka języka. Próba uwidoczniła skrócenie wędzidełka języka oraz występowanie u pacjenta wędzidełka typu posteriori o złożonej, mięsistej, błyszczącej i nieelastycznej strukturze.
 

Fot. 7. Próba manualnego uniesienia masy języka


W toku badania pacjent został poproszony także o przyssanie masy języka do podniebienia twardego. Podczas wykonania próby zaobserwowano brak pełnego wklejenia masy języka pomiędzy zęby górnego łuku zębowego, zmniejszone odwiedzenie żuchwy, asymetrię wklejenia masy języka. 
 

Fot. 8. Próba wklejenia masy języka pomiędzy zęby górnego łuku zębowego


Z przeprowadzonych prób diagnostycznych wynikało także, że pacjent prezentuje:

  • bolesność mięśni żucia oraz mięśni nadgnykowych w ocenie palpacyjnej,
  • patologiczne oralne pozycje spoczynkowe warg, żuchwy i języka,
  • dysfunkcję połykania pod postacią połykania infantylnego, z tłoczeniem języka na zęby podczas aktu połknięcia,
  • dysfunkcję oddychania – oddychanie torem mieszanym w spoczynku, oddychanie typu piersiowego,
  • dysfunkcję żucia przebiegającego z otwartą szparą warg, ograniczeniem ruchów lateralnych języka, nieadekwatną wielkością kęsa pokarmowego, ucieczką pokarmu podczas żucia, przewagą miażdżenia nad żuciem, odgryzaniem bocznym,
  • obniżoną sprawność mięśni orofacjalnych,
  • asymetrię czynnościową mięśni orofacjalnych,
  • brak pełnej kontroli i izolacji ruchów żuchwy od ruchów języka, ruchów warg od ruchów żuchwy,
  • brak zachowanej kontroli saliwacyjnej,
  • wadę wymowy pod postacią mowy bezdźwięcznej, zaburzonej realizacji głosek dentalizowanych, interdentalnej wymowy głosek dentalnych i głoski [l].

Pacjent został skierowany na kontrolę fizjoterapeutyczną ze względu na nieprawidłową pozycję głowy (protrakcję głowy) oraz zaburzenia postawy ciała. Chłopiec skierowany został także na kontrolę foniatryczną z uwagi na występującą bolesność struktur krtani i okolic kości gnykowej, powiększone migdałki podniebienne, nosowe zabarwienie głosu oraz występującą mowę bezdźwięczną. 
Ze względu na obserwowane zaburzenia w funkcjonowaniu stawów skroniowo-żuchwowych oraz wadę zgryzu pacjent skierowany został także do fizjoterapeuty stomatologicznego oraz ortodonty.

Terapia miofunkcjonalna

Rozpoczęto terapię miofunkcjonalną mającą na celu poprawę przebiegu funkcji biologicznych w obrębie narządu żucia oraz przygotowanie do zabiegu korekty skróconych wędzidełek jamy ustnej. Przygotowanie do zabiegu obejmowało zarówno ćwiczenia czynne, jak i ćwiczenia bierne (masaże intraoralne). 
Terapię miofunkcjonalną prowadzono w wymiarze jednych zajęć w tygodniu (30 min). Ważna była również indywidualna, codzienna praca pacjenta pod okiem matki. Matka chłopca aktywnie uczestniczyła w zajęciach terapeutycznych, a następnie sumiennie wykonywała zalecane stymulacje i ćwiczenia.
Terapia miofunkcjonalna prowadzona była strefowo według modelu:

  • poprawa sprawności warg i policzków,
  • uzyskanie stabilizacji żuchwy w ruchu pionowym i lateralnym (we współpracy z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy