Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z...

21 listopada 2018

NR 28 (Listopad 2018)

Obopólna korzyść – Rola integracji bilateralnej we współpracy międzypółkulowej i we wspieraniu procesów rozwojowych

0 25

Większość z nas zna ćwiczenie polegające na klepaniu się po głowie, przy jednoczesnym masowaniu brzucha. Najczęściej pierwsze zetknięcie z tym zadaniem kończy się zaskakująco. Czynność nie wydaje się trudna, więc dlaczego sprawia tyle kłopotu? Wyjaśnienie jest proste, lecz odwołuje się do szeregu skomplikowanych zależności.

 

Koordynacja dwóch stron ciała

Wspomniane zadanie okazuje się problematyczne, ponieważ wymaga wykonania czynności, która nie jest zautomatyzowana. Sama realizacja rozbieżnych czynności obiema dłońmi nie jest niczym niespotykanym: gdy piszemy, jedną rękę wykorzystujemy do posługiwania się przedmiotem pisarskim, drugą – najczęściej do ustabilizowania postawy całego ciała lub przytrzymania kartki. Przy odkręcaniu butelki także przydzielamy swoim górnym kończynom różne zadania; gdy kroimy chleb, obydwie dłonie wykonują pozornie to samo zadanie, trzymania obiektu, jednak pozostałe czynności (przytrzymywanie pieczywa oraz poruszanie nożem w określony sposób) różnią się od siebie zasadniczo. Dlaczego zatem akurat przy czynności opisanej we wstępie dłonie (i całe ramiona) dążą do wzajemnego naśladowania swoich ruchów? Otóż wynika to z faktu, że podobnych ruchów nie wykonujemy na co dzień. Nasz mózg nie jest wytrenowany w planowaniu, przetwarzaniu i egzekucji takiej czynności. Domyślnym sposobem koordynacji dwóch stron ciała jest wykonywanie danej czynności ruchowej w sposób symetryczny, zaś różnicowanie działań po dwóch stronach linii środkowej jest zabiegiem bardziej skomplikowanym. Działanie, które nie jest zautomatyzowane, wymusza na mózgu analizę i dopracowanie jego wykonania metodą prób i błędów. Większość osób po pewnym czasie opanuje, co prawda, tę czy inną czynność wymagającą asymetrycznej pracy dwóch stron ciała, jednak proces doskonalenia współpracy międzypółkulowej można wydatnie wspomóc poprzez stosowny trening ukierunkowany na rozwój związanych z nią zdolności.

Domyślnym sposobem koordynacji dwóch stron ciała jest wykonywanie danej czynności ruchowej w sposób symetryczny, zaś różnicowanie działań po dwóch stronach linii środkowej jest zabiegiem bardziej skomplikowanym.

Założenia Bilateralnej Integracji

Programem służącym doskonaleniu współpracy międzypółkulowej jest Integracja Bilateralna. Samo pojęcie integracji bilateralnej (lub dwustronnej) określa zdolność świadomego i skoordynowanego używania obydwu stron ciała. Wykorzystuje się ją do skutecznego wykonywania tak podstawowych czynności jak chodzenie czy widzenie, ale także przy okazji wielu innych, mniej lub bardziej skomplikowanych zadań, angażujących dwie strony ciała. Terapia Integracji Bilateralnej odwołuje się do tej zdolności i, bazując na plastyczności ludzkiego mózgu, skupia się na jednoczesnej stymulacji sfery ruchowej i poznawczej. Integracja bilateralna, metoda interwencyjna opracowana przez Sheilę Dobie, to program ćwiczeń motorycznych, który poprzez dążenie do automatyzacji ruchów wspiera rozwój równowagi, koordynacji i kontroli postawy w celu poprawy funkcji sensorycznych dających możliwość płynnej współpracy sfery ruchowej i umysłowej. Lepsza świadomość przestrzeni i własnego ciała sprzyja wykorzystywaniu pełni swego potencjału i otwiera możliwości wielozadaniowości – bardziej efektywnego funkcjonowania dzięki angażowaniu się w więcej niż jeden proces naraz. Precyzja podejmowanych działań przekłada się na efektywność ruchów, co z kolei prowadzi do harmonijnej współpracy ciała z umysłem. Metoda ta odznacza się ogromną liczbą ćwiczeń, które mogą być wykorzystane podczas opracowywania poszczególnych etapów terapeutycznych. Do pokaźnego zestawu schematów ruchowych stanowiących punkt wyjścia do adresowania potrzeb indywidualnego pacjenta można wprowadzać zmienne w postaci dystraktorów, zaangażowania dodatkowego elementu zmysłowego lub poznawczego czy zmiany pozycji ćwiczenia. Kolejność pozycji, w których wykonywane są ćwiczenia, odzwierciedla rozwój ruchowy dziecka w pierwszym roku życia, zwiększając za każdym razem obciążenie, jakiemu poddawane są układ równowagi i kontrola postawy. Program skierowany jest nie tylko do dzieci, młodzieży i dorosłych, u których występują nieprawidłowości rozwojowe mechanizmu ruchowego, ale również do osób chcących w większym stopniu realizować swój potencjał, w czym często przeszkadza brak automatyzacji ruchów, która pozwalałaby na uwolnienie aspektu motorycznego spod nieustannej kontroli elementu poznawczego. Dotyczy to również sportowców, u których pełniejsza swoboda wykonywanych ruchów i automatyczne reakcje motoryczne dopasowane do zmieniających się okoliczności pozwalają na osiąganie jeszcze lepszych rezultatów. Opracowanie indywidualnego programu treningowego jest poprzedzane diagnostyczną oceną zdolności związanych z takimi obszarami funkcjonowania jak: czucie własnego ciała, schematy poruszania się, równowaga statyczna czy kontrola postawy. Na podstawie uzyskanych rezultatów przygotowuje się program ćwiczeń ruchowych ukierunkowany na rozwój tych umieję...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy