Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wskazówki dla logopedów, nauczycieli i rodziców do pracy z dzieckiem z uszkodzonym narządem słuchu

Artykuły z czasopisma | 5 października 2017 | NR 16
39

Kompensacja rozwoju słuchu u dziecka z uszkodzeniami słuchu

Dziecko z uszkodzonym narządem słuchu jest pozbawione tej naturalnej drogi rozwoju słuchu i mowy. Łatwy i przyjemny sposób poznawania świata zmysłem słuchu trzeba w tym wypadku zastąpić systematycznymi ćwiczeniami z dzieckiem, prowadzonymi w trakcie terapii przez surdologopedę we współpracy z rodzicami, którzy ten proces kontynuują w domu.

Susanna Schmid-Giovannini mówi, że w rehabilitacji dzieci z wadą słuchu trzeba pobudzać do działania i aktywności przede wszystkim słuch. Takie ćwiczenia nazywamy treningiem słuchowym, który jest elementem całego procesu wychowania słuchowego. Poza tym pomimo uszkodzonego narządu słuchu istotną rolę odgrywa w odbieraniu mowy funkcja wzroku. To oczy w istotny sposób przyczyniają się do tego, że dziecko z zaburzonym słuchem może prawidłowo opanować język mówiony. Mały pacjent z wadą słuchu nie słyszy mowy, ale może ją widzieć na wargach i całej twarzy osoby mówiącej. Określamy to jako element odczytywania mowy z ust. Jednocześnie może ją też odczuwać przez dotyk – rejestrując drgania, przenoszone przez ciało człowieka mówiącego.

Pobudzanie resztek słuchowych

Reakcje słuchowe u dzieci z uszkodzonym narządem słuchu są możliwe dzięki istniejącym resztkom słuchu. W pracy rewalidacyjnej konieczne jest pobudzenie tych resztek słuchowych i nauczenie dziecka korzystania z nich. Proces zdobywania doświadczeń akustycznych (czyli wychowanie słuchowe) rodzic i logopeda powinni rozpocząć jak najwcześniej – mimo braku u dziecka urządzeń wspomagających słyszenie, na które czeka. Na pewno taki start w edukacji surdologopedycznej przyniesie lepsze wyniki w opanowywaniu języka i mowy. W konsekwencji rozwój psychospołeczny dziecka z wadą słuchu przebiega bardziej prawidłowo, niewiele różniąc się od rozwoju dziecka pełnozmysłowego.

Wspieranie wychowania słuchowego wzorcami wzrokowymi

Uwrażliwianie resztek słuchu powinno następować systematycznie, zaplanowane i wplecione w całokształt procesu rewalidacji. Zadaniem wychowania słuchowego, oprócz wprowadzenia dziecka w świat dźwięków, jest ilustracja przedmiotów i ich nazw oraz obrazów graficznych samogłosek, a potem głosek w sylabach z ich wizualizacją. Celem tych działań jest usprawnianie procesu porozumiewania się poprzez uzyskanie artykulacji, bogacenie słownika biernego i czynnego oraz doskonalenie gramatyki. W trudnym procesie nauki mowy dziecko z wadą słuchu powinno wspierać się wzorcami wzrokowymi, czyli odczytywaniem mowy z ust, które jest elementem pomocniczym. Wychowanie słuchowe można realizować na dwa sposoby poprzez zamierzone, celowo przeprowadzane ćwiczenia słuchowe oraz okazjonalnie, wykorzystując każdą sytuację z życia dziecka w domu, szkole, na spacerze itp.

Rola zmysłu dotyku w wychowaniu słuchowym

Ćwicząc resztki słuchu, wykorzystujemy też zmysł dotyku, który pełni funkcję kompensującą. Wibracje strun głosowych pomagają w procesie opanowywania artykulacji samogłosek, a potem – głosek w sylabach. Środkami dydaktycznymi stają się zestawy różnych zabawek w obszarze zainteresowania dziecka (na pewno wartościowe są te, które wydają dźwięki), urządzenia pracujące w najbliższym otoczeniu dziecka, a także wszelkie instrumenty muzyczne. Dodatkowo warto wykorzystywać kategoryzacje przedmiotów na ilustracjach (pojazdów, zwierząt itp.) w nauce rozpoznawania, dopasowywania, a przede wszystkim – wydobywania i powtarzania dźwięków z zakresu onomatopei jako procesu ich wymowy. Należy pamiętać, by zwracać uwagę dziecka na źródło dźwięku, włączyć inne zmysły dla lepszego zapamiętania bodźca słuchowego, nauczyć skupiania uwagi na słuchaniu. Wskazane jest łączenie nauki słyszenia z odczytywaniem mowy z ust i odpowiednią mimiką, sygnalizującą, że coś wokół nas się dzieje, coś słyszymy. Nauka mowy z wykorzystaniem innych zmysłów, szczególnie wzroku i dotyku, w połączeniu ze słuchowym jej odbiorem będzie przebiegała sprawniej. Można włączyć elementy oparte na geście, które mają wspomagać wypowiadane słowa, np. „daj”, „pa-pa”, „słuchaj” (pokazanie na ucho). Mogą one ze sobą współistnieć i wspomóc usprawnianie opanowywania mowy i języka.

Praca z rodzicami dziecka z uszkodzeniem słuchu

Głównym celem jest sprawienie, aby działania rodziców dzieci z wadą słuchu były skuteczne. Ażeby to uczynić, należy wskazać im właściwy sposób pracy. Zaproponowane zestawy ćwiczeń logopedycznych powinien wykonywać rodzic z dzieckiem codziennie i dokładnie. Wówczas można dostrzec pozytywne efekty systematycznej pracy. Prowadząc ćwiczenia, należy pamiętać, że dziecko powinno korzystać z urządzeń wspomagających słyszenie, czyli...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy