Dołącz do czytelników
Brak wyników

O badaniach i rehabilitacji głosu

Artykuły z czasopisma | 26 września 2017 | NR 10
336

Rozmowa z prof. UM, dr hab. Bożeną Wiskirską-Woźnicą – kierownikiem Katedry i Kliniki Foniatrii i Audiologii UM w Poznaniu.

Jest pani lekarzem, jest pani lekarzem foniatrą z długoletnim stażem, w 2008 r. objęła pani kierowanie kliniką po nestorach foniatrii polskiej, prof. Antonim Pruszewiczu i prof. Andrzeju

Obrębowskim. Pani zainteresowania naukowe (udokumentowane w pracy: Ocena elektrofizjologiczna i elektroakustyczna pseudogłośni u pacjentów po całkowitym usunięciu krtani z 1983 r.) wpisują się w główne kierunki badań naukowych kliniki, do których należy, m.in. kompleksowa rehabilitacja chorych po całkowitym usunięciu krtani. Czy tych chorych w klinice jest nadal wielu?

Mogę powiedzieć, że na szczęście jest ich coraz mniej, i to z kilku powodów. Po pierwsze, wzrosła świadomość potrzeby badania się, zwłaszcza u tzw. palaczy. Po drugie znacznie poprawiły się możliwości diagnostyczne wczesnego wykrywania zmian w krtani. Po trzecie, opracowano lepsze możliwości leczenia, oszczędzającego częściowo krtań. Tych zabiegów jest obecnie więcej w porównaniu do operacji całkowitego usunięcia krtani. Po czwarte, lepsze są metody monitorowania chorych po częściowych resekcjach krtani, co również zapobiega ewentualnej późniejszej całkowitej laryngektomii.

Jednym z kierunków naukowego działania naszej kliniki są badania nad możliwością uzyskania jeszcze lepszych wyników głosowych u chorych leczonych z powodu raka krtani. Badania opieramy na monitorowaniu diagnostycznym chorych, rehabilitowanych dzięki kompleksowej ocenie głosu oraz poszukiwaniu metod poprawy jakości głosu. Wpisują się w tę działalność naukową liczne prace doktorskie, dotyczące również rehabilitacji głosu po częściowych laryngektomiach. Bierzemy też udział we wczesnej diagnostyce przeciwnowotworowej fałdu głosowego, rozpoczynając działania z zastosowaniem nowoczesnych technik badania diagnostycznego (NBI, wideokymografia).

Słowo „rak”, zwłaszcza jeśli dotyczy obszaru głowy i szyi, nadal dla większości ludzi brzmi strasznie – jak wyrok, który skazuje człowieka bez krtani na wyobcowanie ze społeczeństwa z powodu braku komunikacji głośną mową. A tu cisza…

Czy wśród pacjentów zawodowo pracujących głosem, zgłaszających się do badania krtani, często zdarzają się przypadki wczesnych zmian nowotworowych?

Osoby obciążające nadmiernie głos z powodów zawodowych nie są w jakiś szczególny sposób bardziej narażone na nowotwory krtani. Rozpoznanie zmian nowotworowych w tej grupie zawodowej może być jednak wcześniejsze ze względu na częstszą konieczność badania krtani, które jest działaniem profilaktycznym, zapobiegającym chorobom zawodowym narządu głosu. Istnieje wprawdzie ryzyko zawodowe występowania raka krtani, ale występuje ono u osób mających długotrwały kontakt z czynnikami szkodliwymi, takimi jak smoły, oleje, benzen. Objawy raka krtani nie są charakterystyczne i w dużym stopniu zależą od lokalizacji guza. Na przykad chrypka, która jest najczęściej kojarzona z rakiem krtani, występuje głównie w rakach głośni (fałdów głosowych), natomiast w zmianach w okolicy nadgłośniowej są to nieznaczne zaburzenia połykania, uczucie zawadzania i dolegliwości bólowe gardła, często promieniujące do ucha. Żadnych z tych wydawałoby się niewielkich dolegliwości nie należy bagatelizować, zwłaszcza kiedy nie ustępują one przez okres 2-3 tygodni. Podobnie trzeba być ostrożnym z chrypką. Jeżeli utrzymuje się mimo leczenia, może budzić niepokój.

Na jakie wczesne objawy powinniśmy zwracać uwagę? Czy tylko nałogowi palacze mają się obawiać raka krtani? Czy prawdą jest, że analiza zachorowań na ten nowotwór wskazuje na wzrost jego występowania w młodszym wieku, tj. ok. 45. r.ż., zarówno u kobiet , jak i u mężczyzn? Czy uważa pani profesor, że ogólny, niewielki spadek zachorowalności w ostatnich latach może mieć związek z większą świadomością społeczeństwa i profilaktyką antyrakową?

Jeśli chodzi o wczesne objawy, przytoczę cytat z pracy A. Kruk-Zagajewskiej: „Rak fałdu głosowego objawia się wcześnie zaburzeniami głosu. Chorzy zgłaszają w początkowym okresie szybkie męczenie i osłabienie siły głosu, brak jego dźwięczności, chrząkanie i suchy kaszel. Chrypka nasila się, początkowo po wysiłkach głosowych lub też wypaleniu większej liczby papierosów. Może imitować przeziębienie, jednakże nie ustępuje po leczeniu. Objaw ten jest na ogół lekceważony zarówno przez chorego, jak i przez lekarza pierwszego kontaktu. Czasem jednak świadczy o zmianach nowotworowych” (A. Kruk-Zagajewska, Postępy w chirurgii głowy i szyi, Vol. 5, nr 1(9), 2006).

Nie od dziś wiadomo, że istnieje wysoka koincydencja palenia tytoniu i występowania raka krtani. Prawdą jest też częstsze występowanie raka krtani u osób młodszych. Na szczęście, zarówno zwiększająca się świadomość społeczeństwa, jak i profilaktyka antynowotworowa wpływają na wcześniejsze rozpoznawanie zmian przednowotworowych, co generalnie przyczynia się do spadku liczby zachorowań na nowotwory krtani.

Jakie metody badań głosu stosowane są w klinice prowadzonej przez panią profesor? Czy głos chorych po operacjach krtani jest również monitorowany w czasie?

Metodą diagnostyczną z wyboru w praktyce foniatrycznej jest badanie wideostroboskopowe krtani, w którym przy użyciu światła przerywanego (stroboskopowego) uwidaczniają się drobne drgania fonacyjne fałdów głosowych, niewidoczne w tradycyjnym wziernikowaniu krtani. Badanie to może również pokazywać odcinki fałdu głosowego pozbawione drgań, a więc te podejrzane o zmiany wczesnonowotworowe. Naciekanie błony śluzowej i głębszych warstw fałdu głosowego zaburza drgania bardzo wcześnie, jeszcze zanim staną się widoczne w rutynowym badaniu lusterkiem krtaniowym. Metoda wideostroboskopowa jest nieinwazyj...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy