Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

16 listopada 2022

NR 52 (Listopad 2022)

Normy wymawianiowe w diagnostyce opóźnionego rozwoju mowy

0 191

Jednym z elementów diagnozy logopedycznej jest ocena realizacji dźwięków mowy. Postępowanie badawcze koncentruje się w tym wypadku na kryterium objawowym. Często wiąże się ono z pierwszym kontaktem logopedy z pacjentem.

Pozornie badanie wymowy wydaje się dość proste, ponieważ związane jest z oceną audytywną, którą prowadzi logopeda, podczas gdy np. przy kryterium przyczynowym należy uwzględnić weryfikację pewnych aspektów mogących mieć duże znaczenie dla terapii logopedycznej, również przez innych specjalistów – psychologów, lekarzy itd. Jednak istnieje kilka zagadnień, które mogą okazać się problematyczne już na etapie oceny wymowy dziecka przez logopedę. Przede wszystkim postępowanie to wymaga przyjęcia – bądź szerzej – znajomości ram czasowych, w których powinny pojawić się w realizacji dziecka określone fonemy. Wymaga nie tylko wiedzy dotyczącej ukończenia procesu akwizycji określonych głosek w mowie dziecka, lecz także względnie sprawnego określenia wieku, w jakim pojawiają się kamienie milowe w rozwoju mowy oraz określenia perspektywy dotyczącej tego, w jakim mniej więcej czasie, przy braku opanowania pewnych umiejętności artykulacyjnych, niezbędna jest diagnoza przeprowadzana pod kątem opóźnienia w rozwoju mowy.

POLECAMY

System samogłoskowy i spółgłoskowy w ontogenezie mowy a opóźnienie w nabywaniu kompetencji fonologicznej

Pierwszym ważnym zadaniem diagnosty jest przyjęcie określonej periodyzacji rozwoju mowy – w tym wypadku dotyczącej nabywania w procesie ontogenezy mowy umiejętności artykulacyjnych. W literaturze przedmiotu sam pierwszy rok życia dziecka jest klasyfikowany przez różnych badaczy w zróżnicowany sposób, z jednoczesnym założeniem nieco odmiennych ram czasowych dotyczących pojawiania się kolejnych umiejętności. 

Jedną z propozycji jest periodyzacja mowy zaproponowana przez Roberta E. Starka. W okresie do 14. m.ż. wyróżnił on pięć odrębnych okresów: etap fonacji odruchowej, głużenia, zabaw głosowych, gaworzenia reduplikowanego oraz gaworzenia niereduplikowanego. 

Pierwszy z wymienionych okresów dotyczy początkowych sześciu tygodni życia. Jak wspomniano, został on nazwany okresem fonacji odruchowej. Robert E. Stark opisuje w ten sposób rzeczywistość, w której przyczyną fonowanych przez noworodka, a później niemowlę dźwięków jest zachowanie odruchowe. Niektórzy autorzy nazywają ten czas okresem płaczu bądź krzyku. Mimo że część z tych sygnałów wynika z naturalnych potrzeb, takich jak głód, ból itd., w okresie fonacji odruchowej trudno jest różnicować nadawane dźwięki i powiązać powstałe sygnały z ich przyczyną. W tym kontekście można zauważyć, iż pierwszym sygnałem, w którego przypadku diagnosta ma pewność zachowania noszącego znamiona celowego w wypadku komunikacji, nie jest sygnał dźwiękowy. Pierwszym tego rodzaju sygnałem pozwalającym na w miarę jednoznaczną ocenę samopoczucia niemowlęcia oraz na jasność wzg...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!

Przypisy