Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

23 września 2017

NR 7 (Maj 2015)

Profilaktyka logopedyczna trzylatków w przedszkolu – szansa czy utrapienie

0 359

Jak pogodzić ciągły niedobór czasu przeznaczony na terapię logopedyczną w przedszkolu, dużą liczbę dzieci potrzebujących naszej pomocy, stosy zeszytów czekających na wpisanie ćwiczeń oraz działania w ramach profilaktyki z dziećmi 3-letnimi, które pozwoliłyby nie tylko mieć poczucie spełnionego obowiązku, ale przede wszystkim realnie pomóc tym dzieciom – przygotować je na potencjalną późniejszą z nami współpracę, rozbudzić ich świadomość artykulacyjną, usprawnić język i pozostałe artykulatory, wzbudzić zaciekawienie, a może nawet potrzebę (chęć!) zainteresowania rodziców kwestią jakości mowy swych pociech – oto pytanie nurtujące wielu logopedów.

Otóż właśnie brak poczucia dobrze (w 100%) spełnianego obowiązku, a może przede wszystkim „czystego sumienia logopedycznego”, a także realizująca się już teraz wizja krótszego pobytu dzieci w przedszkolu, czyli okresu szczególnie intensywnej pracy skierowanej na rozwój sprawności związanych z mową i komunikacją w ogóle, zmobilizowały mnie do opracowania własnego pomysłu rozwiązania tej kwestii. Mając na uwadze wspomniane czynniki oraz świadomość wagi stymulacji prawidłowego rozwoju mowy, zwłaszcza w grupach przedszkolnych maluchów, opracowałam profilaktyczny program logopedyczny dla dzieci 3-letnich pt. „Pompon w Krainie Głosek”. Proponuję w nim prowadzenie zajęć poprzez zabawy mające na celu doskonalenie umiejętności językowych dzieci z prawidłowym rozwojem mowy, ale także pomoc dzieciom z trudnościami w wymowie. Zatem, z myślą o tych pierwszych, program w swoim zamyśle ma pełnić funkcję rozwojową, profilaktyczną, z myślą o drugich – ma dodatkowo zawierać elementy korekcji. Proponowane w nim ćwiczenia, gry i wszelkiego rodzaju zabawy mają aktywizować procesy mowy, a dzięki możliwości zespołowego ich organizowania przyczyniać się do rozwoju społecznego dzieci biorących w nim udział.

Mając na uwadze, że mowa jest aktem ruchowym uwarunkowanym prawidłowym oddychaniem, wykorzystaniem głosu, sprawnością narządów artykulacyjnych oraz sprawnością w zakresie słuchu fonematycznego, gwarantującego odpowiednie brzmienie dźwięków mowy, program został skonstruowany tak, by oscylować przede wszystkim wokół kształtowania i usprawniania właśnie tych umiejętności.

Program „Pompon w krainie Głosek” przewiduje realizację z całą grupą dzieci. Mając na uwadze, że mowa jest aktem ruchowym uwarunkowanym prawidłowym oddychaniem, wykorzystaniem głosu, sprawnością narządów artykulacyjnych oraz sprawnością w zakresie słuchu fonematycznego, gwarantującego odpowiednie brzmienie dźwięków mowy, program został skonstruowany tak, by oscylować przede wszystkim wokół kształtowania i usprawniania właśnie tych umiejętności.

Kanwą każdych zajęć jest bajka logopedyczna, której istotą jest usprawnianie narządów mowy dzieci, uwrażliwianie na różnorodność świata dźwięków, ale również mobilizowanie do myślenia, kojarzenia oraz poprawnej werbalizacji. Ćwiczenia są wplatane w treść bajki, tak aby wszystkie one mogły wydawać się dzieciom na tyle ciekawe, intrygujące i atrakcyjne, by nie odczuły znudzenia i zmęczenia, mimo potrzeby sporej liczby ich powtórzeń. Dodatkowym urozmaiceniem są zabawy ruchowe (praktycznie niezbędne w pracy szczególnie z małymi dziećmi), zabawy paluszkowe, rymowanki i wyliczanki oraz wypowiadane wyrazy dźwiękonaśladowcze (sprawiające dużo radości i wywołujące  aktywność werbalną u maluchów!). W założeniu programu pomoc miały stanowić indywidualne lusterka, pozwalające dzieciom na kontrolę wzrokową oraz sprzyjające dokładnemu i precyzyjnemu wykonywaniu ćwiczeń. Jednakże w kolejnym roku realizacji programu zrezygnowałam z tego pomysłu z racji nadmiernego zaabsorbowania uwagi dzieci na obserwacji siebie w lusterku niż faktycznego zainteresowania zajęciami. Lusterka wykorzystuję jedynie indywidualnie w momencie trudności właściwego ułożenia narządów mowy w prawidłowej artykulacji konkretnych głosek, np. zazębowej głoski [s].

Zajęcia odbywają się regularnie raz w tygodniu, począwszy od marca aż do końca maja w obecności nauczycielek prowadzących grupę, tak aby miały one możliwość najpierw obserwacji moich logopedycznych poczynań, a następnie kontynuacji zapoczątkowanych przeze mnie działań. Ważną, a w zasadzie najważniejszą postacią całego cyklu zajęć jest tytułowy Pompon – uwielbiana przez dzieci pacynka, sprawiająca dużo radości, a zarazem wywołująca nieodpartą potrzebę dialogu z nim, nawet dzieci z natury nieśmiałych czy introwertycznych. To on właśnie rozumie dzieci, zaprasza je do zabawy, zachęca do słuchania bajki, do ruchowego szaleństwa, w końcu do wszelkich możliwych logopedycznych zadań. To w końcu on (nie ja!) rozmawia z dziećmi, żartuje, trudzi się wraz z nimi, ale też poprawia, kiedy trzeba i, co istotne, myli się, tak samo przecież jak dzieci. Ja sama czasem tylko pomagam Pomponowi. I to o niego dzieci nieustannie dopytują!

Trzymiesięczny cykl podzieliłam na następujące bloki tematyczne:

  • samogłoski,
  • głoska [l],
  • głoski syczące,
  • głoski szumiące,
  • głoski ciszące,
  • opozycje: szumiące ↔ syczące ↔ ciszące,
  • głoski [k] i [g],
  • opozycje: dźwięczne ↔ bezdźwięczne,
  • głoska [r] – ćwiczenia wstępne.

Każdorazowo po zrealizowanych zajęciach rodzice otrzymują tekst wykorzystanej bajki wraz z opisem ćwiczeń artykulacyjnych do kontynuowania z dzieckiem w domu. Dzięki temu rodzice mają okazję do włączenia się w proces wspomagania rozwoju mowy swoich dzieci poprzez wspólną zabawę, a także są świadomi realizowanych założeń programu. Taki rodzaj pedagogizacji rodziców oraz integracji działań na płaszczyźnie logopeda – rodzic jest, w mojej ocenie, naprawdę znakomitym zaczątkiem koordynacji późniejszych oddziaływań podczas potencjalnej przyszłej terapii logopedycznej. Ponadto rodzice nie mają poczucia zmarginalizowania oddziaływań logopedycznych w stosunku do ich dzieci – najmłodszych wychowanków przedszkola, co niejednokrotnie podkreślają. Pożegnalne zajęcia w całym cyklu, zatytułowane „Wakacje Motylka Emilka”, są jednocześnie zajęciami otwartymi dla rodziców, kiedy mają okazję bezpośredniego włączenia się w logopedyczne zabawy, obserwacji swoich pociech podczas zajęć, oraz poznania Pompona. Dla m...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy