Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia z pomysłem

21 stycznia 2022

NR 47 (Styczeń 2022)

Materiał do ćwiczeń wymowy [k] w grupach spółgłoskowych w śródgłosie wyrazów

0 725

Konteksty fonologiczne ze spółgłoskami tylnojęzykowymi, np. proponowane tutaj ćwiczenia zawierające głoskę [k], mogą być szczególnie przydatne w usprawnianiu podniebienia miękkiego po operacjach związanych z rozszczepem podniebienia.

Ćwiczenia wymowy grup spółgłoskowych uwzględnia się nie tylko w przypadku terapii osób z dyslalią. Nieprawidłowości w artykulacji sekwencji konsonantycznych (grup spółgłoskowych) obserwuje się również w obrębie zaburzeń fonetycznych, np. w palatolalii czy fonologicznych towarzyszących różnym formom opóźnionego rozwoju języka, takich jak SLI. Odpowiednio dobranym ćwiczeniom wyrazistej artykulacji połączeń spółgłosek poświęca się także uwagę w logopedii artystycznej.
W niniejszej propozycji ćwiczeń uwzględniono sekwencje konsonantyczne zawierające głoskę [k] w śródgłosie wyrazów. Konteksty fonologiczne zawierające spółgłoski tylnojęzykowe mogą okazać się szczególnie przydatne w usprawnianiu podniebienia miękkiego u osób po operacjach związanych z rozszczepem podniebienia. Jednym z zaburzeń realizacji tych głosek może być np. towarzyszący palatolalii kappacyzm krtaniowy. 
Materiał wyrazowy został tak ułożony, że w pierwszej grupie proponowanych leksemów [k] występuje jako pierwsza ze spółgłosek tworzących dwuelementowe sąsiedztwo spółgłoskowe. Następnie pojawia się jako drugi element grupy. W kolejnych ćwiczeniach [k] uwzględniono w trójelementowych połączeniach spółgłoskowych. W najczęściej stosowanej kolejności, zgodnie z którą prowadzi się terapię logopedyczną u dzieci z zaburzeniami artykulacji, ćwiczenia wymowy spółgłosek w sekwencjach konsonantycznych w śródgłosie wyrazów poprzedzać będzie utrwalanie wspomnianej głoski w grupach spółgłoskowych w nagłosie jednostek leksykalnych. Założono zatem, że połączenia te, występujące w nagłosie wyrazów typu: klucz, klej, klawisze; skała, skarb, szkoła itp. – zostały opanowane wcześniej.Przy wyznaczaniu kolejności proponowanej w niniejszym scenariuszu uwzględniono aspekty dotyczące ontogenezy mowy oraz sposobu i miejsca artykulacji. Materiał lingwistyczny zawiera połączenia [k] z [t], natomiast zastrzega się, że w przypadku parakappacyzmu polegającego na zastępowaniu spółgłoski zwarto-wybuchowej, tylnojęzykowej, bezdźwięcznej głoską [t] połączenia te mogą stanowić trudność. W tej sytuacji nie należy ich ćwiczyć, natomiast mogą one zostać uwzględnione dopiero w próbach, których celem będzie różnicowanie głoski substytuowanej oraz jej substytutu.
Ćwiczenia artykulacji grup spółgłoskowych zawierających spółgłoskę [k] w śródgłosie wyrazów w sekwencjach konsonantycznych warto poprzedzić ćwiczeniami oddechowymi, których celem będzie utrwalanie wdechu pobieranego przez nos oraz wydechu realizowanego przez usta, ćwiczeniami różnicowania słuchowego oraz ćwiczeniami poświęconymi usprawnianiu narządów artykulacyjnych. W tym ostatnim przypadku szczególną uwagę zwraca się na próbę uelastycznienia podniebienia miękkiego oraz aktywności środkowej i tylnej części masy języka.
W materiale lingwistycznym uwzględniono rzeczowniki zawierające następujące sąsiedztwa spółgłoskowe:

  • [-kC-]: [-kć-], [-kń-], [-kn-], [-kt-], [-kš-], [-kr-],
  • [-Ck-]: [-ck-], [-sk-], [-nk-], [-pk-], [-mk-], [-fk-], [-lk-], [-tk-], [-i̯k-], [-u̯k-], [-ńk-], [-čk-], [-šk-], [-rk-],
  • [-CCC-]: [-ntk-], [-mpk-], [-u̯pk-], [-skl-], [-stk-], [-ntk-], [-lsk-], [-nczk-], [-nšk-], [-rtk-], [-rnk-], [-rpk-], [-ktr-].

W czasie pracy z pacjentem ćwiczenia powinny obejmować tylko te grupy spółgłoskowe, które zawierają głoski opanowane przez osobę ćwiczącą.

POLECAMY

1. Materiał lingwistyczny zawierający śródgłosowe diady spółgłoskowe, w których [k] znajduje się w sekwencji konsonantycznej na p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy