Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z...

1 kwietnia 2019

NR 30 (Marzec 2019)

Ryzyko aspiracji i niedożywienia u dorosłych z zaburzeniami połykania

0 117

Właściwa diagnostyka chorych z dysfagią, postępowanie neurologopedyczne, odpowiednie techniki karmienia lub sztucznego odżywienia (z leczeniem żywieniowym włącznie) zapobiegają niedożywieniu i zachłystowym zapaleniom płuc.

Niedożywienie w zaburzeniach połykania

U chorych dorosłych z zaburzeniami połykania zwykle występuje powolny, długotrwały brak substancji odżywczych, a więc niedożywienie typu marasmus. Typowym objawem jest proporcjonalny brak wszystkich składników odżywczych i wychudzenie. W początkowych stadiach tego typu niedożywienia wyniki badań laboratoryjnych pacjentów są często prawidłowe, a niedokrwistość i obniżenie białka w surowicy krwi pojawia się bardzo późno.
U pacjentów z dysfagią rzadziej występuje niedożywienie mieszane, a najrzadziej – białkowe ostre – typu kwashiorkor. Niedożywienie wynikające z braku substancji odżywczych i wpływu nowotworu na organizm – czyli zespół wyniszczenia nowotworowego – jest charakterystyczne dla chorych onkologicznych i ono także może wystąpić u pacjentów z dysfagią. Istotnym deficytem u chorych z niedożywieniem jest niedobór tiaminy – witaminy B1.
Często przyczyną niedoborów substancji odżywczych u niedożywionego chorego jest nie tylko dysfagia. Na zły stan odżywiania i niedożywienie u starszych pacjentów z dysfagią wpływają: wielochorobowość, starcze fizjologiczne zmiany zachodzące w organizmie, czynniki socjalne i ekonomiczne. Współistnienie chorób narządu żucia z częstymi chorobami układu nerwowego, ruchu i psychicznymi także ogranicza przyjmowanie pokarmów. Innymi czynnikami, które przyczyniają się do niedożywienia, są: przewlekła farmakoterapia, częste hospitalizacje, nieprawidłowa opieka, nieprawidłowe przyrządzanie i serwowanie posiłków przez opiekunów, zbyt małe porcje, niespełniające wymagań odżywczych.
Istotne jest, że niedożywienie u pacjentów z dysfagią nasila zwykle problemy z połykaniem, co oznacza powstanie mechanizmu błędnego koła. Postępujące niedobory pokarmowe mają skutki ogólnoustrojowe.
Na ocenę chorego i rozpoznanie niedożywienia składają się wywiad chorobowy i żywieniowy, badanie fizykalne, badania i obliczenia antropometryczne, badania laboratoryjne. Szeroko wykorzystywane są przesiewowe i pogłębione skale oceny ryzyka niedożywienia (NRS 2002, SGA, MNA, MUST).

Odżywianie chorych z zaburzeniami połykania

Wiedza na temat prawidłowego przygotowania pokarmów dla chorych z zaburzeniami połykania, a także ich karmienia lub pomocy przy podawaniu posiłków jest w dalszym ciągu niewystarczająca. Panuje stereotyp, że niezbędne jest podanie posiłków w formie zmiksowanej do picia. Zdecydowanie nie jest to prawda.
Do każdego pacjenta z zaburzeniami połykania należy podejść indywidualnie, a decyzja o sposobie odżywiania chorego powinna być poprzedzona wywiadem klinicznym, badaniem połykania i indywidualną oceną możliwości alimentacji chorego. Idealną sytuacją jest taka, w której każdy chory z dysfagią ma indywidualnie skonstruowany model karmienia i żywienia po konsultacji neurologopedy, dietetyka i lekarza zajmującego się żywieniem klinicznym.
 

Tab. 1. Wpływ niedożywienia na organizm człowieka na przykładnie niektórych narządów i układów
Układ/narząd./Sfera Skutki niedożywienia
Układ
Krążenia
  • zmniejszenie mas...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy