Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia pacjenta z głębokimi zaburzeniami rozumienia mowy

Artykuły z czasopisma | 21 września 2017 | NR 6
796

Afazja to spowodowane organicznym uszkodzeniem odpowiednich struktur mózgowych częściowe lub całkowite zaburzenie mechanizmów programujących czynności mowy (nadawanie i odbiór) u człowieka, który już te czynności uprzednio opanował (Maruszewski). Nie wynika z niesprawności aparatu wykonawczego mowy - dotyczy wszystkich czynności językowych, których głębokość nie musi być podobna.

U podstaw modelu afazji, który stworzyła Shille Blumstein (2001 r.), leży założenie, że system języka mówionego składa się z dwóch głównych bloków: odbioru i tworzenia informacji językowej. Właściwy odbiór języka słyszanego jest równoznaczny z jego rozumieniem.

POLECAMY

Rozważając termin rozumienia mowy, chcemy wiedzieć, na jakim poziomie pacjent ma trudności. Rozpatrujemy trudności na poziomie wyrazu (słuchu fonemowego), zdania prostego, zdania złożonego oraz tekstu. Klasyfikując trudności pacjenta, bierzemy pod uwagę afazję czuciową podkorową, afazję Wernickiego, transkorową afazję czuciową. Wszystkie afazje czuciowe są afazjami płynnymi.

Czuciową afazję podkorową charakteryzują głębokie zaburzenia rozumienia mowy słyszanej i powtarzania przy zachowanej spontanicznej mowie samodzielnej oraz czytaniu i pisaniu. Podstawowym deficytem afazji Wernickiego jest zaburzenie słuchu fonemowego. Głębokość tej afazji jest zwykle bardzo duża. Zaburzenia rozumienia są znaczne. Pacjent nie kontroluje również własnych wypowiedzi, posługuje się „sałatką słowną”, przy zachowanej melodii wypowiedzi. Pismo i czytanie upośledzone są w takim samym stopniu.

Transkorowa afazja czuciowa charakteryzuje się zaburzeniami rozumienia słyszanej wypowiedzi przy zachowanym powtarzaniu. Pacjent często powtarza fragment wypowiedzi rozmówcy i buduje wokół niego własną wypowiedź. Bardzo często pacjent prawidłowo rozumie słowa oraz krótkie, proste zdania, a problem z rozumieniem dotyczy złożonych konstrukcji logiczno-gramatycznych.

Sytuację pacjenta z afazją czuciową (czyli z afazją, która charakteryzuje się zaburzeniami rozumienia mowy) można przyrównać do sytuacji człowieka, który znalazł się za granicą kraju, z nieznajomością obowiązującego w tym kraju języka. Człowiek ten słyszy słowa, zdania, jednak nie potrafi ich zrozumieć. Jego sytuacja różni się jednak od sytuacji pacjenta z afazją czuciową. Po powrocie do kraju jego rozumienie mowy będzie prawidłowe, natomiast pacjent z afazją czuciową bez prawidłowo przeprowadzonej terapii może pozostać z brakiem rozumienia mowy przez wiele lat.

Afazja pacjenta w ostrym okresie po udarze mózgu – jej głębokość i rodzaj – mogą ulegać zmianie. Jest to związane z plastycznością mózgu i zmianami dokonującymi się w obrębie ogniska udarowego. Na stan pacjenta duży wpływ ma prowadzona terapia, która jest wdrażana od pierwszych godzin pobytu pacjenta w szpitalu.

Pacjent G.J. (lat 70) trafił na Oddział Neurologiczny we wrześniu 2014 r. z rozpoznaniem: udar mózgu pod postacią niedowładu połowiczego prawostronnego z afazją. Pacjent po przebytym zawale mięśnia sercowego (2004 r.), po implantacji stentu do prawej tętnicy wieńcowej (2012 r.), z chorobą niedokrwienną serca, samoistnym nadciśnieniem i napadowym migotaniem przedsionków.

Dokonany udar był spowodowany zatorami pochodzenia sercowego. Skala Rankina – przy przyjęciu 2-3, przy wypisie 2. Niedowład prawostronny u pacjenta wycofał się w drugim dniu pobytu, pozostawiając zaburzenia czucia.

Głównym problemem pacjenta była afazja. Mowa pacjenta była płynna, jednak nie przekazywała żadnych istotnych treści. Pacjent miał problem z rozumieniem na poziomie wyrazu (słuchu fonemowego) prostego zdania, złożonego zdania, wypowiedzi. Nazywanie przedmiotów było zaburzone – pacjent nie utrzymywał wzorca słuchowego słów. Powtarzanie – zaburzone.

Zaburzenia rozumienia u pacjenta były znacznego stopnia, próbował jedynie wykonywać polecenia poparte gestami. Prawie całkowicie nie rozumiał tego, co mówią inni, nie rozumiał sensu kierowanych do niego najprostszych poleceń, nie rozumiał pojedynczych słów.

Ze względu na trudności w odbiorze słuchowym pacjent nie był w stanie kontrolować swojej wypowiedzi. Jego wypowiedź samodzielna, mimo że była płynna (pod względem melodii przypominała wypowiedź osoby zdrowej), była w znacznym stopniu zniekształcona. W mowie pacjenta występowało bardzo wiele parafazji głoskowych. Mowa przypominała żargon afatyczny (złożona była z „pseudowyrazów”, neologizmów). Wypowiedzi pacjenta były bardzo zmienne, gdyż pacjent nie utrzymywał kontroli słuchowej (sam siebie nie słyszał).

Terapia pacjenta miała na celu ograniczenie jego wielomówności, utrzymanie jego uwagi słuchowej oraz nauczenie kontroli słuchowej.

Terapię rozpoczęto od ograniczenia wielomówności. Pokazywano pacjentowi, aby milczał (palec na ustach pacjenta) oraz żeby słuchał (wskazywanie palcem ucha).

Pacjent uczył się różnicować dźwięki z otoczenia. Dźwięki odtwarzane z płyty (dźwięki ulicy, domu, zwierząt itd.) dopasowywał do obrazka, który miał przed sobą.

Słuchał znanych melodii (z płyty bądź śpiewanych przez terapeutę), próbując włączyć się w nucenie lub śpiewanie tych melodii. To zadanie można wykonać po uprzednim uzgodnieniu z rodziną, które melodie są pacjentowi bliskie.

Wykonywał operacje na cyfrach (pacjenci, nawet z ciężkimi zaburzeniami rozumienia mowy, są zdolni do rozpoznawania cyfr), np.:

  • dopasowanie do cyfry liczby żetonów,
  • dopasowanie liczby żetonów do cyfry,
  • przegrupowanie żetonów (kulek, piłeczek, patyków...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy