Dołącz do czytelników
Brak wyników

Od afazji całkowitej do nowego życia
Wywiad z 42-letnią pacjentką po przebytym udarze mózgu.

Artykuły z czasopisma | 29 września 2017 | NR 13
359

Wiedza społeczeństwa na temat udaru mózgu nadal jest niewystarczająca. Mimo że temat udaru coraz częściej pojawia się w mediach, nadal niewiele uwagi poświęca się samemu pacjentowi, psychice chorego, terapii czy rokowaniu.

Anna, 42-letnia pacjentka, zdecydowała się podzielić tym, co czuła zaraz po zachorowaniu, jak wyglądała jej walka o powrót do zdrowia, jak choroba wpłynęła na jej obecne życie. Jest bohaterką „Forum Logopedy”, która zdecydowała się opowiedzieć o afazji, o pierwszych dniach od zachorowania, o swoich emocjach, lękach, obawach i zwycięstwach.

Nic nie zwiastowało nadejścia choroby, udar mózgu wystąpił nagle we wczesnych godzinach porannych.

Marzec 2015 r. Anna – wykładowczyni chemii na jednej z uczelni – wstała wcześnie rano, wyprowadziła psa do ogrodu. Wróciła do domu, upadła, tracąc przytomność...

Anna to młoda kobieta, jedna z wielu osób, które doznały nieoczekiwanie udaru mózgu. Od roku walczy o powrót do sprawności.

15.03.2015 r.

Pacjentka 42-letnia, praworęczna, przyjęta do Centrum Udaru Mózgu z powodu wystąpienia nagłych zaburzeń mowy o typie niemożności wypowiadania i rozumienia słów oraz zniesienia siły mięśniowej kończyn prawych.

Objawy zostały stwierdzone o godz. 6.20. Mąż usłyszał upadek w toalecie. Chora była widziana ostatni raz zdrowa dnia poprzedniego ok. 24.00. Z wywiadu od męża – miewała bóle migrenowe głowy. Przy przyjęciu przytomna, wydolna oddechowo i krążeniowo, źrenice reagujące na światło, afazja całkowita, brak ruchu kończyn prawych.

Rozpoznanie:

Udar niedokrwienny półkuli mózgu lewej w przednim obszarze unaczynienia. PACI. Afazja całkowita. Porażenie połowicze prawostronne. Niedrożność tętnicy szyjnej wewnętrznej lewej. Migrena. Astma oskrzelowa.

Komentarz:

W badaniu CT zmian ogniskowych w zakresie mózgowia nie wykazano.
Ognisko zawałowe nie uwidoczniło się, gdyż minęło zbyt mało czasu od wystąpienia pierwszych objawów udaru. Dopiero po kilku, kilkunastu godzinach udar niedokrwienny jest widoczny w badaniu CT, gdy struktury mózgowia ulegają już niszczeniu.

Fot. 1 Tomografia komputerowa 15.03.2015 CT1 a-b

Materiał własny

W badaniu tomografii komputerowej CT

Badanie w trybie pilnym, bez kontrastu. Krwawienia śródczaszkowego nie wykazano. Zmian ogniskowych w zakresie mózgowia nie wykazano. Hiperdensyjna lewa tętnica środkowa mózgu.

W kolejnych dniach stan średnio ciężki. W piątej dobie nastąpiło pogorszenie, chora gorzej broniła się kończyną górną prawą, była bardziej podsypiająca, trudna do wybudzenia. Od szóstej doby stan chorej zaczął stopniowo się poprawiać.

19.03.2015 r.

Badanie rezonansu magnetycznego – MR

Rozległy obszar hiperintensywny w T2WI, T2FLAIR, DWI i ADC w zakresie unaczynienia tętnicy środkowej mózgu lewej z dużym efektem masy i zaciśnięciem rogu i trzonów komory bocznej lewej. Struktury środkowe mózgu przemieszczone o 12 mm w prawo. W obrębie tego obszaru w strukturach głębokich widoczne pasma podwyższonego sygnału w TIWI – methemoglobina wewnątrzkomórkowa? zewnątrzkomórkowa?

Szersza komora boczna prawa. Podnamiotowo obraz mózgowia prawidłowy. Wyraźniejszego wzmocnienia kontrastowego się nie stwierdza. Obraz może odpowiadać rozległemu zawałowi niedokrwiennemu w zakresie MLCA w fazie podostrej.

Fot. 2. Rezonas magnetyczny 19.03.2015r. MR2 a-b

Materiał własny

Komentarz:

W badaniu MR, wykonanym po kilku dniach, widoczny jest duży obszar niedokrwienia po stronie lewej półkuli mózgu. Przesunięcie struktur mózgowych dodatkowo świadczy o poważnym zagrożeniu życia.

Przebieg szpitalnej terapiin neurologopedycznej

Chora została objęta intensywną opieką neurologopedyczną, terapia prowadzona była codziennie. W badaniu z dnia 16 marca 2015 r. stwierdzono afazję całkowitą. Chora nie spełniała żadnych poleceń, nie wypowiadała żadnych słów. Nie nawiązywała także kontaktu emocjonalnego czy wzrokowego. SODA 0 (0,0,0).

W kolejnych dniach zaczęła reagować na niektóre proste polecenia poparte gestem, spełniając je wybiórczo, najczęściej persewerując je. Mowa była ograniczona do wypowiadania słowa „normalnie”. Ciągów zautomatyzowanych nie wypowiadała; nie podejmowała prób mówienia. Kontaktu emocjonalnego nie nawiązywała. Stwierdzono afazję prawie całkowitą. SODA 1 (0/1,0/1,0). Stan chorej nie ulegał poprawie, okresowo zaburzenia mowy narastały do afazji całkowitej.

W piątej dobie nastąpiło pogorszenie stanu chorej, pacjentka nie wybudzała się, była podsypiająca. Kontaktu logiczno-werbalnego czy wzrokowo-emocjonalnego nie nawiązywała.

Po włączeniu leczenia przeciwobrzękowego stan chorej stopniowo zaczął się poprawiać. Pacjentka zaczęła wykonywać proste polecenia, częściowo nadal poparte gestem z tendencją do persewerowania wykonanego zadania. Nieco lepiej rozumiała kontekst. Zaczęła wypowiadać zautomatyzowane ciągi słowne. W ćwiczeniach odblokowujących dopowiadała brakujące słowa. Chętnie współpracowała.

W kolejnych dniach prowadzono nadal intensywną, systematyczną terapię neurologopedyczną przy współpracy rodziny chorej. Uzyskano stopniową poprawę w zakresie rozumienia i nazywania. Największe trudności dotyczyły powtarzania i programowania wypowiedzi.

Chora spełniała już polecenia proste bez poparcia gestem oraz sporadycznie polecenia złożone. Wypowiadała pojedyncze słowa, nazywała przedmioty codziennego użytku. W dniu przekazania do Kliniki Rehabilitacji stwierdzono afazję mieszaną znacznego stopnia – SODA 4 (1/2,1,1/2).

Chora poruszała się przy pomocy rehabilitanta, musiała być podtrzymywana ze względu na niedowład prawej kończyny dolnej. Kończyna górna porażona.

W maju 2015 r., po miesięcznej terapii w Klinice Rehabilitacji, Anna wróciła do domu z poprawą w zakresie poruszania się, z afazją mieszaną umiarkowanego stopnia, SODA 5(2,1/2,1/2).

Od tego czasu została objęta poszpitalną intensywną terapią neurologopedyczną (terapia w gabinecie logopedycznym AFA-LOG) i domową terapią rehabilitacyjną. Nasza wspólna, mozolna roczna praca przyniosła efekty w postaci poprawy w zakresie odbioru i nadawania mowy.

Obecnie stan zdrowia jest zadowalający. Anna rozumie kontekst, polecenia złożone, prawidłowo interpretuje przysłowia, metafory. Sporadycznie zdarzają się trudności ze zrozumieniem bardziej złożonych pytań. Wypowiada się zdaniami, ale nadal występują trudności w programowaniu dłuższych wypowiedzi, zdań. W mowie dialogowej Anna radzi sobie dobrze, w opowieściowej zatrzymuje się w poszukiwaniu słów. Potrafi nazwać większość przedmiotów codziennego użytku. Czyta, popełniając błędy, ale rozumie tekst czytany. Pisanie sprawia obecnie najwięcej trudności.

Anna została włączona do terapii grupowej, mając jeszcze znaczne trudności z wypowiadaniem się. Jak się okazało, poradziła sobie świetnie, próbując swoich sił w konwersacji. Potrafiła znaleźć trafne argumenty w dyskusji. Czuła się swobodnie, mimo że braki słów uniemożliwiały jeszcze swobodną wymianę zdań.

Obecnie mija rok od udaru, rok walki o powrót do zdrowia. Anna zdecydowała się podzielić z czytelnikami „Forum Logopedy” swoimi doświadczeniami od dnia zachorowania w marcu 2015 do marca 2016 r. Opowiada o wszystkich staraniach, obawach i odkryciach. Niestety, jeszcze utrzymujące się trudności z mową opowieściową zmuszają do zadawania wielu pomocniczych pytań.

WYWIAD Z ANNĄ

Aniu, co pamiętasz z momentu zachorowania?

Pamiętam, że umyłam... Asia umyła mi włosy.

Czy pamiętasz, co się działo tego dnia?

Nie pamiętam.

Byłaś w pracy czy w domu?

W domu i przewróciłam się, i koniec.

Byłaś przepracowana, zmęczona?

Tak, parę dni już... Czułam się źle. Parę dni już głowa mnie bolała.

Często boli Cię głowa?

Nie, często nie. Ale wtedy bolała. I tak... I... Głowa mnie bolała i... Bolała mnie... Głowa i kark.

Kiedy to się wydarzyło?

O 5.00 godzinie, rano. Do toalety, wypuściłam psa i już nie pamiętam. I upadłam, i koniec.

Nie pamiętasz, co dalej się działo? Przyjazd karetki?

Nie.

Od kiedy zaczęłaś kojarzyć?

To umyła mi włosy... Asia, tego dnia... Ubrałam się, umyła mi włosy i...

Zaczęłaś się rozglądać?

Tak. I dalej nie pamiętam.

Pamiętasz mycie włosów, a nie pamiętasz, co się potem wydarzyło?

Tak.

Zdawałaś sobie sprawę, że jesteś w szpitalu?

Nie.

Czy pamiętasz rozmowy, jakieś pytania kierowane do Ciebie?

Nie.

Napisałaś mi, że pamiętasz dopiero szósty dzień.

Tak.

A kiedy uświadomiłaś sobie, że jesteś w szpitalu?

Uświadomiłam sobie tak... Tak na początku... Na początku przyszłego... Tygodnia.

Tego szóstego dnia – od razu wiedziałaś, gdzie jesteś? Wiedziałaś, że jesteś w szpitalu?

Tak, od razu wiedziałam, w szpitalu. To pamiętam.

Komentarz:

W wypowiedziach chorej widać tendencję do persewerowania fragmentów pytania, chora buduje swoją odpowiedź, wykorzystując zadane pytanie; ma trudności z rozwinięciem zdania, dokończeniem wypowiedzi.

O czym wtedy myślałaś?

Nie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy