Dołącz do czytelników
Brak wyników

Książki i Wydarzenia

21 marca 2018

NR 24 (Marzec 2018)

Diagnoza i terapia psychologiczna dziecka z Opóźnionym Rozwojem Mowy

0 172

Problemy związane z diagnozą i terapią opóźnionego rozwoju mowy (ORM) u dziecka dotyczą nie tylko spraw ściśle związanych z logopedią, ale również wielu aspektów psychologicznych. Każdy przypadek może mieć inne przyczyny, a więc wymaga szczegółowej diagnozy. W artykule omówiono uwarunkowania diagnozy psychologicznej oraz rozmaite metody stosowane podczas diagnozy i w trakcie terapii psychologicznej dziecka z ORM.

Specyfika ORM z punktu widzenia psychologa

Opóźniony rozwój mowy jest dla psychologa pojęciem złożonym. Różnorodność objawów oraz patomechanizmów, jaka występuje przy powyższym zaburzeniu, przysparza wielu trudności diagnostycznych. Rodzice – którzy niepokoją się, że ich dziecko nie chce mówić, rozmawiać z rówieśnikami lub że zniekształca wyrazy czy nie mówi wcale – odwiedzają gabinet logopedy bądź psychologa. Mimo że wybór specjalisty najczęściej pada na logopedę, często niezbędna okazuje się diagnoza psychologiczna. 
Z uwagi na liczne objawy oraz genezę powstania opóźnienia rozwoju mowy (ORM) psycholog musi przeprowadzić szczegółową anamnezę związaną z rozwojem dziecka, poczynając od jego poczęcia. Szczegółowość diagnozy psychologicznej będzie zależała w dużej mierze od tego, czy logopeda dokonał już wstępnego rozeznania. 

Uwarunkowania diagnozy psychologicznej

Jeśli dziecko zostało skierowane do psychologa przez logopedę i wykazuje charakterystyczne objawy dla prostego opóźnionego rozwoju mowy (PORM), to diagnoza psychologiczna będzie się koncentrować głównie na sferze emocjonalnej, społecznej i środowiskowej. Jednakże, gdy zaistnieją wątpliwości co do rozwoju dziecka i jego funkcjonowania, wówczas konieczne będzie dodatkowe zbadanie sfery poznawczej. Podobne kroki psycholog będzie musiał poczynić w przypadku przypuszczenia, że ma do czynienia z samoistnym opóźnionym rozwojem mowy (SORM). 
W przypadku jednak, kiedy specjalista wysuwa podejrzenie niesamoistnego opóźnionego rozwoju mowy (NORM), sytuacja znacząco się komplikuje. Psycholog musi dokonać dokładnej oceny rozwoju poznawczego, emocjonalnego i społecznego dziecka. Należy również wykonać rozpoznanie różnicowe dotyczące wielu chorób i zaburzeń, w tym autyzmu, niepełnosprawności intelektualnej czy poważnych wad OUN. 

Z uwagi na złożoność opóźnień rozwoju mowy proces diagnozy psychologicznej może okazać się dłuższy i bardziej skomplikowany. W zależności od zgłoszonego problemu oraz prezentowanych objawów psycholog dokonuje diagnozy: 

  • środowiska, w którym dziecko żyje: postaw wychowawczych rodziców, wpływu rodzeństwa, opiekunów i nauczycieli,
  • predyspozycji intelektualnych: ilorazu inteligencji, funkcji percepcyjno-motorycznych, koncentracji uwagi,
  • sfery emocjonalno-społecznej: siły reakcji emocjonalnych i behawioralnych oraz ich wpływu na funkcjonowanie społeczne. 

Analiza środowiska życia dziecka 

Zadaniem psychologa jest ocena, czy dziecko otrzymuje odpowiednie wzorce, aby mowa mogła się rozwijać. Czy dziecko nie jest zaniedbane emocjonalnie i poznawczo, czy rodzic poświęca dziecku czas i czy stara się je rozwijać poznawczo, zapewniając dopływ różnorodnych bodźców odpowiednich dla wieku. Psycholog musi dowiedzieć się również, jaka jest relacja między rodzicami, rodzeństwem, czy dziecko wychowuje się w środowisku wielojęzycznym. Nie bez znaczenia jest również odpowiednia motywacja, a więc stosowanie różnorodnych wzmocnień pozytywnych. Psycholog diagnozuje, czy rodzice prezentują właściwe postawy wychowawcze, jakie błędy popełniają i jaka jest siła więzi między nimi a dzieckiem. Często dowiaduje się, jaka jest hierarchia osób ważnych w życiu dziecka, a także jaki jest stopień zaspokojenia jego potrzeb życia rodzinnego. 
Jedną z częstych przyczyn prostego opóźnienia rozwoju mowy są błędy wychowawcze rodziców i środowiska, w którym dziecko żyje. Dziecko, mając trudności w wymawianiu określonych głosek, może być karcone i demotywowane. W takich sytuacjach nawet u małych dzieci może pojawić się lęk przed mówieniem i oceną. Niewłaściwe postawy dorosłych mogą przyczynić się nawet do poważnych problemów emocjonalnych dziecka, utrudniając mu mówienie. Dlatego współpraca na linii psycholog-logopeda jest tak ważna.

Diagnoza predyspozycji intelektualnych

Rozwój poznawczy ściśle wiąże się z mową dziecka. Sprawność procesów umysłowych – takich jak zapamiętywanie, uczenie się przez naśladownictwo, percepcja słuchowa, koncentracja czy umiejętność wiązania prostych faktów...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy