Dołącz do czytelników
Brak wyników

Hierarchia funkcji czynnościowych jamy ustnej
Część I. Znaczenie nosowego toru oddychania w kształtowaniu się mowy i zgryzu. Opis terapii logopedycznej pacjentki z nawykowym oddychaniem przez usta.

Artykuły z czasopisma | 27 września 2017 | NR 10
272

Budowanie systemu językowego, jako narzędzia komunikacji, u osób z zaburzeniami mowy, wymaga od terapeuty wzięcia po uwagę wszystkich aspektów związanych z odbiorem i nadawaniem mowy. Aspekty te zależne są od czynności mózgu, narządu słuchu i narządów mownych. Uszkodzenia organiczne i funkcjonalne w obrębie tych struktur mają ogromny wpływ na przebieg czynności prymarnych, takich jak oddychanie i jedzenie oraz kształtującej się na ich bazie umiejętności mówienia.

U młodego pacjenta we wczesnym dzieciństwie pojawia się wiele uwarunkowań ważnych dla rozwoju i kształtowania się łuków zębowych. Celem cyklu 3 artykułów jest wprowadzenie w zagadnienie hierarchii funkcji czynnościowych jamy ustnej.

Wszelkie anomalie postawy i funkcji mięśni szyi, podniebienia miękkiego, gardła, mięśni języka, powłok twarzy, mięśni żwaczy mogą odgrywać ważną rolę w rozwoju anomalii szkieletowych. Natomiast wszystkie dysmorfizmy zębowo-szkieletowe z (wyjątkiem niektórych rzadkich syndromów) są istotne w zaburzeniach posturalnych i funkcjonalnych. Aby je skorygować, potrzebna jest nie tylko normalizacja kostna – przede wszystkim niezbędna jest korekta dysfunkcji. W przypadku jej braku trudno jest uzyskać właściwą morfologię, a co więcej, po ukończonym leczeniu ortodontycznym obserwujemy nawrót wady. Te fakty, znane od dawna, zostały udokumentowane. Niestety są one ignorowane.

Numerem jeden w terapii zaburzeń funkcji czynnościowych jest przywrócenie toru oddychania przez nos. Szczeka rozwija się poprzecznie z uwagi na ekspansję zatok szczękowych i przemieszczanie ich ścian bocznych. Ekspansja ma miejsce w trakcie upowietrzniania się zatoki szczękowej. Do upowietrzniania się zatoki dochodzi w trakcie oddechu przez nos. Część powietrza trafia przez rozwór szczękowy (połączenie pomiędzy jamą nosowa a zatoką szczękową) do zatoki szczękowej. Powietrze przechodzące przez jamę nosową i górne drogi oddechowe pokonuje opór dróg oddechowych dzięki zmianie różnicy ciśnień. Podczas wdechu ciśnienie w drogach oddechowych (oraz zatoce szczękowej) zmniejsza się, a podczas wydechu zwiększa się powyżej ciśnienia atmosferycznego. Ta część funkcji oddechowej jest czynnikiem biomechanicznej indukcji niezbędnej dla prawidłowego wzrostu szczęk oraz kształtowania się prawidłowej szerokości przewodów nosowych. Podczas oddychania przez nos usta są zwarte. W jamie ustnej wytwarza się podciśnienie, które utrzymuje nasadę języka w prawidłowym położeniu na podniebieniu. W przypadku patologicznych ograniczeń funkcji oddychania, czynnościowych oraz żucia występuje niedorozwój szczęk. Wzrost szczęki na szerokość kończy się w wieku około 12-14 r.ż. i jest to wiek pełnego uzębienia stałego. Brak miejsca na zęby stałe, to ważny sygnał świadczący o zaburzeniach wzrostu najczęściej spowodowany zaburzeniami funkcji.

Przypadek

Martyna lat 5

Diagnoza nominalna: niesamoistny opóźniony rozwój mowy na tle zespołu Downa, dyslalia, upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym.

W badaniu sprawności narządów artykulacyjnych stwierdzono: niskie napięcie mięśniowe w strefie orofacjalnej, oddech przez otwarte usta, nieprawidłowa pozycja spoczynkowa języka – na dnie jamy ustnej, niemowlęcy typ połykania, zgryz otwarty przedni.

Pacjentka przejawia kompetencję komunikacyjną, inicjuje kontakty werbalne, bierze udział w prostym dyskursie. Kompetencja językowa zaburzona ze względu na nieprawidłową artykulację głosek wargowo-zębowych, zębowych i dziąsłowych-zwartych oraz zwarto- szczelinowych. Głoski realizowane są między zębowo, występuje także substytucja drżącej r na l. Struktura zdania ograniczona do zestawień dwuwyrazowych. Liczne błędy gramatyczne dotyczące fleksji i rodzajów.


Zdjęcia pacjentki przed leczeniem.

Plan terapii

Przywrócenie toru oddychania przez nos przy użyciu obturatora ust MFS. Reedukacja połykania przy uż...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy