Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki logopedy

17 listopada 2022

NR 52 (Listopad 2022)

Zaburzenia czynności prymarnych, fizjologicznych w obrębie narządu mowy a wady artykulacyjne

0 276

Od urodzenia dziecko ćwiczy narządy mowy podczas ssania, gryzienia, połykania, żucia i oddychania. Czynności te są wykonywane codziennie, często i regularnie. Czy realizowane nieprawidłowo wpływają na kształtowanie się artykulacji dziecka? W jaki sposób?

Wokreśleniu rodzajów zaburzeń czynności fizjologicznych w obrębie narządu mowy, a w szczególności zaburzeń połykania i oddychania, konieczne jest sięgnięcie do wiedzy z dziedziny ortodoncji, neurologii, laryngologii, a także logopedii, w takim zakresie, w jakim bada ona czynności prymarne (pierwotne). Przyjmujemy za Danutą Plutą-Wojciechowską, że czynności prymarne to biologiczne czynności związane z zespołem orofacjalnym (inaczej: kompleksem ustno-twarzowym), które dotyczą w szczególności oddychania i przyjmowania pokarmów (czyli ssania, żucia, połykania) oraz picia[1]. Czynności te są fizjologicznymi czynnościami prymarnymi, czyli pierwotnymi, w odróżnieniu od mowy (i artykulacji), w stosunku do których staje się ona czynnością wtórną, sekundarną. Upraszczając, te same narządy służą nam do jedzenia i do mówienia. Tym samym – im lepiej dziecko realizuje czynności prymarne, tym łatwiej i sprawniej przyjdzie mu zrealizować prawidłowe ruchy artykulacyjne w przyszłości.

POLECAMY

Choć brzmi to w sposób skomplikowany, natura dobrze przygotowuje dziecko do zrealizowania planu rozwojowego (ale uwaga: w rzeczywistości jest on skomplikowany, podobnie jak czynności chociażby ssania czy koordynowania go z połykaniem i oddychaniem). Zadaniem rodziców i specjalistów jest czuwanie nad prawidłowym przebiegiem doskonalenia czynności prymarnych dziecka, bez przyspieszania go, za to z baczną uwagą na ewentualnie pojawiające się trudności dziecka. Aby je zauważyć, dobrze jest mieć wiedzę na temat prawidłowego wzorca oddychania i rozwoju czynności pokarmowych. Przyjrzyjmy się zatem poszczególnym czynnościom prymarnym oraz ich możliwym zaburzeniom.

Oddychanie

Charakteryzując czynność oddychania, warto wziąć pod uwagę nie tylko drogę wdechu i wydechu dziecka (tor oddechowy), ale też pozycję spoczynkową warg i żuchwy oraz pozycję języka. Wypełnienie biologicznej funkcji organizmu, jaką jest oddychanie, wiąże się zatem z przyjęciem przez dziecko odpowiedniej pozycji żuchwy, warg, języka, policzków, a także głowy, oraz zaangażowaniem mięśni oddechowych[2]. Oczywiście, fizjologicznie i prawidłowo oddychanie powinno odbywać się drogą nosową (przyjmuję tutaj za punkt odniesienia oddychanie w spoczynku, bez sytuacji zwiększonego zapotrzebowania na tlen, jak to się dzieje np. podczas wysiłku fizycznego; nie mówimy również o oddychaniu podczas mówienia, kiedy również pobieramy powietrze drogą ustną). Przyjęcie przez dziecko odpowiednich pozycji spoczynkowych warg, żuchwy, języka, policzków oraz oddychanie torem nosowym wpływa na właściwy rozwój zespołu ustno-twarzowego. Jak podaj...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!

Przypisy