Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

13 października 2017

NR 20 (Lipiec 2017)

Wpływ integracji sensorycznej na kształtowanie się mowy oraz powstawanie zaburzeń tego procesu

0 181

Pozornie wydaje się, że w procesie mowy i jej rozumienia biorą udział tylko trzy zmysły: dotyk, słuch i wzrok. Zdarza się jednak, że dziecko słyszy mowę i jej nie rozumie, widzi tekst, czyta go, ale nie potrafi powiedzieć, co przeczytało. W takich przypadkach możemy podejrzewać zaburzenia integracji sensorycznej. Dobór odpowiedniej terapii do zniwelowania tych nieprawidłowości zależy od właściwej diagnozy.

Proces mówienia a integracja sensoryczna

Mowa jest bardzo złożonym procesem, na który składają się dwa podstawowe systemy – nadawania i odbioru. Odbiór to nic innego jak rozumienie mowy, czyli tzw. mowa bierna. Rozumiemy bardzo zróżnicowane dźwięki i słowa w zależności od zastosowanego kodu, czyli języka. Nadawanie mowy (budowanie wypowiedzi) to mówienie, pisanie, miganie czy dotykanie – zależnie od zastosowanego języka. Jest to możliwe dzięki różnym zmysłom, które posiadamy.

Odbiór (rozumienie) mowy

  • kanał słuchowy,
  • kanał wzrokowy,
  • kanał dotykowy.

Kod (język mowy)

  • język mówiony,
  • język pisany, język migowy, język migany,
  • mowa dotykowa.

Nadawanie mowy

  • mówienie,
  • pisanie, miganie,
  • dotykanie.

Recepcja a percepcja

Należy się zastanowić, dzięki którym zmysłom jesteśmy w stanie nadawać i odbierać mowę1. Na pewno zależy to od kodu, czyli zastosowanego języka. Dla wielu ludzi pierwszym skojarzeniem są trzy zmysły: wzrok, słuch i dotyk. Przecież komunikaty werbalne słyszymy, pismo i miganie widzimy, a np. alfabet Lorma2 odbieramy dotykiem. Czy te zmysły wystarczą, aby odbierać mowę? Gdy człowiek funkcjonuje prawidłowo, nie wykazuje zaburzeń przetwarzania sensorycznego. Natomiast dla rozumienia mowy doznania płynące z tych zmysłów mają znaczenie podstawowe.

Zdarza się, że dziecko słyszy mowę i jej nie rozumie, widzi tekst, czyta go, ale nie potrafi powiedzieć, co przeczytało. Nie rozumie też bodźców płynących z receptorów dotykowych, ponieważ w jego odczuciu są zbyt silne lub zbyt słabe. Mówimy wtedy, że nastąpiła recepcja mowy, ale nie nastąpiła jej percepcja. Recepcja to odbiór niepowiązanych ze sobą bodźców zmysłowych. Percepcja zaś to odbiór powiązanych ze sobą (zintegrowanych) bodźców zmysłowych wraz z ich rozpoznaniem. Proces percepcji jest możliwy dzięki integracji sensorycznej oraz powiązaniu czy skojarzeniu odbieranych bodźców z doświadczeniem. W mowie tym doświadczeniem jest powiązanie znaków językowych z desygnatami. Przykładem może być opis pomarańczy na podstawie obrazka.

  • pomarańczowa – wzrok,
  • chropowata, śliska – dotyk,
  • soczysta – wzrok, dotyk,
  • kwaśno-słodka – smak,
  • pachnąca cytrusami – węch,
  • ciężka – propriocepcja, równowaga,
  • zimna albo ciepła – zmysł czucia skórnego.

Na obrazku przedstawiona jest pomarańcza. Potrafimy ją opisać, używając wielu określeń zmysłowych, tak jakby spostrzegalibyśmy ją ośmioma zmysłami. Dzieje się tak, ponieważ w przeszłości mieliśmy okazję dokładnie zapoznać się z pomarańczą. Dlatego tak ważne jest, aby dzieci z problemami w rozwoju intelektualnym czy z zaburzeniami motorycznymi poznawały otaczający świat, jeśli to możliwe, dzięki desygnatom (przedmiotom), a nie tylko rysunkom czy obrazkom.

Wpływ integracji sensorycznej na nadawanie mowy

A jaki wpływ ma integracja sensoryczna na nadawanie mowy i które zmysły biorą udział w tych czynnościach? Oczywistym jest, że są to zmysły związane z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy