Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z...

21 maja 2018

NR 25 (Maj 2018)

Bębny djembe w procesie terapeutycznym

0 423

Czy kawałek drewna obity membraną z naturalnej lub syntetycznej skóry może być wykorzystywany jako środek terapeutyczny? A jeśli tak, to w jakich przypadkach? Jakie obiektywne korzyści płyną z bębnienia? Co to jest djembe? W jaki sposób można je zastosować w terapii?

Rola bębnów 

Najstarszy bęben znaleziony przez archeologów pochodzi z epoki neolitu. Instrumenty, które dzisiaj nazywamy djembe, wywodzą się z Afryki. Wykonano je po raz pierwszy ok. XIII w. w części zachodniej Czarnego Lądu. Do dziś dłubie się je ręcznie z jednego kawałka drewna, choć w sklepach można już znaleźć syntetyczne korpusy oraz membrany. 

Bębny od wieków służyły do komunikacji między ludźmi. Odpowiednie sekwencje zapowiadały nadejście wroga, wybuch pożaru itp., a niekiedy stanowiły sygnał do walki. Instrumenty te wykorzystywano również podczas ceremonii, obrzędów, a przede wszystkim podczas uroczystości i zabaw. Nierzadko w czasie walk oddziały wyposażone w bębny o dużych rozmiarach wywoływały potężny hałas celem mobilizacji wojowników, a jednocześnie dla wywołania przerażenia przeciwnika. Do dzisiaj, kiedy słyszy się grupę bębniących ludzi na ulicy, nie sposób przejść obok nich obojętnie. Zawsze takiemu bębnieniu towarzyszą emocje odczuwane zarówno przez odbiorców, jak i nadawców. Nie ma chyba potężniejszego instrumentu w całej gamie muzykaliów niż bębny. Może właśnie dlatego posiadają one tak szerokie zastosowanie.

Jeśli ktoś myśli, że gra na bębnach to bezsensowne hałasowanie, jest w błędzie. Gra określonej sekwencji w grupie w taki sposób, by każda osoba poczuła to samo tempo albo rozpoczęła oraz skończyła układ w tym samym momencie, wymaga nie lada skupienia, samokontroli oraz pamięci.

Bębny w terapii specyficznych trudności w uczeniu się

Od trzech lat wykorzystuję djembe w pracy z uczniami ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, którym towarzyszą m.in. deficyt uwagi, trudności adaptacyjne, nieśmiałość, obniżona samoocena, a nawet nadwrażliwość na dźwięki. W krajach Europy Zachodniej czy w USA nieustająco poszerza się pole odbiorców zajęć warsztatowych z wykorzystaniem bębnów. Biorących w nich udział – trudną młodzież, więźniów zakładów karnych oraz pracowników wielkich korporacji – łączy jedno: wszyscy grają na bębnach, ale w różnych celach. Osoby z trudnymi doświadczeniami, problemami związanymi z zachowaniem czy przestrzeganiem i rozumieniem ról społecznych będą potrzebowały głównie uspokojenia emocji, wprowadzenia się w trans oraz zrozumienia samego siebie. Nowa grupa pracowników będzie musiała skupić się nad rozwojem współpracy, integracji, wzajemnego zaufania – to również obszary, w których można wykorzystać moc djembe.

Bębny a emocje – rola komunikacji pozawerbalnej

Jeśli bębny niegdyś służyły do przekazywania informacji zakodowanych w rytmie, warto się zastanowić co dzisiaj możemy zakomunikować drugiemu człowiekowi za pomocą dźwięków. Może wydać się to mało oczywiste, ale każde uderzenie w membranę wywołuje zarówno u nadawcy, jak i u słuchacza różnorodne emocje, w zależności od poziomu natężenia dźwięku, wysokości wydobywanych tonów, intensywności dźwięków oraz długości sekwencji. Dzisiaj, kiedy nie musimy przesyłać na odległość zakodowanych fraz sygnalizujących nadejście niebezpieczeństwa, djembe służy raczej do przekazania tego, czego nie sposób wyrazić słowami. 

Skąd jednak wiadomo, że u nadawcy odbywa się pewien transfer emocji lub myśli? Żeby odpowiedzieć na to pytanie, wystarczy wyobrazić sobie rozmowę dwóch przyjaciół, którzy nie widzieli się przez jakiś czas. Dochodzi wówczas do wymiany ogromnej ilości informacji przekazywanych sposobem werbalnym i niewerbalnym, np. za pomocą gestów. Po spotkaniu obaj rozmówcy zapewne będą odczuwać spokój, spełnienie, a nawet pewnego rodzaju oczyszczenie z myśli oraz nagromadzonych emocji. To samo uczucie towarzyszy uczestnikom zajęć warsztatowych po jednogodzinnym bębnieniu. Wymienili się oni mnóstwem informacji. Sami nawet nie są do końca świadomi, jakie to informacje, ponieważ „rozmowa” przebiegała bez słów, na innym poziomie, poza świadomością i kontrolą umysłu. 

Rola djembe w integracji grupy, rozwijaniu kreatywności i niwelowaniu lęków

Dzieci z niedokształceniem mowy o typie afazji, podobnie jak pozostałe osoby, mają potrzebę komunikacji, zrozumienia drugiego człowieka, a przede wszystkim – bycia zrozumianym. Nie zawsze jest ona zaspokajana. Rozmowa bez słów umożliwia dzieciom nie tylko dzielenie się informacjami, ale również ich odbieranie, przez co owe potrzeby i pragnienia są realizowane. Bez tego nie mogłyby nastąpić dalsze etapy terapii. Nowo zatrudnieni pracownicy wielkich korporacji mają takie obawy przed popełnieniem błędu jak uczniowie w szkole. W tego typu sytuacjach doskonale sprawdza się djembe z odpowiednio dobranymi ćwiczeniami kształtującymi umiejętność współpracy, tak aby po odpowiednim czasie uczestnicy stanowili nie grupę przypadkowo dobranych ludzi, ale prawdziwy zespół. Dzięki zajęciom, w których nacisk jest położony na realizowanie pomysłów samych uczestników, mogą oni rozwijać swoją kreatywność. Poszczególne pomysły najczęściej prezentują na forum grupy. Osoby nieśmiałe, niepewne siebie mają okazję ćwiczyć umiejętność autoprezentacji i pokonywać swój lęk przed wystąpieniami. W efekcie wzrasta ich samoocena potrzebna do pełnej realizacji własnego potencjału na lekcjach, podczas codziennej pracy w szkole. 

Jeśli ktoś myśli, że gra na bębnach to bezsensowne hałasowanie, jest w błędzie. Gra określonej sekwencji w grupie w taki sposób, by każda osoba poczuła to samo tempo albo rozpoczęła oraz skończyła układ w tym samym momencie, wymaga nie lada skupienia, samokontroli oraz pamięci. Dlatego też zajęcia warsztatowe, które mam przyjemność prowadzić, stanowią doskonałe uzupełnienie lekcji matematyki. Z uwagi na nieustającą konieczność liczenia granych dźwięków, układów i wyciągania wniosków przyczynowo-skutkowych uczestnicy rozwijają umiejętność logicznego myślenia, przewidywania oraz szybkiej reakcji, co przydaje się również w c...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy