Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia z pomysłem

29 września 2017

NR 13 (Maj 2016)

Dysfagia w chorobach neurogennych

0 191

Zaburzenia połykania – dysfagia

Zdrowy człowiek połyka około 1000 razy dziennie – głównie w czasie posiłków, mniej podczas snu. Z reguły nie zastanawiamy się nad mechanizmami, które te czynności regulują. Czasem, kiedy się zakrztusimy, może przyjść nam do głowy myśl, że dzieje się coś złego. Dysfagia, czyli poważniejsze zaburzenia połykania, często towarzyszą chorobom neurologicznym.

W niektórych schorzeniach dysfagia rozwija się nagle i ma tendencje do ustępowania, w innych – narasta wraz z postępem choroby. W obu przypadkach zaburzenia połykania mogą pociągać za sobą konsekwencje groźne dla życia w postaci odwodnienia, niedożywienia, zachłystowego zapalenia płuc i prowadzić nawet do śmierci. U chorych ze zdiagnozowanymi chorobami neurologicznymi (udar mózgu, urazy mózgu, SM, choroba Parkinsona, pląsawica Huntingtona, dystonie, zespoły otępienne, SLA i inne) konieczne jest rozpoznanie dysfagii i natychmiastowe podjęcie działań w celu zapobieżenia fatalnym następstwom.

Proces połykania dzielimy na 4 etapy:

  • Faza ustna przygotowawcza – pokarm zostaje pobrany, rozdrobniony i wymieszany ze śliną. Tworzy się kęs pokarmowy (bolus). W tej fazie biorą udział wargi, policzki, mięśnie żwaczy i język.
  • Faza ustna właściwa – w której uformowany kęs pokarmu jest przesuwany w kierunku gardła. W tej fazie zaangażowane są język i policzki.
  • Faza gardłowa – bolus wywołuje odruch połykania, drażniąc podniebienie miękkie, grzbiet języka, powierzchnię nagłośni i tylnej ściany gardła. Następuje zamknięcie wejścia do krtani. Równoczesne dociśnięcie podniebienia miękkiego do tylnej ściany gardła uniemożliwia dostanie się pokarmu do nosa, a zarazem pozwala na wytworzenie podciśnienia w jamie gardłowej. Dodatkowo odpowiednia koordynacja połykania z oddechem – odruchowe wstrzymanie oddechu na czas połykania – zapobiega penetracji pokarmu do krtani i jego aspiracji. W chwili dostania się pokarmu do gardła uruchamiana jest w gardle fala perystaltyczna, której zadaniem jest przesunięcie kęsa do przełyku. Równocześnie następuje ruch krtani ku górze i rozluźnienie górnego zwieracza przełyku. W tej fazie są zaangażowane podniebienie miękkie, krtań, kość gnykowa.
  • Faza przełykowa – po otwarciu górnego zwieracza przełyku pokarm jest przesuwany wzdłuż przełyku do żołądka dzięki fali perystaltycznej ścian przełyku i sile ciężkości.

Dwie pierwsze fazy podlegają naszej świadomej kontroli. Fazy 3 i 4 mają charakter odruchowy, niezależny od naszej woli.

Przyczyny i skutki zaburzeń

Trudności z połykaniem w przebiegu dysfagii neurogennej dotyczą najczęściej fazy ustnej oraz gardłowej. Osłabienie mięśni warg, policzków, mięśni żwaczy, języka, podniebienia miękkiego i gardła powodują problemy z zebraniem pokarmu z łyżki, wyciekaniem płynów, trudności z utworzeniem kęsa, rozdrobnieniem pokarmu, trudności z jego przesunięciem, niedostateczną ochroną dróg oddechowych przed penetracją pokarmu oraz z niedostatecznym otwarciem górnego zwieracza przełyku. Dla chorego oznacza to: trudności z żuciem, wyciekanie pokarmu z ust, wydostawanie się pokarmu przez nos podczas jedzenia oraz zaleganie resz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy